SN nie przyjął skargi wnioskodawców K.B. i T.B. w sprawie zasiedzenia nieruchomości

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

I CSK 3332/25

2

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący

wnioskodawcy T.B. i K.B. powołali się na sprzeczność zaskarżonego orzeczenia z

dotychczasową linią orzeczniczą. Wskazali, że zgodnie z dominującym poglądem

dopuszczalna jest sytuacja, w której użytkownik wieczysty jest równocześnie

posiadaczem samoistnym nieruchomości sąsiedniej, nieobjętej prawem

użytkowania wieczystego, podczas gdy w okolicznościach sprawy Sąd Okręgowy

błędnie przyjął, iż posiadanie właścicielskie części nieruchomości i jednoczesne

posiadanie w zakresie użytkowania wieczystego drugiej części nieruchomości jest

niemożliwe.

Odnosząc się do tak sformułowanego wniosku, trzeba w pierwszej kolejności

zauważyć, że de lege lata sprzeczność zaskarżonego orzeczenia z określoną linią

orzeczniczą nie stanowi samodzielnej przyczyny kasacyjnej (arg. ex

art. 3989 § 1 k.p.c.); przyczynę taką stanowi natomiast oczywista zasadność skargi

kasacyjnej, co nie jest równoznaczne. Pomijając ten element, należało

przypomnieć, że jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze, oczywista zasadność

skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w

skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Oczywiste jest przy tym tylko to,

co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia dłuższych

badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą zatem mieć kwalifikowany

charakter, odnosić się do konkretnych, powołanych przez skarżącego przepisów

prawa i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por. m.in. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52,

z dnia z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156 i z dnia 15

czerwca 2018 r., III CSK 38/18).

I CSK 3332/25

3

Bliższa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

pozwalała uznać, aby skarga kasacyjna była – w przyjętym rozumieniu –

oczywiście uzasadniona.

Z materiału sprawy nie wynikało w szczególności, aby Sąd Okręgowy

wykluczył możliwość równoległego posiadania samoistnego i w zakresie

użytkowania wieczystego sąsiadujących nieruchomości, względnie graniczących ze

sobą fizycznych części tej samej działki. Uznał natomiast, odwołując się do

dowodów osobowych, że w okolicznościach sprawy nie można było przyjąć, iżby

poprzedni posiadacze traktowali sporny teren inaczej aniżeli działkę, którą

pierwotnie posiadali na podstawie umowy dzierżawy, następnie umowy

użytkowania wieczystego, a dopiero później prawa własności. Na tej podstawie Sąd

Okręgowy doszedł do wniosku, że posiadanie spornej części nieruchomości – do

chwili nabycia własności działki sąsiedniej, tj. do roku 1997 – nie wykraczało w

zakresie animus poza posiadanie zależne w ramach dzierżawy, a następnie w

zakresie użytkowania wieczystego, przez co nie miało właścicielskiego charakteru.

Wywody wniosku, z uwzględnieniem wiążących Sąd Najwyższy ustaleń

faktycznych stanowiących podłoże zaskarżonego postanowienia, nie stwarzały

podstawy do uznania tego stanowiska za błędne, a tym bardziej błędne w stopniu

elementarnym i widocznym już prima vista (por. także postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 23 lutego 2024 r., I CSK 6326/22). Na ocenę tę nie rzutowało

domniemanie samoistności posiadania (art. 339 k.c.), mając na względzie jego

wzruszalny charakter.

Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 520 § 3, art. 98 § 11,

art. 108 § 1, art. 391 § 1, art. 39821 i art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w

sentencji.

Paweł Grzegorczyk

(K.G.)

I CSK 3332/25

4

[SOP]