Nagranie policjanta z interwencji w restauracji. SN nie przyjął skargi kasacyjnej

Pozwana A.K. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego

w Łodzi, którym uwzględniono w części apelację powoda T.M. i oddalono apelację

skarżącej od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi wydanego w sprawie o ochronę

dóbr osobistych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Jako przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca

wskazała występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego. Ujęła je

w pytaniu o to, czy „publikacja filmu dokumentującego przebieg interwencji

prowadzonej przez funkcjonariusza Policji zawierająca wizerunek tego

funkcjonariusza podczas czynności służbowych stanowi bezprawne naruszenie

jego prawa do wizerunku, zwłaszcza w sytuacji, kiedy interwencja ta prowadzona

była celem wyegzekwowania stosowania niekonstytucyjnych przepisów prawnych”

(s. 2 skargi). W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżąca wyjaśniła, że w jej przekonaniu § 9 ust. 10 rozporządzenia Rady

Ministrów z dnia 19 marca 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń,

nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii jest niezgodny

z Konstytucją.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa przywołanie przyczyny

kasacyjnej unormowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga poprawnego

zidentyfikowania problemu, w tym odniesienia go do konkretnych przepisów.

Konieczne jest także przedstawienie argumentów prowadzących do rozbieżnych

ocen danego zagadnienia (zob. postanowienie SN z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01).

Podniesiony problem musi również charakteryzować się nowością; zagadnienie,

które było już przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego, co do zasady traci ten

walor (zob. postanowienie SN z 19 marca 2012 r., II PK 294/11). Istotność

problemu prawnego wyraża się natomiast w tym, że ma on znaczenie

precedensowe dla rozstrzygania podobnych spraw lub rozwoju jurysprudencji (zob.

postanowienie SN z 23 marca 2012 r., I CSK 496/11). Obowiązkiem wnoszącego

skargę jest wywiedzenie i uzasadnienie występującego w sprawie problemu

I CSK 3086/24

3

w sposób zbliżony do tego, jaki przewidziany jest przy przedstawianiu zagadnienia

prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (zob. postanowienie

SN z 18 lutego 2015 r., II CSK 428/14).

Tylko we wskazanych wyżej okolicznościach może być realizowana

publicznoprawna funkcja skargi kasacyjnej. Jednocześnie przedstawiony Sądowi

Najwyższemu problem musi mieć konkretny związek z rozstrzygnięciem danej

sprawy, to jest z zarzutami skargi oraz podstawą prawną i faktyczną zaskarżonego

wyroku (zob. postanowienie SN z 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13). Przyjęcie skargi

do rozpoznania ma bowiem na celu zarówno realizację interesu publicznego, jak

i ochronę praw prywatnych. Zagadnienie prawne powinno mieć zatem taki wymiar

problemowy, aby udzielona przez Sąd odpowiedź miała znaczenie dla

rozstrzygnięcia o zasadności skargi kasacyjnej wniesionej w sprawie, w której

pytania zostały zadane, a jednocześnie – dzięki uniwersalnemu ujęciu – odpowiedź

ta uzyskiwała walor aplikacyjny w rozstrzyganiu innych spraw.

Przedstawione przez pozwaną pytanie nie stanowi istotnego zagadnienia

prawnego w opisanym wyżej rozumieniu. Wstępnie wypada zauważyć, że opiera

się ono na własnym przekonaniu skarżącej, iż określony przepis prawa był

niezgodny z Konstytucją, nieznajdującym jednak odzwierciedlenia w stosownym

rozstrzygnięciu Trybunału Konstytucyjnego.

