Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi banku, zapłaci 5400 zł kosztów

Wyrokiem z 17 marca 2023 r. wydanym w sprawie z powództwa T.S. i M.K.

przeciwko Bank S.A. Sąd Okręgowy w Olsztynie ustalił, że bliżej opisana umowa

kredytu budowlano - hipotecznego zawarta 1 sierpnia 2007 r. między powodami a

I CSK 317/25

2

Bank S.A. w W. jest nieważna. Apelacja pozwanego od tego orzeczenia została

oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 23 sierpnia 2024 r.

Pozwany wniósł skargę kasacyjną opierając wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania

na przyczynach kasacyjnych objętych art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia

przysługującym od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, służącym

ochronie interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania

prawa, wkład Sądu Najwyższego w rozwój orzecznictwa i nauki prawa oraz

eliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu nieważnym

lub orzeczeń oczywiście niezgodnych z prawem. Stosownie do 3989 § 1 k.p.c., Sąd

Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez

stronę, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Z punktu widzenia funkcji oraz

założeń skargi kasacyjnej jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, rolą

„przedsądu” jest wstępna selekcja skarg pod kątem spełniania wymienionych wyżej

kryteriów (przyczyn kasacyjnych) kwalifikujących skargę do jej przedstawienia

Sądowi Najwyższemu w celu merytorycznego rozpoznania.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący podniósł,

że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne dotyczące kwestii, czy zgodnie

z treścią art. 3852 § 2 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.

Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 z późn. zm. - dalej jako „Prawo

bankowe") w zw. z art. 354 § 1 k.c. w razie uznania, że postanowienia umowy

kredytu - na mocy której to umowy zgodnie z jej treścią, zaciągnięty kredyt mógł

być od momentu zawarcia takiej umowy spłacany i wypłacony bezpośrednio w

walucie obcej - odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej tabele

kursów banku) stanowią niedozwolone postanowienie umowne i w konsekwencji

nie wiążą konsumenta, taka umowa kredytu w pozostałej nieabuzywnej części,

zgodnie z którą od momentu jej zawarcia kredyt mógł być spłacany i wypłacony

I CSK 317/25

3

bezpośrednio w walucie obcej, może wiązać strony w pozostałym zakresie, tj. w

szczególności przy uwzględnieniu możliwości dokonywania rozliczeń stron umowy

bezpośrednio w walucie udzielonego kredytu od momentu jej zawarcia za

pośrednictwem konta walutowego kredytobiorcy.

Kolejne przedstawione zagadnienie dotyczy kwestii, czy celem uznania

danego postanowienia za niedozwolone w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c. w

odniesieniu do umów - na mocy których to umów zgodnie z ich treścią, zaciągnięty

kredyt mógł być od momentu zawarcia takich umów spłacany i wypłacony

bezpośrednio w walucie obcej - do przyjęcia, iż przesłanka rażącego naruszenia

interesów konsumenta została spełniona, wystarczającym jest hipotetyczne

wykazanie, iż w danym stosunku prawnym zawarte są postanowienia, które

naruszają interesy konsumenta, a sąd orzekający nie jest zobowiązany do

weryfikacji powyższych twierdzeń, czy też koniecznym jest każdorazowe wykazanie

przez powoda i weryfikacja przez sąd orzekający, iż w danej sprawie

kwestionowane postanowienia rzeczywiście i faktycznie, a nie tylko hipotetycznie,

rażąco naruszały interesy konsumenta, a w szczególności, iż dane postanowienia

odbiegały rażąco na niekorzyść konsumenta w stosunku do standardowych

warunków rynkowych z dnia zawarcia takiej umowy

W ocenie skarżącego, w sprawie występuje też istotne zagadnienie prawne,

sprowadzające się do pytania: Czy zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 oraz 2 Prawa

bankowego, do ważności umowy kredytu - na mocy, której to umowy zgodnie z jej

treścią, zaciągnięty kredyt mógł być od momentu zawarcia takiej umowy spłacany i

wypłacony bezpośrednio w walucie obcej - koniecznym i wystarczającym jest

jednoznaczne określenie wysokości i waluty zobowiązania w treści umowy czy też

koniecznym jest, aby waluta płatności rzeczywiście uzyskanej przez kredytobiorcę

od kredytodawcy była tożsama z walutą zobowiązania wskazaną w treści umowy

(waluta długu), czy też zgodnie z art. 353' k.c. strony stosunku zobowiązaniowego

mogą się umówić, iż realizacja zobowiązania nastąpi w innej walucie niż określona

w umowie, a powyższe nie wpływa na ważność umowy kredytu walutowego, gdyż

zarówno kwota jak i waluta kredytu zostały jednoznacznie wskazane w treści

umowy.

