Sąd Najwyższy nie przyjął skargi spółki w sporze o 245 000 zł, spółka zapłaci koszty

Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem z 22 lutego 2023 r. oddalił apelację

powoda M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. od wyroku Sądu

Okręgowego w Poznaniu z 11 marca 2021 r., którym oddalono powództwo

przeciwko B.M. i P.M. o zasądzenie od nich solidarnie kwoty 245 000 zł z

ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

I CSK 3105/23

2

Ustalono, że 24 października 2017 r. w P. pomiędzy B.M. i P.M., I. Sp. z o.o.

w P., P. Sp. z o.o. w P. oraz M. S.A. w P. doszło do zawarcia porozumienia (tzw.

porozumienie dobrosąsiedzkie) regulującego wzajemne realacje podczas

prowadzenia sąsiadujących ze sobą inwestycji. Na mocy tego porozumienia, celem

zapewnienia niezakłóconej realizacji tych inwestycji i dążąc do uniknięcia

potencjalnych konfliktów, strony zobowiązały się m.in. do niepodejmowania w złej

wierze działań lub zaniechań dotyczących inwestycji prowadzonych przez inną

stronę, w szczególności dotyczących rozstrzygnięć administracyjnych, które

zostaną wydane w przyszłości w stosunku do nieruchomości lub inwestycji innej

strony (w szczególności, choć nie wyłącznie: decyzji środowiskowej, decyzji o

pozwoleniu na budowę i pozwoleniu na użytkowanie), mających na celu lub

skutkujących opóźnieniem lub powstrzymaniem realizacji inwestycji innej strony lub

wprowadzeniem zmian w realizacji inwestycji innej strony (§ 1 ust. 1 pkt 1). Strony

postanowiły także, że w przypadku zbycia przez którąkolwiek ze stron stanowiącej

jej własność nieruchomości objętej prozumieniem lub jej części, jak również w

przypadku przeniesienia na inny podmiot praw i obowiązków wynikających z decyzji

administracyjnych dotyczących powołanych nieruchomości lub inwestycji

planowanych lub realizowanych przez daną stronę albo ich części każda ze stron

zapewni, aby każdoczesny właściciel nieruchomości lub jej części lub podmiot, na

który „przeniesione” zostaną decyzje administracyjne, zobowiązał się do należytego

wykonywania zobowiązań opisanych w porozumieniu, nałożonych na daną stronę

(§ 2).

Powód nabył 15 grudnia 2017 r. od M. S.A. w P. nieruchomość objętą tym

porozumieniem i wstąpił w ogół praw i obowiązków, które z niego wynikały. Decyzją

nr […] z 24 września 2018 r. Prezydent Miasta […] zatwierdził projekt budowlany i

udzielił pozwolenia na budowę, która była planowana na nieruchomości M. Sp. z

o.o. w B. objętej wskaznym porozumieniem. Pozwani zbyli 5 października 2018 r.

swoją nieruchomość E. Sp. z o.o. w Ś., która potwierdziła, że wie o fakcie zawarcia

porozumienia. Spółka E. 10 października 2018 r. wniosła odwołanie od wskazanej

decyzji. Powód 19 grudnia 2018 r. zawarł ugodę ze Spółką E., która zobowiązała

się m.in. do tego, że nie będzie w żaden sposób utrudniała, uniemożliwiała ani

opóźniała dalszego postępowania w sprawie uzyskania klauzuli ostateczności oraz

I CSK 3105/23

3

prawomocności dla decyzji nr […] i niezwłocznie cofnie odwołanie. Powód na mocy

tej ugody zobowiązał się także, że zapłaci Spółce E. wynagrodzenie w wysokości

984 000 zł brutto.

Powód wiązał odpowiedzialność odszkodowawczą pozwanych z tym, że nie

doprowadzili oni do formalnego (w formie aneksu) przystąpienia przez Spółkę E. do

porozumienia, przez co, nie będąc nim związana, wniosła odwołanie od decyzji z

24 września 2018 r., w konsekwnecji czego powód, aby uniknąć grożącej szkody

(wskutek niemożności przystąpienia do realizacji inwestycji w związku z brakiem

prawomocności decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwolenia na

budowę), zapłacił na podstawie ugody Spółce E. wynagrodzenie w zamian za - jak

twierdził - cofnięcie przez nią odwołania, co nie miałoby miejsca, gdyby pozwani

wywiązali się z obowiązków wynikających z § 2 tego porozumienia.

