SN nie przyjął skargi kasacyjnej banku i zasądził od niego 5417 zł kosztów

Powódka – A.N. w pozwie skierowanym przeciwko Bank spółce akcyjnej z

siedzibą w W. domagała się, w szczególności, zasądzenia od pozwanego na jej

rzecz kwoty 244.493,50 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi

od 10 października 2020 r. do dnia zapłaty tytułem zwrotu wszystkich świadczeń

otrzymanych od strony powodowej przez pozwanego Bank S.A. w W. i jego

I CSK 303/26

2

poprzednika prawnego – Bank1 S.A. w G. w okresie od 10 stycznia 2011 r. do 13

marca 2020 r. na podstawie umowy o kredyt hipoteczny nr […] z 14 marca 2006 r.,

jako świadczeń nienależnych z uwagi na bezwzględną nieważność tej umowy

kredytowej w całości; ustalenia nieistnienia stosunku prawnego między stronami

wynikającego z umowy o kredyt hipoteczny nr […] zawartej 14 marca 2006 r.

między stroną powodową a poprzednikiem prawnym pozwanego (Bank1 S.A. w

G.), ewentualnie, zasądzenia od pozwanego na rzecz powódki – A.N., kwoty

89.903,33 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 10

października 2020 r. do dnia zapłaty- z tytułu zwrotu świadczeń strony powodowej

w części nienależnie pobranej przez pozwanego i jego poprzednika prawnego –

Bank1 S.A w okresie od 10 stycznia 2011 r. do 13 marca 2020 r. na podstawie

umownych abuzywnych postanowień denominacyjnych ze spornej umowy o kredyt

nr […] z 14 marca 2006 r.

Uzasadniając żądanie, powódka wyjaśniła, że działając jako konsument

wspólnie z J.G., będącym także konsumentem (zmarłym […] 2016 r.) zawarła 14

marca 2006 r. z poprzednikiem prawnym pozwanego – Bank S.A. z siedzibą w G.,

umowę nr […] o kredyt mieszkaniowy […] następczo aneksowaną. Celem kredytu,

ostatecznie udzielonego w kwocie 172.989,56 CHF, było finansowanie części

kosztów nabycia działki budowlanej położonej w miejscowości N. gm. O., działka nr

[…] o nr KW […].

Dnia 1 marca 2016 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy rozwiązał przez rozwód

małżeństwo J.G. oraz powódki, a […] 2016 r. J.G. zmarł.

W odpowiedzi na pozew pozwany Bank wniósł o oddalenie powództwa w

całości; podniósł też zarzut przedawnienia roszczeń powódki.

W wyniku rozpoznania sprawy Sąd Okręgowy w Bydgoszczy wyrokiem z 20

stycznia 2023 r., w szczególności, zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę

244.493,50 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 10 października

2020 r. do dnia zapłaty (pkt 1); ustalił nieistnienie stosunku prawnego między

stronami wynikającego z umowy o kredyt nr […] zawartej w dniu 14 marca 2006 r.

między stroną powodową, a poprzednikiem prawnym pozwanego – Bank1 S.A. z

siedzibą w G. (pkt 2).

I CSK 303/26

3

Apelację od tego rozstrzygnięcia wniosła strona pozwana, zaskarżając wyrok

Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z 20 stycznia 2023 w całości, podnosząc

wyszczególnione w jej treści zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, tj.:

art. 3271 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3271 §1 k.p.c., art. 227

k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. i art. 278 k.p.c. oraz art 2352 § 1 pkt 2 k.p.c., art. 233

k.p.c. oraz przepisów prawa materialnego, tzn.: art. 69 ust. 1 Pr. bank, w zw. z art.

