Kredytobiorcy potrącili wierzytelność w sprawie frankowej. SN nie przyjął skargi banku

Powodowie – H.Ł. i H.Ł.1 pozwem z 23 maja 2021 r. skierowanym przeciwko

Bank S.A. z siedzibą w G., w szczególności, wnieśli o: 1) stwierdzenie (ustalenie),

że umowa kredytu nr […] z 28 czerwca 2004 r. zawarta pomiędzy powodami,

będącymi małżeństwem, a poprzednikiem prawnym pozwanego – Bank1 S. A. w

W. (po następczej fuzji z G., występującym w obrocie pod nazwą – Bank S.A. w G.)

wraz z aneksami jest w całości nieważna; 2) zasądzenie od pozwanego na rzecz

I CSK 3368/25

2

powodów solidarnie kwoty 198.310 zł 89 gr oraz kwoty 310.042,60 CHF wraz z

odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 6 marca 2021 r. do dnia

zapłaty; 3) ewentualnie, w razie uznania przez Sąd, że żądana przez stronę

powodową kwota z tytułu zwrotu przez stronę pozwaną nienależnego świadczenia

powinna być zasądzona w złotych: stwierdzenie (ustalenie), że umowa kredytu nr

[…] z 28 czerwca 2004 r. zawarta pomiędzy powodami, a poprzednikiem prawnym

pozwanego – Bank1 S.A. w W. wraz z aneksami jest w całości nieważna,

zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów solidarnie kwoty 1.467.470 zł 27 gr

wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 6 marca 2021 roku

do dnia zapłaty; 4) ewentualnie na wypadek nieuznania żądania głównego

opisanego powyżej, powodowie wnieśli o: stwierdzenie (ustalenie), że zawarte w

spornej umowie niedozwolone klauzule umowne są bezskuteczne i zasądzenie od

pozwanej na rzecz powodów solidarnie kwoty stanowiącej nadpłatę uiszczoną na

podstawie niedozwolonych klauzul umownych, a wynikającą z różnicy pomiędzy

kwotą zapłaconą dotychczas przez stronę powodową na rzecz pozwanej z tytułu

wykonywania umowy, a kwotą ustaloną w wyniku przyjęcia, że umowa nie zakłada

indeksacji do waluty obcej, przy zachowaniu pozostałych warunków umownych,

wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 6 marca 2021 r. do

dnia zapłaty.

W odpowiedzi na pozew pozwany Bank S.A. w G. wniósł o oddalenie

powództwa w całości

Pismem procesowym z 25 października 2022 r. powodowie dokonali

rozszerzenia powództwa o żądanie zapłaty od pozwanego na rzecz powodów

solidarnie o kwoty 662.737,78 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 6

marca 2021 r. do dnia zapłaty tytułem zwrotu świadczenia nienależnego - w

związku z nieważnością umowy kredytu nr […] z 28 czerwca 2004 r. zawartej

pomiędzy powodami, a poprzednikiem prawnym pozwanego wraz z aneksami tj. w

pozostałym zakresie, mianowicie w stosunku do spłaconych rat kredytu i

pozostałych opłat uiszczonych przez powodów na rzecz pozwanego od 27 sierpnia

2004 r. do 18 kwietnia 2011 r., a tym samym powodowie wnieśli o: 1) stwierdzenie

(ustalenie), że umowa kredytu jest w całości nieważna; 2) zasądzenie od pozwanej

na rzecz powodów solidarnie łącznie kwoty 861.048,67 zł oraz kwoty 310.042,60

I CSK 3368/25

3

CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 6 marca 2021

roku do dnia zapłaty; ewentualnie, w razie uznania przez Sąd, że żądana przez

stronę powodową kwota z tytułu zwrotu przez stronę pozwaną nienależnego

świadczenia powinna być zasądzona w złotych: 1) stwierdzenie (ustalenie), że

umowa kredytu jest w całości nieważna i zasądzenie od pozwanej na rzecz

powodów solidarnie łącznie kwoty 2.130.208,05 zł wraz z odsetkami ustawowymi

za opóźnienie liczonymi od 6 marca 2021 r. do dnia zapłaty; ewentualnie na

wypadek nieuznania żądania głównego opisanego powyżej, wnieśli o: 1)

