Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi syndyka banku w sprawie kredytu frankowego

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

I CSK 3098/25

2

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący Syndyk

masy upadłości Bank S.A w upadłości w W. powołał się na istotne zagadnienie

prawne wyrażające się w pytaniu, czy kryterium, na podstawie którego strona

umowy jest uprawniona do określenia wysokości świadczenia, a w okolicznościach

sprawy – kursu waluty obcej – może wynikać z zasad współżycia społecznego lub

ustalonych zwyczajów (art. 56 k.c.).

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)

wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on

precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten

powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób

abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy

tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,

nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.

151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK

623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK

547/14).

Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej

zaskarżonym wyrokiem wystąpiła powołana przyczyna kasacyjna.

Przytoczona we wniosku wątpliwość w zestawieniu z przedmiotem

postępowania przed Sądami meriti odnosiła się do konsekwencji zawarcia w

umowie kredytowej powiązanej z walutą obcą (frankiem szwajcarskim) postanowień

umownych wyrażających ryzyko walutowe i odsyłających do tabel kursowych banku

przy przeliczeniu waluty obcej na złote polskie i odwrotnie. Problematyka ta nie

stanowi novum i była nie tylko wielokrotnie, lecz także wszechstronnie

I CSK 3098/25

3

podejmowana w nowszej judykaturze Sądu Najwyższego w odniesieniu do

zbliżonych treścią umów kredytowych oraz w orzecznictwie Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do utrwalenia się jednolitych

kierunków orzeczniczych, w które wpisywał się zaskarżony wyrok (por. np. uchwała

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21,

OSNC 2021, nr 9, poz. 56, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V

CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20, z dnia 10 maja 2022 r., II CSKP

163/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP

405/22, z dnia 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22, z dnia 9 września

2022 r., II CSKP 794/22, z dnia 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, z dnia 20

lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z dnia 25 maja 2023 r., II CSKP 1311/22, z dnia 28

lipca 2023 r., II CSKP 611/22, z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 820/23, z

dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22 oraz II CSKP 1753/22, i z dnia 19

stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 oraz II CSKP 36/23, z dnia 14 lutego 2025 r., II

CSKP 1545/22 i z dnia 6 czerwca 2025 r., II CSKP 406/23; postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22, z dnia 27 kwietnia 2023 r.,

I CSK 3629/22, z dnia 8 grudnia 2023 r., I CSK 5651/22, z dnia 29 maja 2024 r., I

CSK 2038/23 i z dnia 29 grudnia 2024 r., I CSK 1634/23 oraz powołane tam dalsze

orzecznictwo Sądu Najwyższego; w judykaturze Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej zob. zwłaszcza wyroki z dnia 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W.

przeciwko Bank BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341, z dnia 18 listopada 2021 r., C-

212/20, M.P., B.P. przeciwko „A.”, ECLI:EU:C:2021:934, z dnia 16 marca 2023 r.,

C-6/22, M.B.,U.B., M.B. przeciwko X S.A.,ECLI:EU:C:2023:216 i z dnia 23 listopada

2023 r., C-321/22, ZL, KU, KM przeciwko Provident Polska S.A.,

ECLI:EU:C:2023:911).

W powołanym orzecznictwie wyjaśniono w szczególności, że określenie

wysokości należności obciążającej kredytobiorcę w umowie kredytu powiązanej z

walutą obcą z odwołaniem do kursu waluty obcej ustalanego jednostronnie przez

bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów jego oznaczania, jest

nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób

obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność

stron umowy kredytu. Jednocześnie, w ślad za stanowiskiem Trybunału

I CSK 3098/25

4

Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wskazano, że nie jest dopuszczalne

poszukiwanie drogi do dookreślenia umowy kredytu, w której zastosowano takie

rozwiązanie, na podstawie ogólnych przepisów przewidujących, że skutki wyrażone

w czynności prawnej podlegają uzupełnieniu m.in. przy pomocy zasad słuszności

lub ustalonych zwyczajów (por. – niezależnie od powołanego wcześniej

orzecznictwa – m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2025 r., II CSKP

2021/25 i z dnia 30 maja 2025 r., II CSKP 744/23).

Argumentacja skarżącego, choć prowadzona w płaszczyźnie rekonstrukcji

stosunku prawnego (art. 56 k.c.) na etapie mającym poprzedzać ocenę

abuzywności postanowienia przeliczeniowego, zmierza w istocie do tego samego

rezultatu, któremu na przeszkodzie stoi powołane orzecznictwo. Ponadto, jeśli

treścią stosunku prawnego zgodnie z wolą stron miałby być mechanizm

zakładający obiektywizację kursu określanego przez bank, to nie było przeszkód,

aby rozwiązanie takie zostało zawarte w umowie. Dostrzec trzeba również, co

odnotowano już w judykaturze, że także jeśli przyjąć, że rzeczywista swoboda

banku w zakresie kształtowania kursu CHF, mimo braku wyraźnych postanowień w

umowie kredytu, jest ograniczana uwarunkowaniami rynkowymi i

zestandaryzowanymi metodami ustalania kursu, nie oznacza to, iż postanowienia

przeliczeniowe odsyłające do kursu tabelarycznego banku należy uznać za

dozwolone. O ile bowiem uwarunkowania te mogą pozwalać zapobiec istotnym

odstępstwom od kursów stosowanych w praktyce bankowej, względnie kursu

średniego NBP, o tyle pozwalają kredytodawcy na wieloletnie czerpanie korzyści z

mechanizmu kształtowania kursu, które nie mają uzasadnienia w świetle

waloryzacyjnego charakteru postanowień umownych wiążących saldo kredytu i

wysokość rat z CHF, a których rozmiar zależy od decyzji i polityki finansowej banku

(por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2024 r.,

II CSKP 1560/22 i powołane tam orzecznictwo).

Ubocznie tylko należało zauważyć, że przedstawione zagadnienie nie mogło

stanowić adekwatnej przyczyny kasacyjnej także dlatego, że z uzasadnienia

zaskarżonego wyroku wynikało, iż Sąd Apelacyjny, aprobując stanowisko Sądu

Okręgowego co do nietransparentności rozważanych postanowień umownych,

odwołał się również do zaniechania przekazania powodom informacji o ryzyku

I CSK 3098/25

5

związanym z możliwością zmiany kursu waluty indeksacji w całym okresie

kredytowania i związanych z tym konsekwencjach. Ryzyka tego nie eliminuje próba

rekonstrukcji treści spornej umowy w kierunku sugerowanym przez skarżącego, a

tym samym kierunek rozstrzygnięcia rozważanego zagadnienia nie mógł mieć

znaczenia dla wyniku sprawy.

Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 108 § 1 a contrario,

art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Paweł Grzegorczyk

(K.G.)

[SOP]