I CSK 317/25

4

Kolejne zagadnienie prawne dotyczy kwestii, czy zgodnie z art. 69 ust. 1 i 2

Prawa Bankowego umowa kredytu w której zobowiązania stron zostały wyrażone

jednoznacznie w walucie obcej oraz świadczenia stron od momentu jej zawarcia, w

związku z założeniem konta walutowego dla kredytobiorcy, mogły być wykonywane

bezpośrednio w walucie kredytu (tj. zarówno na etapie wypłaty oraz spłaty kredytu)

i częściowo były wykonywane bezpośrednio w walucie kredytu, ale w której

jednocześnie zawarto uprawnienie wierzyciela do wskazania sposobu spełnienia

świadczenia w postaci możliwości wypłaty kredytu po jego przeliczeniu z waluty

obcej na PLN zgodnie z kursami publikowanymi w tabeli kursów banku oraz

upoważnienie przemienne (facultas altemativd), uprawniające dłużnika tj.

kredytobiorcę do spłaty rat kapitałowych i odsetkowych po ich przeliczeniu na PLN

zgodnie z kursami publikowanymi w tabeli kursów banku, stanowi umowę kredytu o

charakterze odmiennym od umowy kredytu denominowanego do waluty obcej oraz

kredyt indeksowanego do waluty obcej.

Według skarżącego, w sprawie występuje także istotne zagadnie prawne

dotyczące kwestii, czy w przypadku umowy kredytu, w której waluta zobowiązania

w treści umowy kredytu wyrażona jest w walucie obcej oraz zgodnie z treścią której

to umowy oraz załączonego do niej regulaminu kredytobiorca od momentu jej

zawarcia może zlecić wypłatę oraz spłacać kredyt zarówno bezpośrednio w walucie

kredytu (tj. walucie obcej m.in. za pośrednictwem rachunku walutowego), a co

nadto stanowi zasadę umowy w zakresie wypłaty oraz spłaty kredytu, lub w walucie

polskiej (stosownie do złożonej przez siebie dyspozycji), uprawnienie takie tj. do

wyboru waluty realizacji umowy stanowi uprawnienie kształtujące kredytobiorcy.

Kolejne zagadnienie prawne dotyczy kwestii, czy przyznając konsumentowi

prawo do podjęcia przez konsumenta decyzji o skorzystaniu z ochrony wynikającej

z zakazu stosowania klauzul abuzywnych, tj. prawo do wyrażenia świadomej woli

utrzymania ich w mocy bądź woli ich wyeliminowania z treści stosunku prawnego,

wynika również, iż konsument ma prawo dokonać wyboru pomiędzy

przewidzianymi przez prawo sankcjami w związku z zastosowaniem klauzuli

abuzywnej tj. np. prawo wyboru pomiędzy stwierdzeniem nieważności umowy w

całości bądź dalszym obowiązywaniem umowy.

I CSK 317/25

5

Kolejne zagadnienie prawne dotyczy kwestii, czy zgodnie z treścią art. 69

ust. 1 oraz 2 ustawy prawo bankowe oraz art. 3531 k.c. umowa kredytowa, która od

momentu jej zawarcia dopuszczała możliwość wypłaty oraz spłaty kredytu zarówno

w walucie obcej oraz walucie polskiej (stosownie do dyspozycji kredytobiorcy, w

której to kredytobiorca wskazywał rachunek bankowy, na który to ma nastąpić

wypłata kredytu i bez jakiejkolwiek ingerencji ze strony banku), dodatkowo

zawierała postanowienia subsydiarne odwołujące się w swej treści do tabel

kursowych banku (tj. skorzystanie, z których to tabel kursowych stanowiło

wyłącznie uprawnienie, a nie obowiązek kredytobiorcy i do swej skuteczności nie

wymagało jakiekolwiek akceptacji ze strony banku, tj. było dla banku wiążące),

nadto w zakresie zarówno wypłaty kredyt i spłaty kredytu była w rzeczywistości

częściowo wykonywana bezpośrednio w walucie obcej (w walucie kredytu), a

częściowo w walucie polskiej, a jednocześnie przewidywała jako zasadę wypłatę i

spłatę kredytu w walucie obcej oraz w swej treści jednoznacznie określała kwotę

kredytu w walucie obcej (a nie jak przy kredycie denominowanym albo

indeksowanym w walucie krajowej), spełnia przesłanki z art. 69 ust. 1 oraz 2 ustawy