3531 k.c. w zw. z art. 58 § 1 k.c., art. 58 § 2 k.c., art. 3581 § 2 k.c., art. 3851 § 1 k.c. i

art. 22 Konstytucji RP, art. 3851 § 1 k.c. w zw. z art. 3852 k.c. w zw. z art. 1 ust 2

Dyrektywy 93/13 w zw. z art. 3581 § 2 k.c. i art. 111 ust. 1 pkt 4 Prawa bankowego

oraz w związku z art. 4 ust 1 Dyrektywy 93/13 i ust. 2 lit. c) załącznika do Dyrektywy

93/13, art. 3851 § 1 k.c., art. 3851 § 1 k.c. oraz art. 3851 k.c., art. 3851 § 1 k.c. oraz

art. 3852 k.c., art. 65 § 1 k.c., art. 358 § 1 i 2 k.c., art. L przepisów wprowadzających

kodeks cywilny, art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13, art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c.

wnosząc jednocześnie o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie

powództwa w całości, ewentualnie, w przypadku uznania przez Sąd II instancji, że

nie zachodzą podstawy prawne do zmiany wyroku (art. 386 § 4 k.p.c.), skarżący

wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi

Okręgowemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania. Skarżący zgłosił też

zarzut zatrzymania przewidziany w art. 496 k.c. w zw. z art. 497 k.c., a w przypadku

braku uwzględnienia niniejszej apelacji wniósł o zmianę wyroku pierwszej instancji

poprzez wskazanie, że wykonanie tego wyroku w zakresie punktu I oraz III jest

uzależnione od uprzedniej zapłaty na rzecz pozwanego kwoty 404.280,87 zł.

Następczo pozwany podniósł zarzut zatrzymania świadczeń strony powodowej na

rzecz Banku, w zakresie kwoty 404.280,87 zł, stanowiącej równowartość

wypłaconego stronie powodowej kapitału.

W odpowiedzi na apelację pozwanego, strona powodowa wniosła, między

innymi, o jej oddalenie w całości, oddalenie i nieuwzględnienie zgłoszonego przez

pozwanego zarzutu zatrzymania. Pismem z 20 marca 2025 r. pozwany zgłosił

oświadczenie kredytobiorców o potrąceniu. Ostatecznie pozwany cofnął złożony

zarzut zatrzymania, a w odniesieniu do dokumentacji związanej ze złożonym

zarzutem potrącenia stwierdził, że doszło do wygaśnięcia zobowiązania w zakresie

kwoty potrąconej.

I CSK 303/26

4

W ocenie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku apelacja nie zasługiwała na

