Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi syndyka banku w sprawie o kredyt waloryzowany

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest

sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

w nawiązaniu do powyższych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego

I CSK 3371/25

2

w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

wynika z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym,

o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.

Pozwany wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na

występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c.), które przedstawił jako pytania: „czy postępowanie sądowe z powództwa

kredytobiorcy o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu

waloryzowanego (indeksowanego albo denominowanego) do waluty obcej,

wytoczone przeciwko upadłemu bankowi (kredytodawcy), jest sprawą

„o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art.

145 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz.U.

z 2022 r. poz. 1520 ze zm., dalej – pr. upadł.) i tym samym podlega zawieszeniu na

podstawie art. 174 § 1 pkt 4 lub art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1

i w zw. z art. 145 ust. 1 pr. upadł. do czasu rozpoznania zgłoszenia wierzytelności

na liście wierzytelności lub odpowiednio, odmowy uwzględnienia wierzytelności na

liście i wyczerpania trybu określonego ustawą?”; - „czy postanowienie umowy

kredytu mające charakter klauzuli abuzywnej może być uznane za bezskuteczne

wobec masy upadłości (art. 84 ust. 1 pr. upadł.) wobec tego, że postanowienie

prowadzi do upadku umowy na skutek usunięcia z niej klauzul abuzywnych,

a zatem utrudnia ono osiągnięcie celu postępowania upadłościowego, jakim jest

pełne zaspokojenie wierzycieli, poprzez skutek w postaci upadku umowy kredytu

zawartej przez kredytodawcę i brak spłaty rat takiego kredytu do masy upadłości?”.

Pozwany powołał się również na potrzebę wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie (art. 3989 § 1 pkt 2

k.p.c.), tj.: art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i w zw. z art. 145 ust. 1

pr. upadł. oraz art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 w zw. z art. 145 ust.

1 pr. upadł.

Zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa, powołanie się na

występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego jako na przesłankę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga określenia problemu

o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym

I CSK 3371/25

3

orzecznictwie i wymagającego pogłębionej wykładni. Skarżący powinien to

zagadnienie sformułować oraz przedstawić argumentację jurydyczną

uzasadniającą tezę o możliwości rozbieżnych ocen prawnych w związku ze

stosowaniem przepisów, na tle których ono powstało. Zagadnienie powinno być

ponadto „istotne” z uwagi na wagę problemu interpretacyjnego, którego dotyczy dla

systemu prawa. Skoro jednak skarga kasacyjna jest wnoszona w konkretnej

sprawie, to zarówno charakter rozpoznawanego roszczenia, jak i ustalony przez

sądy meriti stan faktyczny, którym Sąd Najwyższy byłby związany (art. 3983 § 3

i art. 39813 § 2 k.p.c.), musi pozostawać w związku z przedstawionym przez

skarżącego zagadnieniem prawnym i pozwalać na jego rozstrzygnięcie.

O potrzebie wykładni przepisów prawnych jako przesłance przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania można mówić wtedy, gdy z mającego zastosowanie lub

mogącego mieć zastosowanie w sprawie przepisu dekodowane są różne normy

prawne, a brak jest wypowiedzi w doktrynie i orzecznictwie, które by te różnice

usuwały i wyjaśniały przyczyny ich występowania. Potrzeba wykładni przepisów

prawnych nie powstaje, gdy Sąd Najwyższy ustalił stanowisko i wyrażał poglądy we

wcześniej wydanych orzeczeniach na temat wykładni przepisów objętych

wnioskiem, a nie zaszły żadne okoliczności uzasadniające ich zmianę.

Przepisy, o wykładnię których zabiega pozwany i na tle których sformułował

zagadnienie prawne były przedmiotem wykładni Sądu Najwyższego, który

jednolicie przyjmuje, że postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy

będącego konsumentem o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy

kredytu, prowadzone przeciwko bankowi, co do którego w toku postępowania

ogłoszono upadłość, nie jest sprawą „o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do

masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 pr. upadł., a tym samym może być

podjęte z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka. Problemy

sformułowane przez skarżącego można zatem uznać za wyjaśnione.

Wbrew twierdzeniom powoda ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy nie ma

wpływu na ocenę abuzywnego charakteru postanowień umów, które

zawarł z konsumentami, jak również na powstające z mocy prawa skutki ich

abuzywności, gdyż oceny, czy postanowienie umowne jest niedozwolone (art.

I CSK 3371/25

4

3851 § 1 k.c.), dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy (uchwała składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC

2019, nr 1, poz. 2).

Abuzywne klauzule indeksacyjne są od początku, z mocy samego prawa,

dotknięte bezskutecznością na korzyść kredytobiorcy, chyba że następczo

udzieli on świadomej i wolnej zgody na te klauzule i w ten sposób przywróci ich

skuteczność z mocą wsteczną (zob. uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego

– zasada prawna – z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56).

Powód takiej zgody nie udzielił, o czym świadczą jego twierdzenia i zarzuty

podnoszone w toku procesu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. oraz –

co do kosztów postępowania – art. 108 § 1 k.p.c., orzeczono jak w postanowieniu.

Marta Romańska

[dr]

[SOP]