prawo bankowe i jednocześnie jest zgodna z art. 3531 k.c.

Kolejne zagadnienie prawne dotyczy kwestii, czy w przypadku, gdy żaden

przepis prawa nie precyzuje w dniu zawarcia umowy, w tym umowy kredytowej

treści i wymogów ewentualnego pouczenia przez przedsiębiorcę (tutaj bank)

konsumenta (tutaj kredytobiorcę) o ryzyku walutowym, to jak szczegółowe powinno

być takie pouczenie konsumenta o ryzyku walutowym, aby zostało uznane za

wystarczające (tj. tutaj wystarczające dla właściwej oceny ryzyka walutowego przez

konsumenta zawierającego umowę kredytową powiązaną z walutą obcą) oraz czy

kwestia poinformowania konsumenta o takim zjawisku jest istotna z punktu

widzenia stwierdzenia nieważności postanowień umownych skoro przesłanką

stwierdzenia nieważności postanowień umownych nie jest bowiem okoliczność w

postaci świadomości występowania ryzyka walutowego, a tym bardziej tego, czy o

takim ryzyku przedsiębiorca (tutaj bank) poinformował konsumenta.

Skarżący powołał się także na przyczynę kasacyjną w postaci potrzeby

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów dotyczących: kwestii związanych z

I CSK 317/25

6

możliwością - w oparciu o art. 69 ust. 1 i 2 prawa bankowego oraz 3531 k.c-

rozróżnienia w umowie kredytu waluty wyrażenia zobowiązania od waluty jego

wykonania, jak również przesądzenia tym samym wątpliwości wykładni art. 69 ust.

1 i 2 prawa bankowego sprowadzającego się do odpowiedzi na pytanie czy celem

spełnienia przesłanki „oddania do dyspozycji” kwota i waluta rzeczywiście

zaksięgowana na rachunku bankowym kredytobiorcy musi być tożsama z kwotą i

walutą wskazaną w treści umowy kredytu, czy też akt wykorzystania przez

kredytobiorcę środków (oraz sposób wykorzystania) jest kwestią wtórną

Wątpliwość dotyczy także wykładni art. 3851 § 1 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 i 2

prawa bankowego w zakresie kwestii, czy postanowienia umowy kredytu, w którym

od momentu zawarcia umowy kredytobiorca mógł dokonywać rozliczeń

bezpośrednio w walucie kredytu za pośrednictwem rachunku walutowego, i

częściowo dokonywał takich rozliczeń, (co było w umowie zasadą, nadto nie

wymagało podpisania przez kredytobiorcę żadnego dodatkowego dokumentu do

umowy kredytowej w tym zakresie), odwołujące się do kwestii przewalutowania, tj.

dokonywania rozliczeń w walucie PLN z wykorzystaniem kursów publikowanych w

tabelach kursowych banku, dotyczą głównych świadczeń stron oraz stanowią tzw.

klauzule waloryzacyjne.

Kolejna wątpliwość na gruncie wykładni art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 69

ust. 1 i 2 prawa bankowego sprowadzającego się pytania, czy w umowie kredytu, w

której od momentu zawarcia umowy kredytobiorca mógł dokonywać rozliczeń

bezpośrednio w walucie kredytu za pośrednictwem rachunku walutowego i

częściowo dokonywał takich rozliczeń, w której wyeliminowano klauzule odwołujące

się do kursów walut obowiązujących w tabelach kursowych publikowanych przez

bank, wiąże strony tej umowy w pozostałym zakresie tj. iż rozliczenia stron mogą

być dokonywane bezpośrednio w walucie obcej wskazanej w treści umowy zgodnie

z jej treścią.