Sąd odwoławczy, podzielając stanowisko Sądu Okręgowego, uznał, że nie

doszło do wykazania adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy

zaniechaniem pozwanych a ewentualną szkodą, której naprawienia powód

dochodził w niniejszej sprawie. Sąd Apelacyjny wskazał, że porozumienie

nakładałało na jego strony w zakresie § 2 obowiązek starannego działania, nie zaś

określonego rezulatatu, należało zatem uznać, że poinformowanie przez

pozwanych Spółki E. o istnienieniu porozumienia i zapoznanie z jego treścią było

wystarczające dla uznania, iż pozwani zachowali należytą staranność przy realizacji

obowiązku przewidzianego w § 2. Sąd odwoławczy podkreślił także, że jeśli do

zaskarżenia decyzji z 24 września 2018 r. doszło nawet w złej wierze, to powód nie

zdołał wykazać w toku sporu, że do zaskarżenia nie doszłoby także wtedy, gdyby

wskazana Spółka przystąpiła do porozumienia. Sąd Apelacyjny podzielił także

stanowisko Sądu pierwszej instancji, że powód zawarł ugodę dobrowolnie, a

pozwani nie uczestniczyli w jej negocjowaniu oraz że ugoda realizowała różne cele

powoda, a więc miała prowadzić nie tylko do cofnięcia odwołania od tej decyzji.

Skargę ksacyjną powód oparł na podstawie przewidzianej w art. 3983 § 1 pkt

1 k.p.c., zarzucając naruszenie: art. 60 w zw. z art. 65 § 1 k.c. przez ich

niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji niewłaściwą wykładnię i

zastosowanie § 2 porozumienia poprzez przyjęcie, że biorąc pod uwagę zgodny

I CSK 3105/23

4

zamiar stron i cel porozumienia, poinformowanie Spółki E. o istnieniu i treści

porozumienia przez pozwanych stanowiło należyte wywiązanie się z obowiązku

określonego w tym postanowieniu; art. 354 § 1 k.c. w zw. z § 2 porozumienia przez

ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że poinformowanie tej Spółki o istnieniu

i treści porozumienia stanowiło należyte wywiązanie się z obowiązku określonego

w § 2 porozumienia; art. 471 k.c. w zw. z § 2 porozumienia przez ich niewłaściwe

zastosowanie i przyjęcie, że pozwani dochowali należytej staranności i właściwie

wywiązali się z obowiązku określonego w § 2 porozumienia; art. 361 § 1 i 2 w zw.

z art. 471 k.c. przez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że brak jest

adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem przez pozwanych

obowiązku, określonego w § 2 porozumienia, a szkodą poniesioną przez powoda;

art. 6 k.c. w zw. z art. 232 zd. 1 k.p.c. przez ich niewłaściwe zastosowanie i brak

przyjęcia domniemania winy dłużników (pozwanych), a co za tym idzie brak

zastosowania odwróconej zasady ciężaru dowodowego w niniejszej sprawie, gdzie

to pozwani winni udowodnić, że nie ponoszą winy w niewykonaniu swego

zobowiązania.

Skarżący w ramach uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania podniósł, że skarga jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art.

3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Według powoda, charakter uchybień, jakim dotknięty jest

wyrok Sądu drugiej instancji, przesądza o istnieniu „rażącego naruszenia,

wyszczególnionych na wstępie przepisów prawa materialnego, w efekcie których

doszło do wydania orzeczenia oczywiście wadliwego”.

W odpowiedzi na skargę pozwani wnieśli o odmowę przyjęcia skargi do

rozponania bądź o jej oddalenie, a ponadto zasądzenie kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

następuje, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Jedynie badając te przesłanki, Sąd

I CSK 3105/23

5

Najwyższy może rozstrzygnąć o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione tylko w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie skarga może być przyjęta do

rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę kasacyjną stanowiącą nadzwyczajny środek zaskarżenia.

W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności

kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z postanowieniami konwencji

międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów SN z 17

stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).

Trzeba zaznaczyć, że podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest

ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład

Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN

z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na

przesłance przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., która nie została jednak

wykazana.

