W sporze z współwłaścicielem SN nie przyjął skargi o ochronę dóbr osobistych

I CSK 3080/24

2

Powódka, M.W., wywiodła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego

w Szczecinie z 29 marca 2024 r., wydanego w sprawie przeciwko J.H. o ochronę

dóbr osobistych i zapłatę.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania powódka wskazała

na oczywistą zasadność skargi polegającą na rażącym naruszeniu przez Sąd

pierwszej i drugiej instancji zasady wszechstronności zebrania i rozważenia

zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego. Skarżąca poza powołaniem się

na naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego wskazała także na

potrzebę określenia granic ochrony praw osób, które poniosły szkodę i doznały

krzywdy w związku z niezgodnym z prawem i naruszającym ich dobra osobiste

działaniem współwłaściciela nieruchomości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego

prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań –

w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na

uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa.

Przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jaką jest jej oczywista

zasadność, może dotyczyć jedynie przepisów prawa niepodlegających różnej

wykładni i niepozostawiających sądowi swobody oceny. Chodzi przy tym

o wykładnię w oczywisty, dostrzegalny już prima facie sposób, sprzeczną

z jednolitą i ugruntowaną wykładnią skonkretyzowanego przepisu, przyjmowaną

w orzecznictwie i nauce prawa (zob. m.in. postanowienia SN: z 21 maja 2025 r.,

I CSK 558/24; z 26 marca 2025 r., I CSK 3537/23; z 30 stycznia 2025 r.,

I CSK 3814/23; z 31 grudnia 2024 r., I CSK 1853/23; z 20 listopada 2024 r.,

I CSK 2892/23; z 14 września 2023 r., I CSK 518/23; z 27 lipca 2023 r.,

I CSK 5328/22).

I CSK 3080/24

3

Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że przesłanka

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie została spełniona. Powódka pod pozorem oczywistej

zasadności w istocie pyta o trafność stanowiska Sądu Apelacyjnego wyrażonego

w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy. Przedstawiła wyłącznie własne

stanowisko, polemizując z niekorzystnym dla niej rozstrzygnięciem Sądu drugiej

instancji.

W istocie uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania jest ściśle

związane z podstawami kasacyjnymi, które opierają się na zarzutach dotyczących

oceny materiału dowodowego. Skarżąca kwestionuje bowiem ocenę materiału

dowodowego przeprowadzoną przez Sądy pierwszej i drugiej instancji.

Podstawami skargi kasacyjnej nie mogą być objęte zarzuty błędnych ustaleń

faktycznych i oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), więc nie można z odwołaniem

się do nich kreować zagadnienia prawnego opartego na założeniu, że

w rzeczywistości miał miejsce stan faktyczny inny, niż ustalony przez sądy obu

instancji, czyli inny, niż stanowiący podstawę rozstrzygnięcia.

Nie jest rzeczą Sadu Najwyższego ustalanie stanu faktycznego

i dopuszczanie w sprawie nowych dowodów. Skarżąca błędnie traktuje skargę

kasacyjną jako trzecią instancję odwoławczą. Znamienne, że sądy meriti nie

stwierdziły naruszenia dóbr osobistych powódki. W konsekwencji żądanie

określenia granic ochrony praw osób, które poniosły szkodę zdaje się zbyteczne

i oderwane od ustalonego stanu faktycznego w niniejszej sprawie.

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

pozostawia wątpliwości co do tego, że w istocie skarżąca oparła swoją skargę

prawie wyłącznie na podważaniu oceny zgromadzonego w sprawie materiału

dowodowego i poczynionych na tej podstawie przez Sąd drugiej instancji ustaleń

faktycznych. Znamienne przy tym, że powódka błędnie upatruje oczywistej

zasadności skargi kasacyjnej polegającej na naruszeniu przepisów prawa

materialnego i procesowego, powtarzając przy tym szereg przepisów, które

wskazała w apelacji. Tego rodzaju zarzuty są w skardze kasacyjnej

niedopuszczalne, a co za tym idzie odwoływanie się do nich nie może uzasadniać

przyjęcia skargi do rozpoznania.

I CSK 3080/24

4

Sąd Najwyższy uznał, że nie ma innych przyczyn uzasadniających przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności w postaci nieważności

postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi do rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnął zaś na podstawie

art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie.

O kosztach pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu orzeczono

stosownie do § 2 w zw. z § 4 ust. 3 w zw. z § 8 pkt 6 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie

ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów

pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jedn. Dz. U.

z 2024 r. poz. 764).

Adam Doliwa

(P.H.)

[SOP]