Odsetki od potrąconej wierzytelności. SN nie przyjął skargi banku

1. Wyrokiem z 26 czerwca 2025 r., Sąd Apelacyjny w Szczecinie, w sprawie

z powództwa D. R., J. S. przeciwko Bankowi […] spółce akcyjnej w […], o ustalenie

i zapłatę, na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie

z 11 kwietnia 2023 r., zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 1 w ten sposób, że

zasądził od pozwanego na rzecz powodów łącznie kwotę 186 978,75 zł z

I CSK 3139/25

2

ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 10 września 2024 r. i oddalił powództwo w

pozostałym zakresie (pkt 1); oddalił apelację w pozostałej części (pkt 2); orzekł o

kosztach postępowania (pkt 3).

2. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona

pozwana, zaskarżając wyrok w części, tj. co do: oddalenia apelacji w pozostałej

części (pkt 2 wyroku) oraz związanego z tym rozstrzygnięcia z pkt 1 wyroku i

zasądzenia na rzecz powodów kwoty powyżej 111 370,05 (tj. niezasadnego

zasądzenia kwoty 75 608,70 zł), a także co do związanego z tym rozstrzygnięcia o

kosztach procesu z pkt 3 wyroku.

3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując

się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu

prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub

oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji

skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona

w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi

kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony

wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie

służy zaś merytorycznej ocenie skarg)i kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej

jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest

usprawiedliwione.

5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na

I CSK 3139/25

3

skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że

skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,

będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do

czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą

być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się

instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,

nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy

wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,

w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom

sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie.

6. Skarga kasacyjna strony pozwanej nie zawiera argumentów

dostatecznych dla uznania, że skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzi

powołana przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

7. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego

wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,

przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w

stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń

(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a

jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić

Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się

do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu

Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III

CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).

8. W przedmiotowej sprawie nie została spełniona wyżej wymieniona

przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W orzecznictwie Sądu

Najwyższego wyrażono aktualny pogląd, że jeżeli wierzytelność aktywna stała się

I CSK 3139/25

4

wymagalna wcześniej niż wierzytelność pasywna, to retroaktywny skutek

potrącenia nie obejmie odsetek powstałych w okresie od dnia wymagalności

wierzytelności aktywnej, od której naliczane są odsetki, do dnia powstania

wymagalności wierzytelności pasywnej (postanowienie SN z 13 czerwca 2025 r., I

CSK 768/25). W uzasadnieniu tego orzeczenia powołano się również na pogląd

Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 21 czerwca 2024 r., (I ACa 425/23).

Wskazano, że jeżeli strona w pierwszej kolejności przedstawia do potrącenia

należność odsetkową - pomimo tego, że należność główna była wymagalna

wcześniej, to wierzytelność odsetkowa ulega umorzeniu wskutek potrącenia jej

przed wierzytelnością główną, zatem następcze potrącenie wierzytelności głównej

nie może wywołać mocy wstecznej potrącenia z art. 499 k.c. co do potrąconych

uprzednio odsetek.

9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

10. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.). O kosztach postępowania

kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. w związku z § 2 pkt 6

i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października

2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Piotr Telusiewicz

[a.ł]