SN odmówił przyjęcia skargi poręczyciela, który zapłaci bankowi 12 500 zł kosztów

Sąd Apelacyjny w Szczecinie, wyrokiem z 31 stycznia 2024 r., oddalił

apelację pozwanego B.K. od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z 12 stycznia

2023 r., którym zasądzono od pozwanego 16.517.342,90 zł z odsetkami umownymi

za opóźnienie w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP od

I CSK 3154/24

2

22 grudnia 2020 r. tytułem poręczenia niezapłaconego długu wynikającego z

kredytu udzielonego przez powoda Bank1 sp. z o.o. w P.

Pozwany wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego

w Szczecinie, zaskarżając wyrok w całości i opierając skargę na podstawach

naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 118 Kodeksu cywilnego

w związku z art. 5 ust. 1 oraz ust. 2 zd. 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r.

o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz.

1104).

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku

w całości i orzeczenie co do istoty sprawy tj. oddalenie powództwa w całości

i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów

zastępstwa procesowego według norm przepisanych; ewentualnie uchylenie

zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi Apelacyjnemu w Szczecinie. Ponadto wniósł o zasądzenie od powoda na

rzecz pozwanego kosztów postępowania wywołanego skargą kasacyjną w tym

kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz odsetek

ustawowych za opóźnienie od kosztów procesu na podstawie art. 98 § 11 k.p.c.

W ocenie skarżącego w sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów, sprowadzająca się do odpowiedzi na pytanie: „czy roszczenie o zapłatę

związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, którego termin przedawnienia

nie krótszy niż dwa lata rozpoczął bieg i nie upłynął przed dniem 9 lipca 2018 r.

ulega przedawnieniu ostatniego dnia roku kalendarzowego zgodnie z art. 118 k.c.

w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie

ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1104).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona powodowa wniosła o odmowę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz o zasądzenie od pozwanego na

rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania procesowego przed Sądem

Najwyższym wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej, w tym kosztów

zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I CSK 3154/24

3

Skarga kasacyjna nie kwalifikuje się do przyjęcia do rozpoznania.

Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu

prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub

oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji

skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona

w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi

kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony

wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie

służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej

jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest

usprawiedliwione.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na

skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że

skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,

będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do

czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą

być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się

instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Nie w każdej sprawie, nawet

w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej

wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,

w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom

sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie

I CSK 3154/24

4

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie.

Skarżący powołuje się na potrzebę wykładni przepisów prawa wskazując

jednocześnie na pytanie prawne. W kontekście uzasadnienia wniosku o przyjęcie

skargi do rozpoznania, należy go rozpatrzeć co do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2

k.p.c.

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie

wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania,

jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem

rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność ta polega, co

wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie

zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,

zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,

z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny

i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,

podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią

prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (postanowienia Sądu Najwyższego:

z 15 października 2002 r., II CZ 102/02, LEX nr 57231; z 29 lipca 2015 r., I CSK

980/14, LEX nr 1770903; z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18, LEX nr 2512065).

Skarżący powołał się na przesłankę przewidzianą w art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c.,

wskazując na potrzebę wykładni art. 118 k.c. w związku z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy

z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy — Kodeks cywilny oraz niektórych

innych ustaw (Dz.U. poz. 1104; dalej: „ustawa nowelizująca”). Przedstawiona

wątpliwość dotyczy oznaczenia końca terminu przedawnienia roszczenia

związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej, którego bieg rozpoczął się

przed wejściem w życie ustawy nowelizującej i nie zakończył się przed tą datą.

Wskazana we wniosku kwestia była już przedmiotem wypowiedzi Sądu

Najwyższego. W uchwale SN z 13 maja 2022 r., III CZP 46/22 (OSNC 2023 nr 6,

poz. 57), przyjęto, że trzyletni termin przedawnienia roszczenia przedsiębiorcy

I CSK 3154/24

5

przeciwko konsumentowi, rozpoczęty i niezakończony przed wejściem w życie

ustawy nowelizującej, kończy się ostatniego dnia roku kalendarzowego, stosownie

do art. 118 zdanie drugie k.c. w związku z art. 5 ust. 1 tej ustawy.

