Osoba prywatna kontra Skarb Państwa o zapłatę, 100 tys. zł. Sąd zasądził

Wyrokiem z 26 kwietnia 2022 r., IV C 878/19, Sąd Okręgowy w Warszawie

oddalił powództwo osadzonego przeciwko Skarbowi Państwa – Ministerstwu

Sprawiedliwości o zapłatę 100 000 zł za naruszenie jego dóbr osobistych w czasie

odbywania kary pozbawienia wolności i zapłatę kolejnych 100 000 zł na wskazany

przez Sąd dom dziecka w W.

I CSK 29/25

2

Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Warszawie

oddalił apelację osadzonego.

Sąd drugiej instancji ustalił, że osadzony od przeszło dwudziestu lat jest

osadzony w jednostkach penitencjarnych na terenie całego kraju. W tym czasie

stwierdzono u niego zachowania autoagresywne. Po przeprowadzeniu badań nie

stwierdzono u niego objawów choroby psychicznej ani upośledzenia umysłowego,

wskazano, że nie wymaga leczenia w warunkach szpitala psychiatrycznego, nie

jest niebezpieczny dla swojego zdrowia i życia.

Osadzony wielokrotnie składał skargi na funkcjonariuszy poszczególnych

jednostek penitencjarnych, w których wskazywał na niewłaściwe warunki bytowe,

niedoprowadzanie do służby zdrowia, uniemożliwianie kontaktu telefonicznego z

adwokatem, sporządzenia wniosku o wymierzenie kary dyscyplinarnej, udzielania

nieprawdziwych informacji przez funkcjonariuszy aresztu do sądu i prokuratury,

odmowy wykonania kserokopii dokumentacji oraz agresji werbalnej

funkcjonariuszy.

Ministerstwo Sprawiedliwości, rozpoznając kierowane przez osadzonego

skargi, nie stwierdziło, aby jakakolwiek z jednostek penitencjarnych dopuściła się

naruszenia prawa. Osadzony poza własnym twierdzeniami nie przedstawił żadnych

wiarygodnych dowodów potwierdzających jego stanowisko. Każda z jego skarg

została merytorycznie rozpoznana, a wydane rozstrzygnięcie osadzony miał prawo

zaskarżyć w przewidzianej prawem drodze odwoławczej do właściwego Sądu

Penitencjarnego.

Sąd Apelacyjny podzielił w całości ustalenia faktyczne, dokonane w sprawie

przez Sąd Okręgowy, jak też wywiedzione z nich wnioski. Wskazał, że w sprawie

przeprowadzono wystarczające postępowanie dowodowe i nie potwierdziło ono

naruszania dóbr osadzonego przez instytucje wskazane w pozwie oraz

funkcjonariuszy Służby Więziennej. Brak było również podstaw prawnych do

stwierdzenia nieprawidłowej opieki medycznej. W ocenie Sądu Apelacyjnego,

zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania przez Sąd I instancji

rozstrzygnięcia w sprawie, zaś zawarty w apelacji zarzut naruszenia art. 233 § 1

I CSK 29/25

3

k.p.c. stanowi jedynie polemikę z oceną dowodów przeprowadzoną przez Sąd

pierwszej instancji, której to ocenie nie można nic zarzucić.

Na tej podstawie Sąd odwoławczy stwierdził, że osadzony nie sprostał

obowiązkowi na nim ciążącemu, wynikającemu z art. 6 k.c. i art. 24 § 1 k.c. Samo

subiektywne poczucie krzywdy i przekonanie o zasadności swojego stanowiska, nie

może zastąpić procesowego wykazania wszystkich przesłanek odpowiedzialności

Skarbu Państwa. Trafnie zatem Sąd pierwszej instancji stwierdził brak podstaw do

przyznania osadzonemu zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c.

Osadzony wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na jej

oczywistą zasadność z uwagi na to, że Sąd Apelacyjny pomimo wniosku

osadzonego nie przeprowadził wnioskowanych dowodów - co mógł także uczynić z

urzędu, a oparł się na niepełnych ustaleniach faktycznych Sądu Okręgowego.