stwierdzenie (ustalenie), że nieważne i bezskuteczne są wskazane w pozwie

wyszczególnione niedozwolone klauzule umowne; 2) zasądzenie od pozwanej na

rzecz powodów solidarnie kwoty 417.035,73 zł stanowiącej należność tytułem

nadpłaty powstałej w wyniku stosowania niedozwolonych klauzul umownych w

umowie, a wynikającą z różnicy pomiędzy kwotami rat spłaty zapłaconymi od 27

sierpnia 2004 r. do 24 lutego 2021 r. przez stronę powodową na rzecz pozwanego

z tytułu wykonywania umowy a kwotami ustalonymi w wyniku przyjęcia, iż umowa

nie zakłada indeksacji do waluty obcej, przy zachowaniu pozostałych warunków

umownych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 6 marca

2021 r. do dnia zapłaty.

Pismem z 19 grudnia 2022 r. stanowiącym odpowiedź na rozszerzenie

powództwa pozwany Bank S.A. w G. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w

sprawie zgłoszone w odpowiedzi na pozew oraz wniósł o oddalenie powództwa w

całości, w tym również w zakresie powództwa rozszerzonego pismem procesowym

z 15 października 2022 r.

W wyniku rozpoznania sprawy - Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z 13

kwietnia 2023 r., w szczególności: ustalił, że umowa kredytu numer […]

sporządzona 28 czerwca 2004 r., a zawarta 30 czerwca 2004 r., pomiędzy

powodami H.Ł. i H.Ł.1, a poprzednikiem prawnym pozwanej Bank Spółki Akcyjnej z

siedzibą w G. – Bank1 Spółką Akcyjną z siedzibą w W. - jest w całości nieważna

(pkt I); zasądził od pozwanej Bank Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. łącznie na rzecz

powodów H.Ł. i H.Ł.1 kwotę 861.048,67 złotych i kwotę 310.042,60 CHF wraz z

odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od następujących kwot: od kwoty

198.310,35 złotych od 19 listopada 2021 r. do dnia zapłaty; od kwoty 310.042,60

I CSK 3368/25

4

franków szwajcarskich od 19 listopada 2021 r. do dnia zapłaty; od kwoty

662.738,32 złotych od 2 grudnia 2022 r. do dnia zapłaty (pkt II); oddalił powództwo

w pozostałym zakresie (pkt III).

Strona pozwana apelacją zaskarżyła powyższy wyrok Sądu Okręgowego w

Szczecinie w zakresie jego pkt.: I, II i IV, podnosząc sprecyzowane w treści apelacji

zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego,

wnosząc, między innymi, o: zmianę zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części, tj.

co do punktów: I, II oraz IV sentencji zaskarżonego wyroku, poprzez oddalenie

powództwa także co do: żądania ustalenia, że zawarta pomiędzy stronami sporna

umowa kredytu numer […] jest w całości nieważna; co do żądania zasądzenia od

pozwanego na rzecz strony powodowej kwoty 861.048 zł 67 groszy i kwoty 310.042

franków szwajcarskich 60 centymów wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie

liczonymi od następujących kwot: od kwoty 198.310 zł 35 groszy od 19 listopada

2021 r. do dnia zapłaty, od kwoty 310.042 franków szwajcarskich 60 centymów od

19 listopada 2021 r. do dnia zapłaty, od kwoty 662.738 zł 32 groszy od 2 grudnia

2022 r. do dnia zapłaty, a także co do żądania zasądzenia od pozwanego na rzecz

strony powodowej kosztów procesu; ewentualnie wnosili o uchylenie zaskarżonego

wyroku w zaskarżonej części, tj. co do punktu I., II. IV. sentencji zaskarżonego

wyroku i przekazanie w zaskarżonej części sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi Okręgowemu w Szczecinie.

W odpowiedzi na apelację powodowie wnieśli o jej oddalenie.

W toku postępowania apelacyjnego pozwany wniósł o dopuszczenie i

przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci kopii pisma powodów z dnia 24

listopada 2023 r. zt. „Oświadczenie o potrąceniu wierzytelności oraz kopii pisma

powodów z 1 grudnia 2023 r. zt. „Sprostowanie oświadczenia o potrąceniu

wierzytelności z dnia 24.11.2023 roku”. Pozwany wskazał, że oświadczenie o

potrąceniu uważa za bezzasadne i kwestionuje fakt wzajemnego umorzenia

wierzytelności.