Rozbieżności dotyczą także interpretacji art. 3851 § 1 k.c. co do kwestii, czy

celem przyjęcia, iż przesłanka rażącego naruszenia interesów konsumenta została

spełniona wystarczającym jest hipotetyczne wykazanie, iż w danym stosunku

prawnym zawarte są postanowienia, które naruszają interesy konsumenta, a Sąd

I CSK 317/25

7

orzekający nie jest zobowiązany do weryfikacji powyższych twierdzeń, czy też

koniecznym jest każdorazowe wykazanie przez powoda i weryfikacja przez Sąd

orzekający, iż w danej sprawie kwestionowane postanowienia rzeczywiście, a nie

tylko hipotetycznie, rażąco naruszały interesy konsumenta, a w szczególności, iż

bez kwestionowanych postanowień, przy zachowaniu pozostałej treści umowy,

pozycja konsumenta byłaby zacznie korzystniejsza.

Kolejna wątpliwość dotycząca wykładni art. 3851 § 1 k.c. sprowadza się do

pytania, czy fakt możliwości dokonywania rozliczeń od momentu zawarcia umowy

bezpośrednio w walucie kredytu za pośrednictwem konta walutowego oraz

korzystanie z tabel kursowych banku wyłącznie w sytuacji woli kredytobiorcy

dokonania rozliczeń w PLN, a nie w walucie kredytu, prowadzi do przyjęcia, iż

kredytobiorca, decydując się na rozliczenie w PLN, każdorazowo wyrażał

świadomą zgodę i wolę na dokonanie rozliczeń przy wykorzystaniu tabel

kursowych, a tym samym postanowienia odwołujące się w swej treści do tabel

kursowych banku nie są postanowieniami niedozwolonymi, gdyż nie prowadzą do

rażącego pokrzywdzenia konsumenta oraz w związku ze świadomą wolą

skorzystania z rozliczeń w walucie PLN przez kredytobiorcę stanowią

postanowienia indywidualnie negocjowane.

Rozbieżności w orzecznictwie wynikają także z całkowicie odmiennej

interpretacji treści umowy kredytu, która od momentu jej zawarcia dopuszczała

możliwość wypłaty oraz spłaty kredytu zarówno w walucie obcej oraz walucie

polskiej (stosownie do dyspozycji kredytobiorcy, która to była dla banku wiążąca),

przejawiające się w konieczności odpowiedzi na pytanie, czy umowa o powyższej

treści, na podstawie której, stosownie do dyspozycji kredytobiorcy, środki kredytu

zostały wypłacone częściowo w walucie polskiej, a częściowo w walucie obcej (tj. w

walucie kredytu), jak również spłaty kredytu były dokonywane częściowo w walucie

polskiej, a częściowo w walucie obcej, stanowi umowę kredytu zlotowego lub

denominowanego czy też umowę kredytu walutowego.?

W nawiązaniu do tak sformułowanych przyczyn kasacyjnych należy

przypomnieć, że istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c. jest problem nowy i dotychczas niewyjaśniony, dotyczący ważnego

I CSK 317/25

8

abstrakcyjnego zagadnienia jurydycznego, którego rozstrzygnięcie przez Sąd

Najwyższy przy okazji rozpoznania skargi kasacyjnej przyczyni się do rozwoju

prawa i orzecznictwa oraz będzie miało znaczenie nie tylko dla tej konkretnej,

jednostkowej sprawy, ale także dla innych podobnych spraw. Skarżący powinien

sformułować to zagadnienie w sposób przyjęty przy przedstawianiu przez sąd

powszechny zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy;

przedstawić pogłębiony wywód prawny uzasadniający zgłoszone wątpliwości,

wykazać zasadność preferowanego sposobu jego rozstrzygnięcia, a także

wadliwość rozwiązania przez Sąd drugiej instancji postawionego problemu

prawnego w sposób rzutujący na wynik sprawy. Na gruncie drugiej przyczyny

kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) rozbieżności w orzecznictwie należy

interpretować jako brak zgodności rozstrzygnięć w sprawach o takich samych lub

bardzo podobnych stanach faktycznych, w których mają zastosowanie te same

przepisy, wykładane lub stosowane w sposób prowadzący do odmiennych -

zróżnicowanych albo sprzecznych - orzeczeń albo decyzji procesowych. Wskazując

na tę przyczynę kasacyjną, skarżący powinien opisać, na czym polega trudność w

interpretacji określonych przepisów prowadząca do niepożądanego wyżej stanu

oraz zilustrować swoje twierdzenia przykładami takich rozbieżnych rozstrzygnięć.

