Bank przegrał w SN spór o odsetki i zapłaci klientce 2700 zł kosztów

Pozwany Bank S.A. w W. (dalej: bank) wniósł skargę kasacyjną od wyroku

Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, którym uwzględniono jedynie w części apelację

skarżącego w sprawie z powództwa M.C. o zapłatę.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Jako pierwszą przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania bank

wskazał oczywistą zasadność skargi. Stwierdził przy tym, że Sąd Apelacyjny

błędnie uznał, iż „możliwe jest potrącenie odsetek dot. wierzytelności

niewymagalnych”. Dalej wyłożono, że – w przekonaniu skarżącego – Sąd

Apelacyjny, uwzględniając potrącenie wzajemnych wierzytelności, „wziął pod

uwagę odsetki w kwocie 31 088,93 zł od wierzytelności, która nie była w chwili

złożenia oświadczenia o potrąceniu [przez powódkę – przyp. SN] wymagalna”

(s. 4 skargi).

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga wykazania niewątpliwej, widocznej prima facie

sprzeczności przyjętej przez Sąd drugiej instancji wykładni lub zastosowania prawa

z brzmieniem przepisów lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji prawa.

Wnoszący skargę powinien więc zawrzeć w uzasadnieniu wniosku wywód prawny

wyjaśniający, w czym wyraża się "oczywista zasadność" skargi i przedstawić

odpowiednie argumenty (zob. postanowienie SN z 5 września 2008 r., I CZ 64/08).

Do przyjęcia skargi do rozpoznania na podstawie wskazanej przyczyny kasacyjnej

nie jest wystarczające samo kwalifikowane naruszenie prawa przez Sąd drugiej

instancji. W art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. mowa bowiem o oczywistej zasadności skargi,

a nie o trafności zarzutu. Przytoczone przez skarżącego okoliczności powinny

zatem jednoznacznie wskazywać na to, że w zasadniczym postępowaniu skarga

kasacyjna zostanie rozstrzygnięta na korzyść strony, która ją wniosła

(zob. postanowienie SN z 10 maja 2019 r., I CSK 768/18).

Stanowisko skarżącego nie świadczy o oczywistej zasadności skargi

kasacyjnej. Rzecz bowiem w tym, że – jak wyłożył Sąd Apelacyjny na s. 43

I CSK 3136/24

3

uzasadnienia zaskarżonego obecnie wyroku – kwestionowana przez pozwanego

kwota odsetek (tj. 31 088,93 zł) nie została wzięta pod uwagę na etapie oceny

skutków potrącenia, tj. nie uznano, by pomniejszyła ona, wskutek dokonanego

przez powódkę potrącenia, kwotę wierzytelności banku względem konsumentki.

Jak się zdaje, nieporozumienie w tej kwestii wynika z niewystarczającej precyzji

w formułowaniu motywów wyroku, w tym z niefortunnego ujęcia przez Sąd

Apelacyjny zdania zawartego na s. 43 uzasadnienia, w którym stwierdzono, że

„[t]ym samym zgodnie z wolą powódki do potrącenia z kapitałem nie można też

uwzględnić kwoty 31 088,93 zł wskazanej jako umarzającej odsetki”.

Ostatecznie jednak stanowisko wyrażone przez Sąd Apelacyjny, oparte na

prawidłowo zidentyfikowanej zasadzie dotyczącej wstecznego skutku potrącenia:

od chwili, gdy potrącenie stało się możliwe (s. 43 uzasadnienia), jest zgodne

z zapatrywaniem pozwanego. Sąd stwierdził bowiem, że sporna kwota, przez

powódkę „wskazana jako umarzająca odsetki”, nie mogła być uwzględniona

„zgodnie z wolą powódki do potrącenia z kapitałem”. Pogląd ten był korzystny dla

skarżącego i odpowiadał jego stanowisku co do braku podstaw do potrącenia

roszczenia odsetkowego; realizował zatem słuszne założenie, że – z perspektywy

wstecznych skutków oświadczenia powódki o potrąceniu (ex tunc, art. 499

zd. 2 k.c.) – roszczenie odsetkowe musi być traktowane jako niepowstałe.

Jako drugą przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący

wskazał potrzebę dokonania wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Podniósł, że

wykładni wymagają art. 496, art. 497 i art. 498 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 oraz

art. 7 dyrektywy 93/13, przedstawiając przy tym wywód dotyczący problematyki

dotyczącej prawa zatrzymania w tzw. sprawach frankowych.

Potrzeba, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. oznacza, że określony

przepis, istotny z punktu widzenia podstawy prawnej zaskarżonego orzeczenia,

może być rozumiany na różne sposoby, a orzecznictwo i nauka prawa albo nie

wypracowały w tym przedmiocie żadnego poglądu, albo prezentują rozbieżne

stanowiska. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno

w takim wypadku zawierać wskazanie, które przepisy wymagają wykładni i na czym

I CSK 3136/24

4

polegają poważne wątpliwości związane z ich rozumieniem lub rozbieżnościami

w ich stosowaniu (zob. postanowienia SN z: 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09 oraz

24 kwietnia 2018 r., II CSK 743/17).

Rozbieżność w orzecznictwie sądów powinna natomiast zostać wykazana

przez przywołanie judykatów, w których odmienne rozstrzygnięcia zapadły

w stanach faktycznych nieróżniących się od siebie w relewantny prawnie sposób

(zob. postanowienie SN z 7 czerwca 2015 r., III CSK 59/15). Wykazanie

rozbieżności w orzecznictwie powinno opierać się na przedstawieniu wypowiedzi

zawierających przede wszystkim aktualne poglądy judykatury, a nie stanowiska

wprawdzie wyrażane w przeszłości, lecz od których już wcześniej odstąpiono

w związku z rozwojem trendów wykładni i stosowania prawa. Brak spójności

orzecznictwa przestaje mieć znaczenie prawne wtedy, gdy po jego wystąpieniu

wydana zostanie w danym przedmiocie uchwała Sądu Najwyższego działającego

w poszerzonym składzie (zob. postanowienie SN z 16 kwietnia 2025 r.,

I CSK 1018/24).

Wskazane przez bank przepisy dawniej istotnie budziły poważne

wątpliwości, a na tle ich stosowania ujawniły się rozbieżności w orzecznictwie.

Rzecz jednak w tym, że obecnie nie budzi wątpliwości, iż w tzw. sprawach

frankowych bank nie może skorzystać z prawa zatrzymania w przypadku, w którym

konsument dochodzi od niego roszczeń związanych z umową kredytu, która nie

wiąże stron w całości z uwagi na zawarcie w tej umowie postanowień

niedozwolonych (zob. uchwały – 7 – SN z 5 marca 2025 r., III CZP 37/24, oraz

z 19 czerwca 2024 r., III CZP 31/23).

W konsekwencji powyższego należy przyjąć, że potrzeba wykładni

wskazanych przez bank przepisów nie jest już aktualna. Jednocześnie przyjęte

w sprawie stanowisko Sądu Apelacyjnego w przedmiocie braku podstaw do

zastosowania art. 496 w zw. z art. 497 k.c. jest zgodne ze wspomnianymi

uchwałami. Skargi kasacyjnej pozwanego nie można zatem uznać za oczywiście

uzasadnioną.

Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że

z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone

I CSK 3136/24

5

w art. 3989 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania.

O kosztach orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy, ich

wysokość ustalając na podstawie § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za

czynności radców prawnych.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak

w sentencji postanowienia.

Beata Janiszewska

[J.T.]

[SOP]