Pismem z dnia 5 maja 2025 r. powodowie cofnęli częściowo pozew za

zrzeczeniem się w tej części roszczenia (w związku z dokonanym potrąceniem

własnej wierzytelności z wierzytelnością pozwanego z tytułu zwrotu kapitału).

Wyrokiem z 23 maja 2025 r., w szczególności: uchylił zaskarżony wyrok w

I CSK 3368/25

5

punkcie drugim ponad zasądzoną w nim kwotę 258 877,17 CHF z ustawowymi

odsetkami za opóźnienie od 25 listopada 2023 r. i umorzył postępowanie w sprawie

w tym zakresie (pkt I); oddalił apelację w pozostałym zakresie (pkt II).

Pozwany – Bank S.A. w G. skargą kasacyjną zaskarżył powyższy wyrok

Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 23 maja 2025 r. w części, tj.: odnośnie do jego

pkt. II zakresie w jakim oddalono apelację pozwanego co do punktu II sentencji

wyroku Sądu I instancji ponad kwotę 199 148,24 CHF z ustawowymi odsetkami za

opóźnienie od 25 listopada 2023 r. od kwoty 199 148,24 CHF oraz co do pkt. III. w

zakresie całości rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Skargę tę oparł na

zarzutach naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.: art. 410 k.c. w zw. z art.

405 k.c. w zw. z art. 498 k.c. i art. 499 k.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie

polegające na całkowitym zaniechaniu przez Sąd II instancji oceny treści i

skuteczności „Oświadczenia o potrąceniu wierzytelności" z 24 listopada 2023 r. i

„Sprostowania oświadczenie o potrąceniu wierzytelności z 24.11.2023 roku" z 1

grudnia 2023 r., złożonych przez stronę powodową wobec pozwanego, w tym na

zaniechaniu oceny: możliwości sprostowania przez stronę powodową

jednostronnym oświadczeniem woli treści oświadczenia o potrąceniu w zakresie

wysokości przedstawionych do potrącenia kwot wierzytelności aktywnej;

prawidłowości zastosowania kursu średniego NBP z dnia oświadczenia i

poczynionych na jego podstawie przeliczeń kwot w CHF na PLN; skuteczności

potrącenia skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie i w konsekwencji

na oddaleniu apelacji w wyżej wskazanym zakresie.

Na podstawie art. 3984 § 2 k.p.c. w związku z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

skarżący wniósł o przyjęcie jego skargi do rozpoznania, ze względu na jej

oczywistą zasadność, albowiem Sąd Apelacyjny w Szczecinie zasądził na rzecz

powodów kwotę, która jest, w ocenie skarżącego, stronie powodowej nienależna i o

którą strona powodowa jest obecnie bezpodstawnie wzbogacona, albowiem Sąd

Apelacyjny zaniechał oceny treści dowodu z dokumentu, jakim jest Oświadczenie o

potrąceniu oraz oceny skutków, jakie oświadczenie to wywołało na wierzytelność

strony powodowej. Sąd II instancji nie zbadał treści Oświadczenia o potrąceniu i nie

poddał ocenie, czy i w jakim zakresie oświadczenie to jest skuteczne. Tym samym

na skutek wydania wyroku Sądu II Instancji, doszło do zasądzenia na rzecz strony

I CSK 3368/25

6

powodowej części umorzonej (a zatem nieistniejącej) wierzytelności wobec

złożenia przez stronę powodową Oświadczenia o potrąceniu. W szczególności Sąd

II instancji nie zbadał, czy możliwe jest sprostowanie przez stronę powodową

jednostronnym oświadczeniem woli treści oświadczenia o potrąceniu w zakresie

wysokości przedstawionych do potrącenia kwot wierzytelności aktywnej. Strona

powodowa w oświadczeniu datowanym na 24 listopada 2023 r. przedstawiła do

potrącenia kwotę 53 739,96 CHF, a następnie pismem z 1 grudnia 2023 r.

wskazała, iż popełniła omyłkę pisarską i że w rzeczywistości do potrącenia

przestawiła kwotę 51 165.43 CHF. Dodatkowo, w ocenie skarżącego, Sąd

Apelacyjny zaniechał sprawdzenia czy kurs przyjęty przez stronę powodową do

przeliczenia przedstawionych do potrącenia kwot w CHF na PLN jest kursem

właściwym, tj. stanowi kurs z dnia wystąpienia stanu potrącalności (wymagalności

wierzytelności aktywnej). Jak zauważył skarżący Sąd II instancji nie zbadał również

skuteczności potrącenia skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie od

zasądzonych wyrokiem Sądu I instancji należności głównych, przez co pominął

całkowicie wsteczny skutek potrącenia wynikający z art. 499 k.c. Zaniechanie to

wpłynęło na uznanie, iż na skutek dokonanego potrącenia należna stronie

powodowej kwota to 258 877,17 CHF.