W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono, że art. 5 ust. 1 ustawy nowelizującej

ustanawia zasadę bezpośredniego stosowania nowych przepisów do roszczeń

istniejących i jeszcze nieprzedawnionych w dniu wejścia ustawy w życie. Natomiast

regulacja art. 5 ust. 2 dotyczy sytuacji skrócenia terminu przedawnienia. Zdanie

drugie tego ustępu modyfikuje rozwiązanie przewidziane w zdaniu pierwszym,

zapobiegając odsunięciu momentu przedawnienia wskutek rozpoczęcia biegu

skróconego terminu na nowo. Nie ustanawia samodzielnej reguły zachowania

wcześniejszego momentu przedawnienia dla wszystkich roszczeń objętych ustawą

nowelizującą.

Stanowisko to podtrzymano w postanowieniu Sądu Najwyższego z 31

października 2023 r., III CZP 121/22 (LEX nr 3619978). Wskazano w nim również,

że zmiana regulacji zmierzała zarówno do skrócenia ogólnego terminu

przedawnienia, jak i do ujednolicenia daty jego zakończenia w odniesieniu do

określonych kategorii roszczeń. Drugi z tych celów wiązał się z możliwością

przesunięcia końca terminu do ostatniego dnia roku kalendarzowego. Samo

wystąpienie takiego skutku nie uzasadnia zatem odstąpienia od reguły wyrażonej

w art. 5 ust. 1 ustawy nowelizującej.

Wykładnię tę potwierdzono także w wyroku Sądu Najwyższego z 12 grudnia

2023 r., II CSKP 1917/22 (LEX nr 3717610) dotyczącym roszczeń wynikających

z umów leasingu. Wyjaśniono w nim ogólny charakter zasady stosowania art. 118

zdanie drugie k.c. do trzyletnich terminów przedawnienia rozpoczętych przed

wejściem ustawy nowelizującej w życie.

Skarżący trafnie dostrzega odmienność stanowiska wyrażonego wcześniej

w postanowieniu Sądu Najwyższego z 6 kwietnia 2022 r., III CZP 31/22 (LEX nr

3329982). Nie wykazał jednak, że mimo późniejszej uchwały i podtrzymujących jej

wykładnię orzeczeń utrzymuje się potrzeba ponownego rozstrzygnięcia wskazanej

rozbieżności. Nie wystarcza w tym celu powołanie wcześniejszego stanowiska bez

przekonującego wykazania, że późniejsze wypowiedzi Sądu Najwyższego nie

I CSK 3154/24

6

wyjaśniły przedstawionego problemu. Wniosku tego nie zmienia także

postanowienie Sądu Najwyższego z 25 października 2023 r. III CZP 27/23 (LEX nr

3618388). Przede wszystkim rozstrzygnięcie to ma charakter jedynie formalny.

Ponadto w uzasadnieniu tego orzeczenia zwrócono uwagę na pewną niespójność

redakcji przepisów międzyczasowych zawartych w ustawie z 13 kwietnia 2018 r.

W orzeczeniu tym co prawda wyrażono pewne wątpliwości, niemniej nie

podważono jednoznacznie stanowiska wyrażonego w uchwale z 13 maja 2022 r., III

CZP 46/22 (OSNC 2023 nr 6, poz. 57), a fakt wydania powyższego postanowienia

nie spowodował odnowienia wątpliwości interpretacyjnych co do rozważanej

regulacji prawnej, a przynajmniej skarżący ich nie wykazał.

Również powołanie odmiennych rozstrzygnięć sądów powszechnych

wydanych przed podjęciem uchwały Sądu Najwyższego nie wykazuje

w przedstawionych okolicznościach aktualnej potrzeby wykładni. Wniosek

dokumentuje wcześniejsze trudności interpretacyjne, lecz nie przedstawia

dostatecznych argumentów uzasadniających przyjęcie, że problem pozostaje

niewyjaśniony w późniejszym orzecznictwie Sądu Najwyższego.

Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398⁹ § 2 k.p.c. w zw.

z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i

3 w związku z art. 99, i art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 2 pkt 9 w związku z § 10 ust. 4 pkt

2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r., poz.

11).

SSN Tomasz Szczurowski

[SOP]