Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi banku w sprawie kredytu hipotecznego

1. Wyrokiem z 16 czerwca 2023 r. Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił nieistnienie

stosunku prawnego wynikającego z umowy dnia 28 listopada 2006 r. zawartej przez

powodów M.P. i I.P. z Bank1 SA w W. (poprzednikiem prawnym pozwanego Bank

Spółki Akcyjnej w W.) oraz zasądził od pozwanego na rzecz powodów łącznie kwotę

187 832,99 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie: w zakresie kwoty 105 832,99

zł od dnia 13 lipca 2021 roku do dnia zapłaty oraz w zakresie kwoty 82 000 zł od dnia

30 marca 2023 roku do dnia zapłaty; a w zakresie kwoty 920,08 zł z odsetkami

ustawowymi za opóźnienie od dnia 13 lipca 2021 roku do dnia zapłaty, oddalił

powództwo w zakresie odsetek w pozostałej części i orzekł o kosztach procesu.

2. Na skutek apelacji strony pozwanej Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem

z 27 maja 2025 r. oddalił apelację i rozstrzygnął o kosztach postępowania

apelacyjnego.

3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona pozwana.

Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się

na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

4. Powodowie wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie

od strony pozwanej na rzecz powodów zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego

według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już

wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej

(zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,

że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania

cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu

publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz

I CSK 2914/25

3

prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń

wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie

zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie

sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji

tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach

której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap

postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś merytorycznej

ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek,

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas usprawiedliwione.

6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna nie

zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona została

przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., uzasadniająca przyjęcie skargi

do rozpoznania.

7. Jako zagadnienie prawne i jednocześnie kwestię rodzącą wątpliwość

w orzecznictwie skarżący wskazał: czy w przypadku uznania klauzul

waloryzacyjnych za abuzywne, co prowadzi do nieważności umowy kredytu

hipotecznego w całości, kredytobiorcy służy roszczenie pieniężne oparte na tej

podstawie, że obu stronom przysługują odrębne, niezależne roszczenia o zwrot

świadczeń wzajemnie spełnionych w wykonaniu umowy o kredyt hipoteczny, czy też

po unieważnieniu umowy bezpodstawnie wzbogacona jest tylko jedna strona - ta,

która spełniła łącznie świadczenia niższe od sumy świadczeń spełnionych na jej

rzecz przez drugą stronę.

8. Wskazane zagadnienie zostało rozstrzygnięte w najnowszym orzecznictwie

Sądu Najwyższego. Przyjmuje się zgodnie, że w sprawach z powództwa konsumenta

należy nadal stosować teorię dwóch kondykcji, zastosowanie teorii salda jest

dopuszczalne tylko jeśli to bank dochodzi roszczenia o zwrot, w pozostałych

sytuacjach to teoria dwóch kondykcji lepiej chroni konsumenta, wyrok TSUE

z 19 czerwca 2025 r. (C-396/24, Lubrecznik) nie dotyczy sytuacji, gdy to konsument

dochodzi roszczenia od przedsiębiorcy (zob. wyroki SN: z 5 września 2025 r.,

II CSKP 550/24; z 12 lutego 2026 r., II CSKP 283/25; z 15 stycznia 2026 r., II CSKP

881/25).

I CSK 2914/25

4

9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

10. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

11. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108

§ 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.

(Ł.W.)

[SOP]