Sformułowane przez skarżącego zagadnienia i wątpliwości zostały już

rozstrzygnięte w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE)

oraz Sądu Najwyższego. Wskazano w nim, że uznanie klauzul przeliczeniowych za

abuzywne oznacza, że są one - z mocy samego prawa od momentu zawarcia

umowy - bezskuteczne (nie wiążą) konsumentów (art. 3851 § 1 k.c.), aczkolwiek

strony pozostają związane umową w pozostałym zakresie, jeśli jest to tylko

możliwe. Stwierdzenie niedozwolonego charakteru postanowienia w umowie

kredytu może uzasadniać uznanie umowy za nieważną. Umowa będzie dotknięta

nieważnością, gdy bez abuzywnych postanowień jej obowiązywanie nie jest

możliwe w świetle prawa krajowego i nie zaszły przesłanki umożliwiające

zastosowanie regulacji zastępczej, a konsument postanowień abuzywnych nie

potwierdził, nie udzielając następczo świadomej i wolnej zgody na te klauzule i tym

samym odmawiając przywrócenia im skuteczności z mocą wsteczną (zob. uchwała

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC

I CSK 317/25

9

2021, Nr 9, poz. 56; uchwała Sądu Najwyższego z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20,

OSNC 2021, Nr 6, poz. 40; wyroki TSUE z 3 października 2019 r., C-260/18 i z 29

kwietnia 2021 r., C-19/20, oraz wyroki Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., V

CSK 382/18, OSNC-ZD, 2021, Nr 2, poz. 20, z 16 września 2021 r., I CSKP 166/21

i z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22). Sąd Najwyższy wypowiedział się także w

kwestii, czy bez dotkniętych abuzywnością. klauzul przeliczeniowych, umowa

kredytu indeksowanego do waluty obcej może nadal obowiązywać, wskazując, że

wyeliminowanie tych klauzul prowadzi także do upadku klauzuli ryzyka walutowego,

charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i

uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR, co jest

równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, iż należy ją uznać za

umowę o odmiennej istocie i charakterze niż zamierzone przez strony, choćby

nadal chodziło tu tylko o inny podtyp czy wariant umowy kredytu. Wyłączył

dopuszczalność zastąpienia abuzywnych postanowień umownych przepisami

dyspozytywnymi lub zwyczajami, przez zastosowanie średniego kursu NBP w

oparciu o art. 358 § 2 k.c. lub art. 41 prawa wekslowego, ewentualnie w oparciu o

wykładnię umowy przy zastosowaniu art. 65 k.c. (zob. wyroki z 8 listopada 2022 r.,

II CSKP 1153/22 i z 31 stycznia 2023 r., II CSKP 941/22). Wskazał, że jeżeli bez

niedozwolonych postanowień umownych umowa nie może obowiązywać, a nie są

spełnione przesłanki uzupełnienia luki przez regulację zastępczą i konsument nie

wyraził świadomie i swobodnie woli sanowania postanowienia, umowa jest trwale

bezskuteczna (nieważna), a podstawą tej nieważności jest art. 58 k.c. (zob. wyroki

Sądu Najwyższego z 16 września 2021 r., I CSKP 166/21; z 25 lipca 2023 r., II

CSKP 1487/22; z 25 października 2023 r., II CSKP 820/23; z 9 stycznia 2024 r., II

CSKP 874/22 oraz z 6 września 2024 r., II CSKP 1644/22). W orzecznictwie Sądu

Najwyższego wyjaśniono także, że - w braku szczególnych rozwiązań

intertemporalnych - miarodajny dla rozstrzygnięcia, czy umowa może obowiązywać

bez klauzuli abuzywnej, jest stan prawny obowiązujący w chwili zawarcia umowy.