Podmiot wnoszący skargę kasacyjną, powołując się na jej oczywistą

zasadność, a zatem na przyczynę określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., powinien

przedstawić stosowną argumentację prawną zmierzającą do wykazania

kwalifikowanego, ewidentnego naruszenia wskazanych w skardze przepisów

prawa, możliwego do stwierdzenia bez merytorycznej analizy zaskarżonego

orzeczenia oraz podstaw kasacyjnych (zob. postanowienia SN z 10 stycznia 2003

r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49 i z 11 sierpnia 2011 r., IV CSK 163/11).

Konieczne jest także przekonanie Sądu Najwyższego w drodze jurydycznego

wywodu, że naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego

orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 i

wskazane tam orzecznictwo). Uzasadnienie wniosku odwołujące się do przyczyny

I CSK 3105/23

6

przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. powinno koncentrować się na wykazaniu

tak rozumianej „oczywistości” zasadności skargi. Uzasadnienie to nie może

sprowadzać się do przytoczenia podstaw kasacyjnych bądź powtórzenia ich

uzasadnienia, choćby nawet w zmodyfikowanej postaci, ani być sformułowane w

taki sposób, który wymagałby oceny ich zasadności. Na obecnym etapie

postępowania ocena taka byłaby bowiem niedopuszczalna.

Uzasadnienie wniosku powoda nie spełnia tych wymagań.

Skarżący nieskutecznie powołał się na oczywistą zasadność skargi, a zatem

na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., ograniczając się dla

uzasadnienia twierdzenia o jej wystąpieniu do powtórzenia kolejno zarzutów

kasacyjnych oraz części ich uzasadnienia. Wskazana przez powoda przyczyna

oczywistej zasadności skargi w rzeczywistości nie świadczy o jej wystąpieniu.

Należy podkreślić, że podstawy skargi wraz z ich uzasadnieniem samodzielnie

służą jedynie wykazaniu, że skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie, nie

zaś, że zasadność ta ma oczywisty, a zatem kwalifikowany charakter. Sposób, w

jaki powód uzasadnił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania, świadczy wyraźnie

o tym, że zmierza on jedynie do podania kontroli Sądu Najwyższego trafności

zaskarżonego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu wniosku brak w istocie

argumentów, które mogłyby przekonać o tym, że w sprawie doszło do naruszenia

prawa w stopniu oczywistym, a w konsekwencji do wydania ewidentnie wadliwego

orzeczenia. Co więcej skrażący powołał się w uzasadnienu wniosku na rażące

naruszenie przepisów powołanych w ramach podstawy, na której oparł skargę,

zamiast na jego oczywistość, która mogłaby ewentualnie świadczyć o oczywistej

wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Wywody skarżącego w istocie stanowią dość

ogólnikową polemikę ze stanowiskiem Sądu odwoławczego przedstawionym w

uzasadnieniu wyroku.

Należy podkreślić, że ocena zarzutów naruszenia przepisów

materialnoprawnych dotyczących kwestii oceny realizacji obowiązków pozwanych

oraz nieistnienia związku przyczynowego pomiędzy rzekomą szkodą powoda

a zarzucanym zaniechaniem pozwanych wymagałyby przeprowadzenia

(niedopuszczalnej, jak wyżej wyjaśniono), pogłębionej analizy sprawy, w tym

I CSK 3105/23

7

zwłaszcza analizy i wykładni prozumienia z 24 października 2017 r. oraz ugody

z 19 grudnia 2018 r. Sprawa ze swej istoty ma charakter złożony i jest dość

skomplikowana, a na tym tle zarzucane naruszenia prawa zupełnie nie jawią się

jako ewidentne. W konsekwencji nie można ocenić zaskarżonego wyroku jako

oczywiście wadliwego, a skargi kasacyjnej powoda jako oczywiście uzasadnionej.

Z omówionych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji, na

podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. O kosztach postępowania kasacyjnego należnych

pozwanym rozstrzygnięto stosownie do art. 98 § 1 i 3 i art. 99 w zw. z art. 391 § 1 i

art. 39821 k.p.c., a także § 2 pkt 7 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r. poz. 118).

Ireneusz Kunicki

(M.M.)

[a.ł]