uwzględnienie. Wśród wielowątkowych rozważań Sąd II instancji podkreślił, że Sąd

Okręgowy w Bydgoszczy prawidłowo ustalił konsekwencje zastosowania w spornej

umowie kredytowej klauzul niedozwolonych, dochodząc do wniosku, iż na

podstawie art. 3851 § 1 k.c., umowa ta nie wiąże stron. W dalszej kolejności Sąd

odwoławczy stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie

wynikało, aby strona powodowa uzyskała wyczerpującą informację na temat ryzyka

związanego z zawarciem umowy o kredyt indeksowany do kursu CHF. W tych

okolicznościach należało uznać, zgodnie z art. 3851 § 2 k.c., że postanowienia

umowy kredytowej odnoszące się do przeliczenia dokonywanych w PLN spłat rat

kredytu i odsetek na CHF nie wiążą stron. Dalej zważyć należało, że w

okolicznościach przedmiotowej sprawy brak było podstaw do zastąpienia

nieuczciwych warunków umownych innymi postanowieniami. Następnie Sąd

Apelacyjny zważył, iż ocenie podlegało, czy po usunięciu ze spornej umowy jej

niedozwolonych postanowień może ona nadal obowiązywać. W efekcie Sąd II

instancji stwierdził, że w obowiązującym porządku prawnym brak jest przepisu

szczególnego, który dawałby możliwość zastąpienia nieuczciwych postanowień

umownych innymi postanowieniami. W szczególności z uwagi na brak

unormowania szczególnego nie było podstaw do przyjęcia kursów walut

wynikających z tabel kursowych pozwanego lub NBP. Następnie Sąd odwoławczy

wskazał, że umowa między stronami została zawarta w 2006 r., a więc przed

wejściem w życie ustawy antyspreadowej, przy czym samo obowiązywanie

znowelizowanych przepisów Prawa bankowego nie uprawniało jednocześnie do

uchylenia abuzywności zapisów umownych. Niemożliwe było również zastosowanie

do rozliczenia stron art. 24 ust 3 ustawy o Narodowym Banku Polskim. Nie był to

bowiem przepis prawa materialnego dający dodatkowe uprawnienia stronom umów,

a jedynie przepis o charakterze ustrojowym regulującym zadania Narodowego

Banku Polskiego w zakresie realizacji polityki walutowej. W związku powyższym,

jak wskazał Sąd II instancji, niemożliwe było zastąpienie niedozwolonych klauzul

denominacyjnych na podstawie art. 358 § 2 k.c. Sąd II instancji podkreślił również,

że sądy nie pełnią funkcji prawotwórczej i nie są uprawnione do modyfikowania

umów kredytowych po uznaniu za niedozwolone klauzul indeksacyjnych czy

I CSK 303/26

5

denominacyjnych oraz zastępowania ich innymi miernikami wartości. Następnie

Sąd Apelacyjny stwierdził, że Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia art. 481 § 1

k.c. oraz art. 455 k.c. zasądzając odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia

wcześniejszego niż dzień, kiedy należycie poinformowany przez Sąd o skutkach

prawnych związanych z nieważnością umowy konsument złożył oświadczenie w

zakresie korzystania z ochrony z art. 385 1 § 1 i 2 k.c. Sąd II instancji wskazał, że

roszczenie strony powodowej o zapłatę z tytułu świadczenia nienależnego (art. 405

k.c. i art. 410 k.c.) ma charakter bezterminowy, a tym samym zgodnie z art. 455 k.c.

powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania (art. 455

k.c., art. 481 § 1 k.c.). Za takie wezwanie uznać należało doręczenie pozwanemu

reklamacji. Wezwanie to nastąpiło wraz z doręczeniem stronie pozwanej 9

października 2020 r. reklamacji, w której powodowie wyznaczyli termin

niezwłocznie. W konsekwencji, strona pozwana popadła w opóźnienie skutkujące

powstaniem roszczenia odsetkowego po stronie powodowej od dnia następnego, tj.

od 10 października 2020 r. i trudno, w ocenie Sądu II instancji, było się zgodzić ze

zgłaszanymi przez skarżącego zastrzeżeniami co do daty wymagalności roszczenia

powódki. W ocenie Sądu Apelacyjnego, nie było podstaw do przyjęcia, aby

roszczenie to stawało się wymagalne dopiero z datą oświadczenia w zakresie

korzystania z ochrony z art. 385 1 § 1 i 2 k.c. tj. 31 stycznia 2022 r.

Ostatecznie Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z 28 marca 2025 r. oddalił

apelację pozwanego.

Pozwany – Bank S.A. z siedzibą w W. - skargą kasacyjną zaskarżył

powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 28 marca 2025 r. w części,

dotyczącej zasądzenia (punkt pierwszy wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy)

od pozwanego – Bank S.A. w W. na rzecz powódki – A.N. kwoty 244.493,50 zł

wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 10 października 2020 r. do

dnia zapłaty. Skargę tę pozwany oparł na zarzutach naruszenia przepisów

postępowania, tzn.: art. 382 k.p.c.; art. 378 § 1 k.p.c. oraz na zarzutach naruszenia

przepisów prawa materialnego, tj.: art. 498 k.c. w zw. z art. 499 zd. 2 k.c.