Wskazuje na to charakter sankcji zastosowanej w art. 3851 § 1 k.c., która polega

na tym, że niedozwolone postanowienie umowne jest od początku, z mocy samego

prawa, dotknięte bezskutecznością, przy czym jest to bezskuteczność „na korzyść

konsumenta”, co oznacza, że może on udzielić następczo świadomej i wolnej

I CSK 317/25

10

zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą

wsteczną (por. wyrok Sądu Najwyższego z 15 października 2024 r., II CSKP 474/23

i uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., III

CZP 29/17, OSNC 2019, Nr 1, poz. 2 i z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC

2021, Nr 9, poz. 56). Sąd Najwyższy wypowiedział się także co do znaczenia

nowelizacji prawa bankowego dokonanej tak zwaną ustawą antyspreadową czyli

ustawą z 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych

innych ustaw (Dz. U. Nr 165, poz. 984) dla bytu prawnego umów zawartych przed

wejściem w życie tej noweli (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 11 grudnia 2019 r.,

V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22 i

z 28 października 2022 r., II CSKP 894/22).

Sąd Najwyższy wielokrotnie wyjaśniał już także, jakie przesłanki muszą być

spełnione, aby można było przyjąć, że konsument został należycie poinformowany

o ryzyku walutowym związanym z zaciągnięciem kredytu indeksowanego do waluty

obcej czy denominowanego w tej walucie (por. wyroki Sądu Najwyższego z 27

listopada 2019 r., II CSK 483/18, z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22, z 13 maja

2022 r., II CSKP 293/22). W szczególności w wyroku z 13 maja 2022 r., II CSKP

464/22, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że z orzecznictwa TSUE wynika, iż kredytobiorca-

konsument musi zostać jasno poinformowany, że podpisując umowę kredytu

indeksowanego do waluty obcej (szeroko rozumianego), ponosi przez cały okres

obowiązywania umowy ryzyko kursowe, które z ekonomicznego punktu widzenia

może okazać się dla niego trudne do udźwignięcia w przypadku silnej deprecjacji

waluty, w której otrzymuje wynagrodzenie. Okoliczność, że konsument oświadcza,

iż jest w pełni świadomy potencjalnych ryzyk wynikających z zawarcia wspomnianej

umowy, nie ma sama w sobie znaczenia dla oceny, czy przedsiębiorca spełnił

wspomniany wymóg przejrzystości, ciężar zaś udowodnienia, że konsument

otrzymał niezbędne informację, spoczywa na przedsiębiorcy (zob. także wyrok

Sądu Najwyższego z 28 lutego 2023 r., II CSKP 763/22 i powołane tam

orzecznictwo).

Pozostałe przedstawione we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania

wątpliwości prawne oparte zostały na założeniu, że analizowana umowa kredytu

przewidywała jako zasadę wypłatę i spłatę kredytu w walucie obcej oraz w swej

I CSK 317/25

11

treści jednoznacznie określała kwotę kredytu w walucie obcej, a kredytobiorca mógł

od momentu jej zawarcia zlecić wypłatę oraz spłacać kredyt zarówno bezpośrednio

w walucie kredytu (walucie obcej) lub w walucie polskiej (stosownie do złożonej

przez siebie dyspozycji). Tak sformułowane wątpliwości oparte zostały zatem na

polemice z ustaleniami faktycznymi i ocenami prawnymi zawartymi w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku, a w konsekwencji ich rozstrzygnięcie nie może mieć wpływu

na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika,

że Sąd Apelacyjny uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy, choć literalne

