Spór o spadek po I.P. Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej W.T.

Uczestnik postępowania W.T. wniósł skargę kasacyjną na postanowienie

Sądu Okręgowego w Bielsku Białej z 11 stycznia 2024 r., sygn. akt. II Ca 1233/23.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną wnioskodawczyni wniosła o odrzucenie

skargi, ewentualnie o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do odrzucenia skargi kasacyjnej.

Wskazane w odpowiedzi na skargę wadliwości w konstrukcji podstaw skargi nie

mają w okolicznościach sprawy takiego charakteru, aby mogły skutkować jej

odrzuceniem.

I CSK 3190/25

2

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej

funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być

przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową

i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem

zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie

obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności

i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi

Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały

składu siedmiu sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4,

poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego

w rozwój prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r.,

II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł

na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została

jednak spełniona.

W ocenie skarżącego przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

uzasadnione jest rażącym naruszeniem przez Sąd drugiej instancji przepisów

prawa materialnego.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie

oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki jej przyjęcia do

I CSK 3190/25

3

rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia

zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego

i przeprowadzania wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość

naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia

w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę

przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. Szczególna podstawa przedsądu

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga przy tym samodzielnego, czyli odrębnego od

podstaw kasacyjnych wskazania i wykazania naruszenia konkretnego przepisu

prawa (procesowego lub materialnego), które jest oczywiste i bez wątpliwości

prowadzi do stwierdzenia, że objęte skargą orzeczenie jest wadliwe i dlatego

skarga powinna zostać przyjęta do rozpoznania.

Uzasadnienie wniosku oparte na tej przesłance wymaga przedstawienia

argumentacji prawnej zmierzającej do wykazania kwalifikowanego naruszenia

powołanych w skardze przepisów prawa, możliwego do stwierdzenia bez

merytorycznej analizy zaskarżonego orzeczenia oraz podstaw kasacyjnych

(zob. postanowienia SN: z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3,

poz. 49, z 5 października 2007 r., III CSK 216/07 i z 11 sierpnia 2011 r.,

IV CSK 163/11). Uzasadnienie wniosku nie może sprowadzać się do powtórzenia,

choćby w zmodyfikowanej formie, uzasadnienia podstaw kasacyjnych, jak również

być sformułowane w sposób, który wymagałby oceny ich zasadności, gdyż nie jest

ona możliwa na tym etapie postępowania i w składzie Sądu dokonującego wstępnej

oceny skargi kasacyjnej pod kątem występowania w sprawie przesłanek

określonych w art. art. 3989 § 1 k.p.c.

Skonfrontowanie uzasadnienia zaskarżonego wyroku i uzasadnienia wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie potwierdza tezy o oczywistej

zasadności tego środka zaskarżenia. Ustalenia faktyczne Sądów meriti są dla Sądu

Najwyższego wiążące i niemożliwe wprost do zakwestionowania w postępowaniu

kasacyjnym. Sąd Najwyższy jako instancja kasacyjna nie jest uprawniony do

badania zasadności ustaleń faktycznych i ocen dowodów dokonanych przed sądem

drugiej instancji (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.).

I CSK 3190/25

4

Skarżący podnosił, że podstawą do przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania stanowić mają stawiane zaskarżonemu orzeczeniu zarzuty

naruszenia art. 947 oraz 960 k.c. Powołując uzasadnienie wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący w istocie podnosi pod tytułem zarzutów

naruszenia prawa materialnego polemikę z ustaleniami faktycznymi i oceną

dowodów, które nie mogą stanowić podstaw kasacyjnych ani przyczyny wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznana.

Treść wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania prowadzi do

wniosku, że skarżący nie przedstawił argumentacji potwierdzającej, iż Sądy

orzekające w sprawie dopuściły się rażącego naruszenia prawa. Argumenty

zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej stanowią bowiem

raczej próbę zakwestionowania poczynionych przez nie ustaleń faktycznych.

Zgodnie z jednolitym stanowiskiem Sądu Najwyższego uzasadnienie

oczywistej zasadności skargi nie może poprzestawać na prostym odwołaniu do

naruszeń prawa wskazanych w podstawach kasacyjnych. Uzasadnienia przyczyn

kasacyjnych, kwalifikujących przyjęcie skargi do rozpoznania, Sąd Najwyższy nie

może doszukiwać się w uzasadnieniu podstaw, niezależnie od tego, że chodzi

w tym wypadku o zupełnie odmienne metody argumentowania (zob. postanowienia

SN z 31 stycznia 2020 r., II CSK 432/19, z 15 grudnia 2006 r., III CZ 93/06;

i z 18 kwietnia 2012 r., I CSK 520/11). Skutecznym argumentem za powołaną we

wniosku przyczyną przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie mogła być,

w konsekwencji, wskazana przez skarżącą „konieczność rozpatrzenia” naruszenia

przepisów prawa materialnego i procesowego ani ogólne stwierdzenie, że doszło

do naruszenia wskazywanych przez skarżącą przepisów.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,

jak wyżej.

Ewa Stefańska

(M.T.)

[a.ł]

I CSK 3190/25

5