Osadzony zarzucił naruszenie art. 23, 24 § 1 i 448 k.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarżący w skardze kasacyjnej uzasadniając jej oczywistą zasadność

podniósł, że gdyby Sąd Apelacyjny dopuścił wnioskowane przez niego dowody

osadzony wykazałby naruszenie jego dóbr osobistych, co skutkowałoby

zasądzeniem na jego rzecz zadośćuczynienia.

Trzeba jednak wskazać, że osadzony nie wykazał, aby rozpoznanie przez

Ministerstwo Sprawiedliwości - Departament Wykonania Orzeczeń i Probacji jego

skargi nosiło w sobie znamiona naruszenia dób osobistych, Z przedstawionych akt

skargowych wynika, że zarówno Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej Ł., na

którego skargi do Centralnego Zarządu Służby Więziennej składał osadzony, jak i

Dyrektor Biura Spraw Wewnętrznych Centralnego Zarządu Służby Więziennej

wydali swoje decyzje po uprzednim przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego

i zebraniu dowodów. Wyniki czynności prowadzonych w celu zbadania zasadności

skargi dotyczącej działalności jednostek penitencjarnych były opisane w

sprawozdaniach. Osadzony nie wskazał na czym miałyby polegać uchybienia tych

jednostek i jakie jego zdaniem czynności powinny zostać podjęte by zadośćuczynić

obowiązkowi wnikliwego i szczegółowego prowadzenia postępowania.

I CSK 29/25

4

W analizowanej skardze kasacyjnej nie wykazano jej oczywistej zasadności.

Uzasadnieniem dla zarzutu oczywistej zasadności skargi kasacyjnej w

postępowaniu cywilnym nie może być argument, że sąd nie ustalił stanu

faktycznego sprawy z urzędu oraz nie przeprowadził postępowania dowodowego z

urzędu. Regułą jest przeprowadzanie dowodów na wniosek stron, a dopuszczanie

ich z urzędu stanowi wyjątek od tej zasady. Stosowanie tego wyjątku pozostawione

jest dyskrecjonalnej władzy sądu, na co wyraźnie wskazuje użyty w art. 232 zdanie

2 k.p.c. zwrot "sąd może". Z tego powodu nieprzeprowadzenie dowodu z urzędu z

reguły nie stanowi uchybienia, które mogłoby zostać skutecznie wytknięte w

skardze kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 24 stycznia 2023 r., I CSK 2522/22).

Należy także podkreślić, że Sąd Apelacyjny w Warszawie nie popełnił

uchybień, które można byłoby zakwalifikować jako pewne, niewątpliwe i z góry

widoczne dla prawnika, które nie wymagałoby głębszej analizy jurydycznej. Sąd

przeprowadził szczegółową analizę materiału dowodowego zebranego w sprawie, a

wnioski stąd płynące są jednoznaczne, zatem dalsze uzupełnianie materiału

dowodowego nie było potrzebne z uwagi na materialne podstawy dochodzonego

żądania. Skarga kasacyjna nie wskazuje dokładnie faktów mających zostać

udowodnionymi pominiętymi dowodami, a przede wszystkim nie wykazuje, że w

świetle tych nowych faktów nastąpiło oczywiste naruszenie dóbr osobistych

skarżącego przez funkcjonariuszy państwowych. Dodatkowo należy wskazać,

że w skardze kasacyjnej nie podniesiono żadnych zarzutów dotyczących

naruszenia przepisów o odbywaniu kary, w tym przepisów dotyczących leczenia.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Na podstawie art. 99 k.p.c. i art. 108 ustawy o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych pozwanemu przysługuje od skarżącego zwrot kosztów

sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki minimalnej

określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Min.

Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

W sprawie należało również zastosować przepisy rozporządzenia Min.

Sprawiedl. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu

I CSK 29/25

5

terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z

urzędu.

(G.N.-J.)

[a.ł]