Na podstawie art. 3984 § 2 k.p.c. w związku z art. art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

skarżący wniósł o przyjęcie jego skargi do rozpoznania, wskazując, że jego skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdyż Sąd Apelacyjny w Gdańsku zaniechał

I CSK 303/26

6

poczynienia jakichkolwiek ustaleń i rozważań merytorycznych wynikających ze

złożonego wniosku dowodowego - oświadczenia o potrąceniu powoda dokonanego

pismem z dnia 2 stycznia 2024 r. oraz zarzutu umorzenia wierzytelności powoda

dochodzonych w niniejszym postępowaniu (co do którego to dowodu nie zostało

wydane postanowienie o jego pominięciu), co uniemożliwia kontrolę kasacyjną

wyroku Sądu II instancji i prowadzi do nierozpoznania istoty sprawy. W ocenie

pozwanego Banku Sąd II instancji powinien dokonać własnych ustaleń faktycznych

na podstawie uzupełniającego materiału dowodowego, przedłożonego w

postępowaniu apelacyjnym w postaci dokonanego przez powoda potrącenia

odnoszącego się do wierzytelności dochodzonej w niniejszym postępowaniu, a tym

samym ocenić czy doszło zgodnie z art. 498 k.c. do skutecznego potrącenia i

umorzenia wzajemnych wierzytelności, a tym samym umorzenia wierzytelności

dochodzonej w niniejszym postępowaniu, co powinno (w przypadku uznania

zasadności potrącenia) prowadzić do oddalenia powództwa. Takie rozważania

powinny się znaleźć w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

We wnioskach skarżący domagał się, w szczególności, uchylenia

zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części, tj.: w zakresie pkt. 1 tego wyroku,

którym Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację pozwanego od wyroku Sądu

Okręgowego w Bydgoszczy z 20 stycznia 2023 r. w części dotyczącej zasądzenia

(pkt 1) od pozwanego – Bank S.A. z siedzibą w W. na rzecz powódki - A.N. kwoty

244.493,50 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 10 października

2020 r. do dnia zapłaty oraz wniósł o przekazanie w tym zakresie sprawy Sądowi

Apelacyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę pozwanego powódka – A.N. wniosła o odmowę

przyjęcia tej skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie, w razie jej przyjęcia do

rozpoznania przez Sąd Najwyższy domagała się jej oddalenia, ponadto wniosła o

zasądzenie od strony pozwanej na rzecz strony powodowej, kosztów postępowania

kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem

przepisanych oraz opłat skarbowych od udzielonych pełnomocnictw - wraz z

ustawowymi odsetkami za opóźnienie uprawomocnienia się orzeczenia

zasądzającego te koszty do dnia zapłaty.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I CSK 303/26

7

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W

judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności

kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę

postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00,

OSNC 2001, nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego

w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4

lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na

przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt. 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została

jednak spełniona.

Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt. 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi

kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz

szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają

uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje

prawną, wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to

I CSK 303/26

8

twierdzenie. Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia

prawa materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie,

przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. m.in. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, z

dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75, z dnia 26 kwietnia

2006 r., II CZ 28/06, nie publ., z dnia 29 kwietnia 2015 r., II CSK 589/14, nie publ.).

Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego

przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie

to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 nie

publ. i przywołane tam orzecznictwo).

Należy podkreślić, że skarżący nie składał w niniejszym procesie

oświadczenia o potrąceniu w trybie art. 2031 k.p.c., lecz w postępowaniu

odwoławczym powoływał się na oświadczenie powódki o potrąceniu (złożone w

związku z wezwaniem jej przez pozwaną o zwrot wypłaconego kapitału),

jednocześnie podnosząc w apelacji zarzuty przeciwko rozstrzygnięciu Sądu

pierwszej instancji o nieważności umowy kredytowej i domagając się oddalenia

powództwa w całości.

