Płot bez pozwolenia na budowę to umowa o dzieło. SN odmówił przyjęcia skargi

1. Wyrokiem z 17 maja 2023 r. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu zasądził

od pozwanego M.S. łącznie na rzecz powodów M.J. i A.J. kwotę 82 620 zł wraz z

odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 19 lipca 2017 r. do dnia zapłaty, oddalił

powództwo w pozostałym zakresie i orzekł o kosztach procesu.

2. Na skutek apelacji obu stron Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wyrokiem

z 27 lutego 2025 r. uwzględnił apelację powodów i zmienił zaskarżony wyrok w ten

sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powodów łącznie dalszą kwotę

13 338 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 19 lipca 2017 r. oraz oddalił

apelację pozwanego i rozstrzygnął o kosztach postępowania apelacyjnego.

3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiódł pozwany.

Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się

na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1,3 oraz 4 k.p.c.

4. Strona powodowa wniosła o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej,

ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już

wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej

(zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,

że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania

cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu

publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz

prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń

wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie

zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie

I CSK 3360/25

3

sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji

tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach

której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap

postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś merytorycznej

ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek,

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas usprawiedliwione.

6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna nie

zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że w sprawie spełnione zostały

przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1, 3 oraz 4 k.p.c., uzasadniająca przyjęcie skargi

do rozpoznania.

7. W kwestii oczywistej zasadności skargi jako przyczyny kasacyjnej należy

zwrócić uwagę, że uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania w tym

zakresie wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia zaskarżonym

orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego oraz przeprowadzenia

wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość naruszenia ma miejsce

wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej

wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania

pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich

znaczenia. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje przy tym samo

oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego

przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której spowodowało

ono wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet

oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (zob. postanowienie SN z 6 listopada

2012 r., III SK 16/12). Tymczasem skarżący nie sprostał temu wymaganiu.

8. Trzeba wskazać, że kwestia rozróżnienia umowy o roboty budowlane

od umowy o dzieło była przedmiotem wielu orzeczeń Sądu Najwyższego.

Elementem konstytutywnym umowy o roboty budowlane jest, dająca się

wyinterpretować z art. 647, szczególna postać współdziałania inwestora

z wykonawcą w zakresie przygotowania i wykonania przedmiotu świadczenia,

przejawiająca się w dostarczeniu projektu i przekazaniu terenu budowy. Kwalifikacja

prawna danej umowy powinna być oparta na ustaleniu, czy wykonywane prace

I CSK 3360/25

4

wymagały opracowania dla niej dokumentacji projektowej, odpowiedniego

zabezpieczenia terenu wykonania robót, przekazania go wykonawcy, wykonywania

nadzoru budowlanego i dokonania odbioru robót. Przedmiotem umowy o roboty

budowlane jest przedsięwzięcie o większych rozmiarach, zindywidualizowanych

właściwościach, zarówno fizycznych, jak i użytkowych, z reguły powiązane

z wymaganiem projektowania i zinstytucjonalizowanym nadzorem (zob. uchwała SN

z 11 stycznia 2002 r. III CZP 63/01, OSNC 2002, nr 9, poz. 106; wyrok SN

z 26 września 2012 r., II CSK 84/12).

9. Sąd Apelacyjny trafnie wskazał, że do budowy ogrodzenia objętego sprawą

nie było wymagane pozwolenie na budowę, ani zgłoszenie. Zamawiający nie miał

więc obowiązków wynikających z prawa budowlanego i art. 647 k.c. (dostarczenie

projektu, przekazanie placu budowy, odbiór robót, prowadzenia dziennika budowy),

co przesądza o tym, że sporna umowa była umową o dzieło. Jak zauważył Sąd

Apelacyjny również pozwany nie uważał, że zawierał umowę o roboty budowlane,

skoro nie domagał się projektu, nie zatrudniał kierownika budowy i nie prowadził

dziennika budowy, nie wzywał do odbioru robót i nie sporządził protokołu odbioru.

W świetle przywołanej linii orzeczniczej, stanowisko Sądu Apelacyjnego nie narusza

więc art. 647 k.c.

10. Skarżący wskazał również na oczywistą zasadność skargi z uwagi na

oddalenie przez Sąd Apelacyjny zarzutu nieważności postępowania z powodu

naruszenia art. 15zzs2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach

związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych

chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w brzmieniu

obowiązującym w chwili zamknięcia rozprawy przez sąd I instancji. Tymczasem Sąd

Apelacyjny wskazał, że naruszenie tego przepisu może doprowadzić do nieważności

postępowania, ale niezbędna jest w konkretnej sprawie ocena czy prawa strony

do obrony zostały naruszone. W niniejszej sprawie obie strony miały możliwość

szerokiego przedstawienia swoich stanowisk na piśmie i na rozprawach, aktywnie

uczestniczyły w postępowaniu dowodowym, a pozwany wypowiedział się co do

wszystkich twierdzeń powodów. W apelacji nie złożył nowych twierdzeń

czy zarzutów, których nie mógł złożyć przed sądem I instancji w stanowisku

pisemnym przed wydaniem wyroku. Stąd też stanowisko Sądu Apelacyjnego należy

uznać za zgodne z powszechnie przyjętą wykładnią art. 379 pkt 5 k.p.c.

I CSK 3360/25

5

11. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

12. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

13. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108

§ 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.

(Ł.W.)

[SOP]