Kredyt nie na działalność. SN nie przyjął skargi syndyka banku w upadłości

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

I CSK 3044/24

2

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank S.A.

w W. (obecnie Syndyk masy upadłości Bank S.A. w upadłości) powołała się na

oczywistą zasadność skargi kasacyjnej wynikającą z tego, że postanowienie

wzorca umowy, sprzeczne z bezwzględnie obowiązującym przepisem ustawy, nie

może być uznane za niedozwolone w rozumieniu art. 3851 k.c. Ponadto, zdaniem

skarżącej, osoba fizyczna, która w określonych stosunkach występuje wobec banku

w roli profesjonalisty, nie może być uważana za konsumenta.

Jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze Sądu Najwyższego, oczywista

zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy

wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Oczywiste jest przy

tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy, czy

przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą

zatem mieć kwalifikowany charakter, odnosić się do konkretnych, powołanych

przez skarżącego przepisów prawa i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por.

m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00,

OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr

10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).

Wywody wniosku, w zestawieniu z motywami zaskarżonego wyroku, nie

stwarzały podstaw do przyjęcia, aby skarga kasacyjna była – w przyjętym

rozumieniu – oczywiście uzasadniona.

Sąd Apelacyjny wskazał jednoznacznie, że wystarczającą podstawą

nieważności umowy kredytu była abuzywność jej postanowień, nie można zatem

uznać, aby stwierdzenie, że w ocenie Sądu postanowienia umowy rażąco naruszały

równowagę kontraktową, świadczyło o zasadności skargi kasacyjnej, a tym

I CSK 3044/24

3

bardziej, by była ona zasadna w stopniu oczywistym. W zakresie konsumenckiego

statusu pozwanych Sąd Apelacyjny wyjaśnił natomiast klarownie, że pozwani nie

zawarli umowy kredytu w celu finansowania działalności gospodarczej ani nie

przeznaczyli uzyskanych z kredytu środków na tę działalność. Ustalenia te są

wiążące dla Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym (art. 39813 § 2 k.p.c.).

To zaś, że osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą lub kupuje

nieruchomość, traktując ją jako lokatę środków finansowych, nie oznacza per se, że

chodzi o dokonanie czynności w celach związanych z działalnością zawodową lub

gospodarczą w rozumieniu art. 221 k.c. i art. 2 lit. b dyrektywy Rady 93/13/EWG z

dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach

konsumenckich (Dz. Urz. UE L 95, s. 29) (por. postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 20 września 2024 r., I CSK 2282/23).

Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

przypominając zarazem, że Sąd Najwyższy bada na tym etapie wyłącznie wniosek

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie, nie wnikając w

zasadność podstaw kasacyjnych.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1,

art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

(K.G.)

[SOP]