Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi uczestnika w sprawie podziału majątku małżonków

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

I CSK 2965/25

2

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uczestnik S.R.

powołał się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. Wskazał, że przepisy

regulujące instytucję zniesienia współwłasności (art. 212 i n. k.c.) są jasne;

klarowne jest również dotyczące ich orzecznictwo. Zaskarżone postanowienie jest

natomiast rażąco niesprawiedliwe i rażąco narusza zarówno powołane przepisy, jak

i ich wykładnię. Jeśli ustawodawca przewidział odstępstwa od natychmiastowego

wyrównania wartości utraconego udziału, to zdaniem uczestnika zastosowanie tego

rozwiązania nie może krzywdzić właściciela. Ponadto, Sąd Okręgowy, w

przekonaniu uczestnika, skupił się nadmiernie na materialnym aspekcie zniesienia

współwłasności, traktując zbyt pobieżnie inne okoliczności, w tym potrzeby

mieszkaniowe uczestników.

Jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze Sądu Najwyższego, oczywista

zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy

wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Oczywiste jest przy

tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy, czy

przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą

zatem mieć kwalifikowany charakter, odnosić się do konkretnych, powołanych

przez skarżącego przepisów prawa i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por.

m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00,

OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr

10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).

Analiza motywów zaskarżonego postanowienia prowadziła do wniosku, że

Sąd Okręgowy szeroko i wnikliwie rozważył interesy uczestników i wyjaśnił, jakimi

względami kierował się, aprobując ocenę Sądu Rejonowego co do konieczności

wyjścia ze współwłasności przez sprzedaż licytacyjną nieruchomości (art. 212 § 2

in fine k.c.). Wskazał w szczególności, że uczestnik nie udowodnił, iż posiada

I CSK 2965/25

3

środki wystarczające na spłatę wnioskodawczyni, względnie, aby posiadał zdolność

kredytową pozwalającą na zaciągnięcie kredytu, który pozwoliłby na spłatę.

Konieczność oceny realnej możliwości uzyskania spłaty od współwłaściciela,

któremu rzecz miałaby zostać przydzielona, wpisuje się w stanowisko Sądu

Najwyższego, w którym zauważa się dodatkowo, że badanie sytuacji materialnej i

realnych możliwości wywiązania się z obowiązku spłaty powinno dotyczyć

wyłącznie współwłaściciela, nie zaś osób trzecich (por. np. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2001 r., II CKN 658/00, z dnia 14 marca 2017 r., II

CSK 221/16 i z dnia 30 czerwca 2023 r., I CSK 3322/22). Uczestnik wprawdzie

kwestionował stanowisko co do braku możliwości spłacenia wnioskodawczyni w

motywach skargi, zarzucając m.in. błędną ocenę dowodów, niemniej jednak

polemika taka na etapie postępowania kasacyjnego nie mogła okazać się

skuteczna (art. 3983 § 3 k.p.c.).

Z rozważań Sądu Okręgowego, niepodważanych we wniosku, wynikało

ponadto, że wnioskodawczyni proponowała uczestnikowi inne sposoby wyjścia ze

współwłasności, zakładające wspólną sprzedaż nieruchomości na wolnym rynku,

jednak postawa uczestnika stanęła na przeszkodzie innym rozwiązaniom aniżeli

sprzedaż licytacyjna. Z wniosku nie wynikało, aby wykładnia prawa stanowiąca

podłoże zaskarżonego postanowienia odstępowała od utrwalonej linii orzeczniczej

Sądu Najwyższego lub jednolitego poglądu nauki prawa. Samo zaś

przeświadczenie uczestnika, że zaskarżone orzeczenie jest niesprawiedliwe, nie

świadczy o wadliwości przyjętego sposobu podziału.

W konkluzji należało uznać, że na tle kompleksowych rozważań Sądu

Okręgowego wywody wniosku nie stwarzały podstawy do przyjęcia, iż skarga

kasacyjna jest zasadna, a tym bardziej by była ona uzasadniona w stopniu

oczywistym i widocznym już prima vista, co zakłada przyczyna kasacyjna określona

w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 520 § 3, art. 98 § 11,

art. 108 § 1, art. 391 § 1, art. 39821 i art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w

sentencji.

I CSK 2965/25

4

Paweł Grzegorczyk

(K.G.)

[SOP]