Spór o rozgraniczenie nieruchomości z udziałem gminy G. SN nie przyjął skargi kasacyjnej W.W.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

I CSK 2978/24

2

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący

wnioskodawca W.W. powołał się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej,

mającą wynikać z argumentacji przytoczonej w uzasadnieniu skargi, a także z

podniesionych w skardze zarzutów i uchybień procesowych, jak również z wadliwej

oceny zebranego materiału dowodowego.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie podkreślano, że wniosek o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie, stanowi – obok

podstaw skargi kasacyjnej i ich uzasadnienia (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.) – odrębne i

samodzielne wymaganie konstrukcyjne skargi kasacyjnej (art. 3984 § 2 k.p.c.).

Wynika to z odmiennej funkcji wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, która polega na przekonaniu Sądu Najwyższego, że merytoryczne

rozpoznanie skargi kasacyjnej jest uzasadnione z punktu widzenia jej

publicznoprawnych celów. Cele te sprawiają, że ocena podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnienia ma następczy charakter i jest warunkowana uprzednim pozytywnym

zweryfikowaniem powodów przemawiających za jej przyjęciem do rozpoznania

(przyczyn kasacyjnych).

Skarga kasacyjna nie odpowiadała tym wymaganiom, ponieważ argumenty

mające służyć uzasadnieniu przyczyny kasacyjnej zostały w niej scalone z

argumentami mającymi świadczyć o zasadności podstaw kasacyjnych. Podejście

takie jest niedopuszczalne i zapoznaje szczególną funkcję wniosku o przyjęcie

I CSK 2978/24

3

skargi kasacyjnej do rozpoznania, uniemożliwiając Sądowi Najwyższemu ocenę

istnienia przyczyn kasacyjnych (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

19 czerwca 2019 r., IV CSK 575/18 i powołane tam wcześniejsze orzecznictwo).

Niezależnie od tego konstrukcyjnego mankamentu, treść wniosku – w

zestawieniu z motywami zaskarżonego postanowienia – nie pozwalała uznać, aby

zaskarżone orzeczenie było wadliwe w stopniu ewidentnym i widocznym już na

pierwszy rzut oka, co zakłada przyczyna kasacyjna określona w art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c. (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000, V CKN

1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52 i z dnia z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00,

OSNC 2001, nr 10, poz. 156). Pogląd Sądu Okręgowego, według którego objęcie

nieruchomości w posiadanie za zgodą właściciela, chociażby była ona jedynie

dorozumiana i posiadanie nieruchomości w zakresie przez właściciela określonym

lub tolerowanym, świadczy z reguły o posiadaniu zależnym, wpisuje się w

judykaturę Sądu Najwyższego (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

12 kwietnia 2019 r., I CSK 368/18 i powołane tam orzecznictwo) i nie świadczy o

wadliwości zaskarżonego postanowienia. Podniesiony w skardze zarzut błędnej

oceny dowodów i wadliwych ustaleń faktycznych był natomiast niedopuszczalny

(art. 3983 § 3 k.p.c.), godząc w sens postępowania kasacyjnego, który polega na

kontroli legalności zaskarżonego orzeczenia przy związaniu Sądu Najwyższego

jego podstawą faktyczną (art. 39813 § 2 k.p.c.).

Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.,

Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

O kosztach postępowania należnych pełnomocnikowi reprezentującemu z

urzędu wnioskodawcę orzeczono na podstawie § 11 pkt 2 w związku z § 16 ust. 4

pkt 2 obowiązującego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja

2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu

terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z

urzędu (Dz. U. poz. 763). Wniosek pełnomocnika reprezentującego z urzędu

uczestniczkę K.G. o zasądzenie od wnioskodawcy kosztów pomocy prawnej

udzielonej z urzędu oddalono, zważywszy, że koszty te podlegają przyznaniu od

I CSK 2978/24

4

Skarbu Państwa (por. § 1 i 2 powołanego rozporządzenia), nie zaś strony

(uczestnika) postępowania.

(K.G.)

[SOP]