Bank nie dostanie rozpoznania skargi w sprawie nieważnego kredytu mieszkaniowego

Wyrokiem z 16 maja 2023 r. Sąd Okręgowy w Sieradzu ustalił, że umowa

kredytu na cele mieszkaniowe zawarta pomiędzy powodami A.F.

i J.F., a K. S.A. z siedzibą w W., którego następcą prawnym jest pozwany S. S.A. z

siedzibą

I CSK 2916/25

2

w W., jest nieważna (pkt 1), zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę

59.325,30 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 sierpnia 2022 r. do

dnia zapłaty (pkt 2), zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 4.877,20 zł z

ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 20 października 2022 r. do dnia

zapłaty (pkt 3) i orzekł o kosztach postępowania (pkt 4).

Wyrokiem z 13 lutego 2025 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację

pozwanego i orzekł o kosztach postępowania.

Pozwany wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok Sądu

Apelacyjnego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżący powołał się na istotne zagadnienie sprowadzające się do wyjaśnienia, czy

sąd orzekający zawsze związany jest wolą konsumenta, który wnosi o ustalenie

nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy, w szczególności czy wola

konsumenta wiąże sąd i przeważa nad koniecznością zbadania możliwości

utrzymania umowy w mocy przy zastosowaniu przepisu dyspozytywnego lub

poprzez eliminację klauzuli abuzywnej. Ponadto skarżący powołał się na

występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne polegające na konieczności

ustalenia, czy brak możliwości oszacowania kwoty, którą strona umowy kredytu

będzie świadczyć w przyszłości stanowi per se o niejednoznaczności tego

postanowienia umownego, a w konsekwencji, czy postanowienie takie powinno

podlegać badaniu pod kątem abuzywności.

W odpowiedzi powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania i zasądzenie na ich rzecz od pozwanego zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego przed Sądem Najwyższym według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając

na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki

I CSK 2916/25

3

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do

zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia

prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych

sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga

kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego

wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,

przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się

w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń

(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01),

a jednocześnie zostać przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby

umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,

niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu

(postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02;

z 22 października 2002 r., III CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).

Bliższa analiza skargi kasacyjnej wykazała, że w sprawie nie zachodzi

powołana wyżej przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Przedstawione przez

skarżącego kwestie były w ostatnim czasie przedmiotem wielu wypowiedzi Sądu

Najwyższego, który szczegółowo i wyczerpująco rozstrzygnął analogiczne

zagadnienia.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że określenie

wysokości należności obciążającej kredytobiorcę z odwołaniem do tabel kursowych

ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów

oznaczania kursu waluty jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego

działania banku i obciąża kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza

równorzędność stron umowy kredytu (zob. np. wyroki SN: z 26 maja 2022 r.,

II CSKP 650/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 48; z 13 października 2022 r.,

II CSKP 864/22, OSNC 2023, nr 5, poz. 50, i z 5 lutego 2025 r., II CSKP 1973/22).

I CSK 2916/25

4

Takie postanowienia umowne, kształtując prawa i obowiązki konsumenta w sposób

sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy są niedozwolone

i nie wiążą konsumenta w świetle art. 3851 k.c. (zob. np. wyroki SN: z 13 maja

2022 r., II CSKP 464/22; z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22; z 9 września 2022 r.,

II CSKP 794/22; z 28 października 2022 r., II CSKP 902/22, i z 20 września 2024 r.,

II CSKP 1094/23). Postanowienia te należy uznać za niedozwolone niezależnie od

tego, czy swoboda banku w ustaleniu kursu jest pełna, czy też w jakiś sposób

ograniczona, np. w razie wprowadzenia możliwych maksymalnych odchyleń od

kursu ustalanego z wykorzystaniem obiektywnych kryteriów (tak np. SN w wyroku:

z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, nr 11, poz. 134;

z 24 października 2018 r., II CSK 632/17; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17;

z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 30 maja

2023 r., II CSKP 1536/22; z 22 czerwca 2023 r., II CSKP 1484/22; z 23 czerwca

2023 r., II CSKP 1464/22, i z 12 grudnia 2023 r., II CSKP 1549/22).

Trzeba również podkreślić, że konsekwencją stwierdzenia, iż dane

postanowienie umowne ma charakter niedozwolony w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c.,

jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia,

połączona z przewidzianą w art. 3851 § 2 k.c. zasadą związania stron umową

w pozostałym zakresie (zob. m.in uchwałę SN z 29 czerwca 2007 r., III CZP 62/07,

OSNC 2008, nr 7-8, poz. 87, oraz uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 7 maja

2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56, a także m.in. wyroki SN: z 30 maja

2014 r., III CSK 204/13; z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16; z 24 października

2018 r., II CSK 632/17, i z 8 lutego 2023 r., II CSKP 978/22). Uznanie bowiem, że

postanowienia dotyczące przeliczania kwoty kredytu i uiszczanych spłat na walutę

obcą są niedozwolonymi postanowieniami umownymi oznacza, że zgodnie

z art. 3851 § 1 zd. 1 k.c., nie wiążą one kredytobiorców.

W uchwale składu całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia

2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118), rozstrzygnięto, że w razie

uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego

odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone

postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie

można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia

I CSK 2916/25

5

kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów (pkt 1), a ponadto

w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie

kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także

w pozostałym zakresie (pkt 2). Sankcje będące konsekwencją abuzywności

postanowień umownych działają ze skutkiem ex tunc, co oznacza, że zdarzenia

o charakterze następczym w stosunku do daty zawarcia umowy zawierającej

klauzule abuzywne pozostają bez znaczenia dla takiego charakteru tych

postanowień umownych (wyjątek stanowi wola konsumenta).

Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy stoi na stanowisku,

że najistotniejsze dla rozstrzyganej sprawy problemy prawne zostały już

wszechstronnie rozstrzygnięte w ugruntowanym orzecznictwie sądów krajowych

i unijnych. W związku z tym przedstawione w skardze kasacyjnej zagadnienia

prawne i wątpliwości interpretacyjne nie mają waloru nowości i nie mogą przyczynić

się do rozwoju prawa.

Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,

11 i 3 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. oraz w zw. z § 2 pkt 7, § 10 ust. 4 pkt 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie.

Agnieszka Jurkowska-Chocyk

A.G.

[a.ł]