Jest przy tym oczywiste, że co do zasady (czyli z pominięciem przypadków

objętych przepisami szczególnymi) publikacja czyjegoś wizerunku w Internecie

narusza prawo do wizerunku. Okoliczność, czy działanie takie jest bezprawne,

należy natomiast oceniać ad casum. Podstawowe znaczenie mają przy tym

okoliczności takie jak to, czy: (1) dysponent omawianego dobra wyraził na to zgodę,

(2) publikujący wykonuje przysługujące mu prawo podmiotowe, (3) działanie takie

mieści się w ramach obowiązującego porządku prawnego (jest pierwotnie legalne),

a także (4) działanie takie ma na celu ochronę nadrzędnego interesu społecznego

lub prywatnego.

Każdy z tych przypadków wyłącza bezprawność działania, które zagraża

dobru osobistemu lub które doprowadziło do naruszenia takiego dobra. Wbrew

założeniom skarżącej nie jest więc możliwe udzielenie ogólnej odpowiedzi na

I CSK 3086/24

4

pytanie o to, czy publikacja wizerunku policjanta dokonującego czynności

służbowych mieści się w tym katalogu, gdyż sformułowanie odpowiedzi zależy od

okoliczności sprawy. Jeśli natomiast pozwana uważała, że w jednostkowym,

zaistniałym w sprawie przypadku doszło ze strony Sądu do oceny prawnej błędnej

na tyle, iż możliwe stało się podniesienie przeciwko tej ocenie oczywiście

zasadnych argumentów, to wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

mogła powiązać z inną przyczyną kasacyjną niż występowanie istotnego

zagadnienia prawnego.

Odnosząc się do uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, można obecnie, czyli w granicach wyznaczanych ramami tzw.

przedsądu, wskazać jedynie, że sam fakt tego, iż osoba, której wizerunek miałby

być rozpowszechniany, jest funkcjonariuszem, który wykonuje czynności służbowe,

niewątpliwie nie prowadzi do wyłączenia bezprawności działań osoby naruszającej

dobro osobiste w postaci wizerunku policjanta. Podnoszona w skardze analogia do

publikacji wizerunku sędziego czy prokuratora biorących udział w rozprawie jest

natomiast nieadekwatna z tej przyczyny, że we wskazanym ostatnio przypadku

legalność działań naruszających prawo do wizerunku wynika z konstytucyjnej

zasady jawności rozprawy, która to zasada bezsprzecznie nie ma zastosowania do

policjantów dokonujących interwencji w restauracji.

Skarżąca zdaje się również nawiązywać (s. 6 skargi) do przesłanki obrony

interesu publicznego (ochrony przeważającego interesu społecznego). Wywody

skargi kasacyjnej w tej części zasadzają się jednak na koncepcji, zgodnie z którą

powód egzekwował przepisy niezgodne z Konstytucją. Tymczasem, jak już

wspomniano, teza o hierarchicznej niezgodności spornego przepisu z aktami

wyższego rzędu stanowi wyłącznie własną koncepcję pozwanej. Ponadto powód,

jako policjant, nie ma formalnej kompetencji do badania, czy dane rozporządzenie

jest zgodne z Konstytucją. W szczególności funkcjonariusz policji nie może (inaczej

niż sąd – por. art. 178 ust. 1 Konstytucji) „pominąć” stosowania rozporządzenia

z uwagi na jego niezgodność z aktem wyższego rzędu.

Poza tym, jeśli celem pozwanej było zobrazowanie dostrzeżonego przez nią

problemu wprowadzenia w drodze rozporządzenia ograniczeń w zachowaniu

I CSK 3086/24

5

(w tym w prowadzeniu działalności gospodarczej), to mogło to nastąpić w drodze

zarejestrowania i upublicznienia przebiegu interwencji, jednak z wyłączeniem

wizerunku powoda. W ten sposób przedmiotem uwagi opinii publicznej byłoby

pokazanie, że kwestionowana przez pozwaną regulacja jest faktycznie

egzekwowana. Osoba policjanta, który niewątpliwie jedynie wykonywał swoje

obowiązki, była natomiast z tej perspektywy irrelewantna.

Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że

z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone

w art. 3989 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak

w sentencji postanowienia.

Beata Janiszewska

[J.T.]

[SOP]