Sąd Najwyższy odmówił rozpoznania skargi syndyka banku w sporze z kredytobiorczynią

Pozwany syndyk masy upadłości Banku spółki akcyjnej w upadłości w W.

wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 13 maja 2024

r. Wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania uzasadnił wystąpieniem istotnego

zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), które ujął w pytaniu: czy

postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy o ustalenie nieistnienia stosunku

prawnego z umowy kredytu waloryzowanego (indeksowanego albo

denominowanego) do waluty obcej, wytoczone przeciwko upadłemu bankowi

(kredytodawcy), jest sprawą „o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy

upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo

upadłościowe (dale: „pr.up.”) i tym samym podlega zawieszeniu na podstawie

I CSK 3142/24

2

art. 174 § 1 pkt 4 lub art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i w zw.

z art. 145 ust. 1 pr.up. do czasu rozpoznania zgłoszenia wierzytelności na liście

wierzytelności lub, odpowiednio, odmowy uwzględnienia wierzytelności na liście

i wyczerpania trybu określonego ustawą?

Skarżący wskazał też na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów

(art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), tj.: art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i w zw.

z art. 145 ust. 1 pr.up. oraz art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 w zw.

z art. 145 ust. 1 pr.up.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódka wniosła o wydanie

postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz

o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. to

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Powołując się na tę przyczynę kasacyjną

skarżący powinien przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu

wykazania, że zagadnienie jest istotne, wywołuje poważne wątpliwości

interpretacyjne, nie było dotychczas rozstrzygnięte w judykaturze albo

dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany i jego rozstrzygnięcie ma znaczenie

dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (zob. m.in. postanowienia SN:

z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, i z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10).

Sąd Najwyższy w uchwale z 19 września 2024 r., III CZP 5/24 (OSNC 2025,

nr 4, poz. 42), wyjaśnił, że postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy

będącego konsumentem o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy

kredytu, prowadzone przeciwko bankowi, co do którego w toku postępowania

ogłoszono upadłość, nie jest sprawą „o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do

masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 pr.up., a tym samym może być

podjęte z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka. Nie zmienia tego fakt,

że kwestia oceny istnienia stosunku prawnego będzie dokonana samodzielnie

w postępowaniu sądowym – jako materialnoprawna przesłanka zasadności

I CSK 3142/24

3

powództwa o ustalenie – oraz w postępowaniu upadłościowym – w ramach oceny,

czy zgłaszana wierzytelność z tytułu nienależnego świadczenia powinna być

umieszczona na liście wierzytelności. Z tym jednak zastrzeżeniem, że

merytoryczne orzeczenie sądu cywilnego, po jego uprawomocnieniu się, wiązałoby

następczo organy postępowania upadłościowego (art. 365 § 1 k.p.c.). Sąd

Najwyższy wskazał też, że postępowanie upadłościowe, którego istotnym

elementem jest sporządzenie listy wierzytelności zaspokajanych z masy upadłości,

zasadniczo nie stwarza zainteresowanym możliwości dochodzenia roszczenia

procesowego o ustalenie istnienia lub nieistnienia prawa lub stosunku prawnego.

Natomiast kwestia wykazania przez powoda istnienia interesu prawnego w żądaniu

ustalenia nieistnienia stosunku prawnego, w przypadku zgłoszenia wierzytelności

z tytułu nienależnego świadczenia na listę w postępowaniu upadłościowym,

podlega ocenie in casu w rozpoznawanej sprawie. Sąd meriti natomiast

dostatecznie wyjaśnił wykazanie przez powódkę interesu prawnego dążeniem do

wykazania dalszych kwestii związanych z potrzebą ustabilizowania sytuacji prawnej

stron, wynikającej z obowiązku zapłaty dalszych rat z umowy kredytu.

W związku z tym, że powołane przez skarżącego wątpliwości

interpretacyjne zostały już dostatecznie rozstrzygnięte, nie występuje już interes

publiczny, uzasadniający przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Skarga kasacyjna nie spełnia również wymogów z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

Przyczyna kasacyjna uzasadniona potrzebą wykładni przepisów prawa, ma na celu

analizę konkretnych przepisów prawa i do tego się ogranicza. Nie może polegać na

jednoczesnej wykładni kilku przepisów – czego oczekuje skarżący – i poszukiwaniu

na tej podstawie określonej normy prawnej, która mogła albo nie mogła zostać

zastosowana w zindywidualizowanej sprawie objętej skargą kasacyjną (zob.

postanowienie SN z 13 stycznia 2022 r., I CSK 1467/22). Skarżący mimo

wskazania kilku przepisów, które w jego ocenie, wymagają wykładni, powinien

również sporządzić odrębne uzasadnienie dla każdego z nich. Wykładnia

wskazanych przez skarżącego przepisów odpowiada również zakresowi

przedstawionego zagadnienia prawnego, do którego Sąd Najwyższy odniósł się

wyżej.

I CSK 3142/24

4

Z powyższych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie znajdując również

okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu,

w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

Biorąc pod uwagę, że przedmiotem zaskarżenia skargą kasacyjną był wyrok

rozstrzygający o części żądań zgłoszonych przez powódkę – ustalenie nieistnienia

stosunku prawnego na podstawie art. 189 k.p.c. – rozstrzygnięcie o kosztach

postępowania kasacyjnego nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie

w sprawie (art. 108 § 1 k.p.c.).

Mariusz Łodko

[wr]

[SOP]