brzmienie kontraktu może sugerować konstrukcję czystego kredytu walutowego

skoro § 4 pkt 5 regulaminu dopuszczał wypłatę kredytu w obu walutach (w CHF i

PLN), a spłata rat miała nastąpić z rachunku powodów prowadzonego w CHF , to

jednak bliższa analiza okoliczności towarzyszących zawarciu oraz wykonaniu

kontraktu prowadzi do wniosku, że wolą stron było zawarcie umowy kredytu

waloryzowanego (denominowanego) w walucie szwajcarskiej (CHF). Sąd stanął na

stanowisku, że celem stron umowy było udzielenie powodom przez Bank kredytu w

PLN, jedynie odniesionego do CHF jako miernika wartości o czym świadczy przede

wszystkim określony w umowie, i potwierdzony przez obie strony procesu, cel

kredytu, którym było sfinansowanie kosztów budowy domu jednorodzinnego na

nieruchomości gruntowej położonej w Polsce. Z zapisów zawartych w umowie

wynikało, że kredyt miał zostać uruchomiony w PLN, w kwocie zgodnej z

harmonogramem i kosztorysem prac, co do których nie ma wątpliwości, że zostały

wyrażone w PLN, skoro inwestycja budowalna była realizowana przez powodów w

Polsce, a powodowie wyłącznie rodzimą walutą obracali (pracowali w Polsce i

zarabiali w PLN). Jakkolwiek do uruchomienia dwóch ostatnich transz doszło na

rachunek walutowy powodów, to środki z kredytu były ostatecznie księgowane w

PLN na rachunku złotowym. Jeśli zaś idzie o spłatę kredytu, choć literalne

brzmienie umowy wskazywało na to, że spłata miała odbywać się zasadniczo w

CHF powodowie faktycznie - zgodnie z udzielonymi im przez Bank instrukcjami -

spłacali kredyt wyłącznie w PLN. W konsekwencji brak podstaw do przyjęcia, że na

gruncie niniejszej sprawy powstała potrzeba odniesienia się przez Sąd Najwyższy

do wątpliwości skarżącego zmierzających do zakwestionowania stanowiska, że

umowa kredytu denominowanego, o który chodzi w tej sprawie, była funkcjonalnie

I CSK 317/25

12

zbliżona do kredytu waloryzowanego kursem CHF, skoro przewidywała posłużenie

się walutą CHF jako instrumentem ustalania rozmiaru świadczenia należnego

powodowi od pozwanego i odwrotnie (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 27

listopada 2019 r., II CSK 483/18, OSP 2021, Nr 2, poz. 7 oraz z 29 października

2019 r., IV CSK 309/18, OSNC 2020, nr 7-8, poz. 64, z 10 maja 2022 r., II CSKP

694/22, z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono już także, że samo

zapewnienie kredytobiorcy możliwości spłaty rat kredytu w walucie obcej (walucie

indeksacji) nie uchyla abuzywności postanowienia dotyczącego spłaty rat kredytu w

walucie krajowej, w wysokości zależnej od kursu waluty obcej określanego

swobodnie przez bank (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 25 października 2023 r., II

CSKP 820/23 i powołany tam wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 21 września

2023 r., C-139/22, mBank (Polski rejestr klauzul niedozwolonych), pkt 52-57), gdzie

wskazano m.in., że włączenie do umowy zawartej z konsumentem dwóch

alternatywnych warunków dotyczących wykonania tego samego obowiązku

ciążącego na konsumencie, z których jeden jest nieuczciwy, a drugi zgodny z

prawem, pozwala danemu przedsiębiorcy na spekulowanie, że poprzez brak

informacji, nieuwagę lub niezrozumienie konsument wykona dane zobowiązanie

zgodnie z warunkiem, który powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków

stron ze szkodą dla konsumenta.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono również, że dokonanie

przez konsumenta wyboru między różnego rodzaju umowami oferowanymi przez

bank nie stanowi formy indywidualnego uzgodnienia postanowień umowy w

rozumieniu art. 3851 § 1 i 3 k.c., nie świadczy bowiem o rzeczywistym wpływie

konsumenta na treść postanowień umowy, którą wiąże się z bankiem (zob. wyroki

Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2023 r., II CSKP 1027/22 i z 13 czerwca 2025 r., II

CSKP 1075/23). Za indywidualnie negocjowane w rozumieniu art. 3851 k.c. należy

rozumieć tylko takie postanowienia, które zostały zaproponowane przez

konsumenta albo były przedmiotem rzeczywistych, rzetelnych negocjacji, a nie

takie na które konsument mógłby wywrzeć rzeczywisty wpływ, gdyby dołożył

należytej staranności. Wybór dokonany przez konsumenta spośród kilku możliwości

przez zaznaczenie jednej z opcji na wzorze jednostronnie przygotowanym przez

I CSK 317/25

13

przedsiębiorcę nie oznacza, że zakwestionowane postanowienie umowne było

indywidualnie negocjowane (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 30 maja 2025 r., II

CSKP 2048/22).

W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w sentencji. O kosztach postępowania

kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 11 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i

art. 39821 k.p.c., a § 2 pkt 7 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).

Agnieszka Piotrowska

(M.M.)

[SOP]