W odpowiedzi na skargę powodowie domagali się odmówienia przyjęcia

skargi kasacyjnej pozwanego do rozpoznania, w przypadku, zaś, przyjęcia skargi

do rozpoznania wnosili o oddalenie skargi kasacyjnej w całości jako bezzasadnej;

domagali się też oddalenia wniosku pozwanej o orzeczenie o zwrocie części

świadczenia spełnionego przez pozwaną na rzecz powodów na podstawie wyroku

Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 23 maja 2025 r., poprzez zasądzenie od strony

powodowej na rzecz strony pozwanej kwoty 59.728,93 CHF tytułem części

spełnionej należności głównej, kwoty 10.601,48 CHF tytułem części spełnionych

odsetek ustawowych za opóźnienie oraz kwoty 5.995,35 zł tytułem zwrotu części

spełnionych kosztów procesu wynikających z wyroku Sądu I instancji; wnosili także

o zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów kosztów postępowania, w tym

kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I CSK 3368/25

7

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W

judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności

kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę

postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00,

OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego

w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4

lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt. 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi

kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz

szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają

uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje

prawną, wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to

twierdzenie. Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia

prawa materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie,

przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. m.in. postanowienia

I CSK 3368/25

8

Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz.

49, z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75, z dnia 26

kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, nie publ., z dnia 29 kwietnia 2015 r., II CSK 589/14,

nie publ.). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 nie

publ. i przywołane tam orzecznictwo).

Skarżący nie składał w niniejszym procesie oświadczenia o potrąceniu w

trybie art. 2031 k.p.c., lecz w postępowaniu odwoławczym powoływał się na

oświadczenie powodów o potrąceniu, w związku z którym powodowie cofnęli

częściowo pozew za zrzeczeniem się w tym zakresie roszczenia. W konsekwencji

brak merytorycznego zbadania w niniejszym procesie przez Sąd drugiej instancji

skutków zarzutu potrącenia złożonego przez powodów, ale w celu obrony przed

roszczeniem pozwanego o zwrot spełnionego na ich rzecz świadczenia w

wykonaniu nieważnej umowy, w sytuacji gdy pozwany w niniejszym procesie do

zakończenia postępowania odwoławczego nie podniósł własnego zarzutu

potrącenia, jak tego wymaga art. 2031 k.p.c., lecz kontestował orzeczenie Sądu

pierwszej instancji orzekające o nieważności umowy kredytowej, nie pozwala na

podzielenie tezy skarżącego o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej w

znaczeniu wyżej opisanej przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania. Ostatecznego

rozliczenia wzajemnych wierzytelności (w tym przez pryzmat zakresu skuteczności

złożonego przez powodów oświadczenia o potrąceniu) strony mogą dokonać w

ramach sprawy, w związku z którą powodowie z niniejszego procesu złożyli w

stosunku do pozwanego Banku oświadczenie o potrąceniu. Z odpowiedzi na skargę

kasacyjną wynika, że pozwany wystąpił przeciwko powodom o zwrot kapitału i

sprawa jest prowadzona przed Sądem Okręgowym w Szczecinie (I C 3862/23).

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., a o kosztach postępowania

kasacyjnego orzekł zgodnie z art. 98 § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., art. 391 § 1

k.p.c. i art. 398²¹ k.p.c., przy uwzględnieniu § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt. 2 i § 20

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

I CSK 3368/25

9

opłat za czynności radców prawnych (jedn. tekst: Dz. U. z 2023 poz.1935 ze zm).

Orzeczenie o odsetkach od zasądzonych kosztów postępowania kasacyjnego

znajduje uzasadnienie w art. 98 § 11 k.p.c. w zw. z art. 19 ust. 1 i art. 31 ustawy z

dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz

niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 614) oraz przy uwzględnieniu § 2a

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 sierpnia 2014 r. w sprawie

określenia brzmienia klauzuli wykonalności.

Władysław Pawlak

[PG]

[SOP]