Powódka nie doczeka się rozpoznania skargi o karę umowną i zapłaci 2700 zł kosztów

Powódka wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego

w Katowicach z 28 grudnia 2023 r. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania uzasadniła jej oczywistą zasadnością (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.),

wynikającą z naruszenia przez Sąd drugiej instancji m.in. art. 484 § 2 k.c.

I CSK 3195/24

2

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwani wnieśli o wydanie

postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz

o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego

prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań –

w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na

uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa.

Zasadność skargi kasacyjnej jest oczywista, a więc dostrzegalna prima vista dla

każdego prawnika, który bez przeprowadzania wnikliwej analizy powinien dojść do

wniosku, że zaskarżone orzeczenie jest jaskrawo nieprawidłowe (zob.

postanowienie SN z 15 lipca 2015 r., IV CSK 17/15).

Przedstawiona przez skarżącą argumentacja nie przekonuje o oczywistej

zasadności skargi kasacyjnej. Skarżąca nie wykazała, że zastosowanie

powołanych w zarzutach kasacyjnych przepisów prawa, których naruszenie miałoby

wskazywać na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, w szczególności

art. 484 § 2 k.c., było oczywiście błędne, lub doprowadziło to tego, że zaskarżony

wyrok jest oczywiście nieprawidłowy. Możliwość miarkowania zastrzeżonej kary

umownej (art. 484 § 2 k.c.) jest tzw. prawem sędziowskim, a w toku postępowania

kasacyjnego badane może być jedynie zachowanie przez sąd drugiej instancji

podstawowych reguł miarkowania kary umownej. Miarkowanie kary umownej jest

przejawem prawa sądu do ingerencji w stosunki umowne równorzędnych

podmiotów. Katalog kryteriów pozwalających na zmniejszenie kary umownej jest

otwarty, a decyzja sądów meriti o miarkowaniu lub odmowie redukcji tej kary jest

silnie warunkowana okolicznościami konkretnej sprawy (zob. np. postanowienie SN

z 30 kwietnia 2021 r., I CSK 664/20, i powołane tam poglądy orzecznicze).

W konsekwencji o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej w tego rodzaju

sprawach, można mówić tylko w razie jednoznacznego i oczywistego wyjścia przez

sąd meriti poza granice pozostawionego sądowi uznania, skutkującego

arbitralnością kwestionowanego rozstrzygnięcia (zob. postanowienie SN

z 31 października 2018 r., V CSK 217/18).

I CSK 3195/24

3

W judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, że celem miarkowania kary

umownej jest unikanie dysproporcji między wysokością zastrzeżonej kary umownej

a godnym ochrony interesem wierzyciela. Katalog okoliczności mogących

uzasadniać miarkowanie kary umownej ma otwarty charakter. Zalicza się do nich

relację między wysokością należnej kary a szkodą albo odszkodowaniem należnym

wierzycielowi na zasadach ogólnych, a także relację między wysokością należnej

kary umownej a wartością przedmiotu umowy. Uwzględnieniu podlega ponadto

charakter naruszonych postanowień umownych, długotrwałość i dolegliwość ich

naruszenia oraz ewentualna korzyść czerpana przez dłużnika z tytułu naruszenia

zobowiązania (zob. wyroki SN: z 21 listopada 2025 r., II CSKP 962/23,

OSNC 2026, nr 5, poz. 45; z 5 grudnia 2024 r., II CSKP 1813/22).

Wnioski Sądu meriti uwzględniają ustawowe przesłanki miarkowania kary

umownej, co nie przekonuje, że zastosowanie powołanych w skardze kasacyjnej

przepisów prawa doprowadziło do wydania nieprawidłowego rozstrzygnięcia, oraz

że Sąd drugiej instancji naruszył prawo procesowe i materialne w sposób, który

przekłada się na konieczność uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia.

W szczególności, że z uwagi na nieostry charakter kryteriów miarkowania kary

umownej, nie można oczekiwać, że uzasadnienie decyzji co do stopnia redukcji

kary umownej zostanie oparte na precyzyjnych kalkulacjach lub obliczeniach

poddających się każdorazowo pełnej obiektywizacji. W miarkowaniu kary umownej

tkwi bowiem element uznania i oszacowania dokonywanego przez sąd (zob.

postanowienie SN z 26 września 2024 r., I CSK 2482/24). Z motywów

zaskarżonego orzeczenia nie wynika, by Sąd drugiej instancji redukując karę

umowną uczynił to w sposób sprzeczny z wypracowanymi w orzecznictwie Sądu

Najwyższego kryteriami jej miarkowania, godząc w funkcje, które powinna

realizować kara umowna.

Z powyższych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie znajdując również

okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu,

w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

I CSK 3195/24

4

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie

art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 99 w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 2 pkt 6 w zw.

z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października

2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Mariusz Łodko

[wr]

[SOP]