W konsekwencji nawet ewentualny brak merytorycznego zbadania w

niniejszym procesie przez Sąd drugiej instancji skutków zarzutu potrącenia

złożonego przez powódkę, ale w celu obrony przed roszczeniem pozwanego o

zwrot spełnionego na jej rzecz świadczenia w wykonaniu nieważnej umowy, w

sytuacji gdy pozwany w niniejszym procesie do zakończenia postępowania

odwoławczego nie podniósł własnego zarzutu potrącenia, jak tego wymaga art.

2031 k.p.c., lecz kontestował orzeczenie Sąd pierwszej instancji orzekające o

nieważności umowy kredytowej, nie pozwala na podzielenie tezy skarżącego o

oczywistej zasadności skargi kasacyjnej w znaczeniu wyżej opisanej przesłanki

przyjęcia jej do rozpoznania.

Należy jednak zwrócić uwagę, że Sąd odwoławczy odniósł się do złożonego

przez stronę pozwaną w postępowaniu apelacyjnym wniosku dowodowego w

postaci oświadczenia powódki z 2 stycznia 2024 r. (k. 404 i 405 – data nadania) o

I CSK 303/26

9

potrąceniu, wskazując, że potrącenie to nie obejmowało należności stanowiących

przedmiot niniejszego procesu.

Ubocznie odnotować też trzeba, iż Trybunał Sprawiedliwości Unii

Europejskiej już wyjaśnił, że w razie stwierdzenia nieważności umowy kredytowej

zawartej przez przedsiębiorcę z konsumentem, konsument jest uprawniony do

domagania się od przedsiębiorcy zwrotu świadczeń spełnionych przez konsumenta

w wykonaniu tej umowy oraz odsetek za opóźnienie od momentu upływu terminu

nałożonego na danego przedsiębiorcę do wykonania tego zobowiązania, po tym jak

przedsiębiorca ten otrzyma wezwanie do zwrotu tego świadczenia (zob. wyrok z 14

grudnia 2023 r., C – 28/22). Powstanie stanu wymagalności roszczenia o zwrot

świadczenia spełnionego w wykonaniu nieważnej umowy oraz stanu opóźnienia w

realizacji tego roszczenia przez zobowiązanego, nie jest uzależnione od stanowiska

konsumenta co do braku jego zgody na dalsze obowiązywanie umowy zawierającej

klauzule abuzywne (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 7

grudnia 2023 r., C - 140/22). Ponadto w świetle orzecznictwa Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej również i przedsiębiorcy – w przypadku

nieważności umowy kredytowej – przysługuje roszczenie o zwrot kapitału

wypłaconego konsumentowi w wykonaniu tej umowy, z odsetkami za opóźnienie od

dnia wezwania konsumenta do zapłaty (zob. wyrok z 15 czerwca 2023 r., C –

520/21 oraz postanowienie z 11 grudnia 2023 r., C – 756/22). Wreszcie istotnych

wskazówek interpretacyjnych w kwestii wymagalności roszczeń kondykcyjnych

konsumenta i przedsiębiorcy, a tym samym i wzajemnych roszczeń odsetkowych z

perspektywy zarzutu potrącenia dostarcza wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 22

stycznia 2026 r, C-902/24.

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. a o kosztach postępowania

kasacyjnego orzekł zgodnie z art. 98 § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., art. 391 § 1

k.p.c. i art. 398²¹ k.p.c., przy uwzględnieniu § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt. 2 i § 20

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych (jedn. tekst: Dz. U. z 2023 poz.1935 ze zm)

oraz opłaty skarbowej od jednego pełnomocnictwa. Orzeczenie o odsetkach od

zasądzonych kosztów postępowania kasacyjnego znajduje uzasadnienie w art. 98

I CSK 303/26

10

§ 11 k.p.c. w zw. z art. 19 ust. 1 i art. 31 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie

ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.

poz. 614) oraz przy uwzględnieniu § 2a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z

dnia 6 sierpnia 2014 r. w sprawie określenia brzmienia klauzuli wykonalności.

Władysław Pawlak

[PG]

[SOP]