Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi pozwanego i zasądził od niego 5400 zł kosztów

Pozwany wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu

z 24 listopada 2023 r. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

uzasadnił jej oczywistą zasadnością (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), wynikającą

z naruszenia przez Sąd drugiej instancji art. 618 § 2 k.p.c., oraz potrzebą wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), tj. art. 618 § 2 k.p.c.

I CSK 2986/24

2

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódka wniosła o wydanie

postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego

prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań –

w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na

uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa.

Zasadność skargi kasacyjnej jest oczywista, a więc dostrzegalna prima vista dla

każdego prawnika, który bez przeprowadzania wnikliwej analizy powinien dojść do

wniosku, że zaskarżone orzeczenie jest jaskrawo nieprawidłowe (zob.

postanowienie SN z 15 lipca 2015 r., IV CSK 17/15), a popełnione przy ferowaniu

zaskarżonego orzeczenia uchybienia w zakresie stosowania prawa miały charakter

kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom (zob. postanowienia SN:

z 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00; z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00,

i z 10 kwietnia 2018 r., I CSK 730/17). Przy czym, o ile dla uwzględnienia skargi

kasacyjnej wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do

rozpoznania konieczne jest wykazanie kwalifikowanego naruszenia prawa przez

sąd drugiej instancji, dostrzegalnego w sposób oczywisty dla każdego prawnika

(zob. postanowienie SN z 28 stycznia 2022 r., I CSK 947/22).

Przedstawiona przez skarżącego argumentacja nie przekonuje o oczywistej

zasadności skargi kasacyjnej. Skarżący nie wykazał, że zastosowanie powołanego

w zarzutach kasacyjnych art. 618 § 2 k.p.c., którego naruszenie miałoby

wskazywać na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, było oczywiście błędne, lub

doprowadziło to tego, że zaskarżony wyrok jest oczywiście nieprawidłowy.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 618 § 2 k.p.c., który na podstawie

odesłania z art. 567 § 3 i art. 688 k.p.c. znajduje odpowiednie zastosowanie do

podziału majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między

małżonkami, z chwilą wszczęcia postępowania o podział majątku wspólnego jest

niedopuszczalne odrębne postępowanie w sprawie dotyczącej m.in. sporu o prawo

własności, a zatem też o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym

I CSK 2986/24

3

stanem prawnym (zob. uchwałę SN z 29 stycznia 1993 r., III CZP 175/92,

OSNC 1993, nr 6, poz. 111, oraz wyrok SN z 15 września 2011 r., II CSK 560/10).

Sprawy będące w toku przekazuje się do dalszego rozpoznania sądowi

prowadzącemu postępowanie o podział majątku wspólnego. Jeżeli jednak

postępowanie o podział majątku wspólnego zostało wszczęte po wydaniu wyroku,

przekazanie następuje tylko wówczas, gdy sąd drugiej instancji uchyli wyrok

i sprawę przekaże do ponownego rozpoznania. Postępowanie w sprawach, które

nie zostały przekazane, sąd umarza z chwilą zakończenia postępowania o podział

majątku wspólnego.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że

niedopuszczalność – z chwilą wszczęcia postępowania o zniesienie

współwłasności (podział majątku wspólnego) – odrębnego postępowania

w sprawach wymienionych w art. 618 § 1 k.p.c., należy rozumieć jako

niedopuszczalność prowadzenia postępowania w tych sprawach ze względu na

swoistą zawisłość sporu (zob. postanowienie SN z 10 września 2024 r.,

III CZ 309/23). Zawisłość sporu następuje w momencie skutecznego doręczenia

odpisu pisma inicjującego postępowanie sądowe stronie przeciwnej (zob.

postanowienie SN z 5 listopada 1970 r., II CZ 186/70, OSNC 1971, nr 6, poz. 111,

oraz wyrok SN z 9 grudnia 2011 r., III CSK 138/11).

Zwrócić należy uwagę, że zainicjowana przez skarżącego sprawa o podział

majątku wspólnego stron na skutek wniosku z 16 listopada 2023 r., nie została

wszczęta – w rozumieniu art. 618 § 2 k.p.c. – przed zamknięciem rozprawy przed

Sądem drugiej instancji (17 listopada 2023 r.), jak też przed wydaniem wyroku

przez Sąd pierwszej instancji (23 listopada 2022 r.). Przekazanie niniejszej sprawy

sądowi prowadzącemu sprawę o podział majątku wspólnego mogłoby nastąpić

tylko w przypadku wydania przez Sąd drugiej instancji wyroku kasatoryjnego

(art. 618 § 2 zd. 3 k.p.c.), co w sprawie nie nastąpiło.

Powołanie się na przyczynę kasacyjną z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga

wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości, określenia

zakresu koniecznej wykładni, wykazania, że wątpliwości interpretacyjne mają

poważny charakter i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy, a jeżeli

I CSK 2986/24

4

podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących

w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez

sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń,

dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni

przepisu (zob. postanowienia SN: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02;

z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07;

z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20).

Skarga kasacyjna kryteriów tych nie spełnia. Po pierwsze, odwołanie się do

tego samego przepisu prawa, jako przedmiotu naruszenia widocznego prima vista,

bez pogłębionej analizy prawnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), jak i wywołującego

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) jest wewnętrznie

sprzeczne. Skarżący w sposób nieuprawniony połączył obie przesłanki kasacyjne.

Po drugie, analiza orzeczeń sądowych przytoczonych przez skarżącego

w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

przekonuje, aby zawarta w nich argumentacja dotycząca wykładni

art. 618 § 2 k.p.c. – w zakresie odnoszącym się do rozumienia pojęcia

niedopuszczalności prowadzenia postępowania w sprawach, o których mowa

w art. 618 § 1 k.p.c., z chwilą wszczęcia postępowania o zniesienie współwłasności

(podział majątku wspólnego) – była ze sobą sprzeczna i wymagała usunięcia

zachodzących rozbieżności. Jak wyjaśniono w judykaturze Sądu Najwyższego

(zob. postanowienie z 30 czerwca 2022 r., III CZ 243/22, OSNC 2023, nr 3,

poz. 32) Sąd drugiej instancji w razie stwierdzenia, iż sąd pierwszej instancji nie

przekazał sprawy należącej do kategorii spraw przewidzianych w art. 618 § 1 k.p.c.

sądowi prowadzącemu postępowanie o zniesienie współwłasności, obowiązany jest

uchylić z urzędu zaskarżone orzeczenie i przekazać sprawę na podstawie

art. 618 § 1 k.p.c. sądowi prowadzącemu postępowanie o zniesienie

współwłasności, chyba że postępowanie o zniesienie współwłasności zostało

wszczęte po wydaniu wyroku (art. 618 § 2 zd. 3 k.p.c.) i nie zachodzi podstawa do

jego uchylenia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania (zob. uchwałę

Sądu Najwyższego z 21 lipca 1970 r., III CZP 39/70, OSNCP 1971, Nr 2, poz. 25).

Stanowisko to zachowuje aktualność mimo istotnej zmiany systemu środków

I CSK 2986/24

5

odwoławczych i zastąpienia rewizji apelacją (postanowienie Sądu Najwyższego

z 22 lutego 2019 r., IV CZ 90/18).

Z powyższych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie znajdując również

okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu,

w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie

art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie.

Mariusz Łodko

[wr]

[a.ł]