Sygnatura akt: I CSK 3379/25
Sąd: Sąd Najwyższy
Wydział: Izba Cywilna Wydział I
Rodzaj: Postanowienie
Data orzeczenia: 21 stycznia 2026 r.
Rozstrzygnięcie: Zasądzono
W serwisie od: 4 listopada 2026 r.
Zestawienie z tego dnia
Kategorie: Sąd Najwyższy

Potrącenie zgłoszone w innym procesie z bankiem. SN nie przyjął skargi kasacyjnej

Spór

Czterech powodów z rodziny D. dochodziło od Banku S.A. w W. zapłaty i ustalenia. Bank zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi skargą kasacyjną.

Ustalenia sądu

Sąd Najwyższy nie ustalał okoliczności sprawy, bo rozpoznawał wyłącznie przesłanki przyjęcia skargi. Podnosił, że potrącenie wymaga ustalenia istnienia obu wierzytelności.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej i zasądził od banku na rzecz powodów 2700 zł kosztów postępowania kasacyjnego wraz z odsetkami.

Dlaczego

Zagadnienie prawne nie wykraczało poza dotychczasowe orzecznictwo, więc nie spełniało przesłanki przyjęcia skargi. SN przypomniał, że zarzut potrącenia jako ewentualny jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy strona nie kwestionuje istnienia własnej wierzytelności.

Dla firm

Oświadczenia o potrąceniu złożonego w innym postępowaniu nie da się wywołać skutku bez oceny w sporze, w którym zostało złożone. Strona, która konsekwentnie twierdzi, że umowa jest ważna, nie może jednocześnie powoływać się na potrącenie jako ewentualne.

Więcej o sprawie

Bank wywiódł skargę od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 17 czerwca 2025 r. Pytał, czy sąd może pominąć skutki potrącenia z art. 498 i 499 k.c., skoro powodowie złożyli oświadczenie o potrąceniu w innym postępowaniu.

Jeżeli strona pozwana konsekwentnie podnosiła, że umowa jest ważna, to jednocześnie nie wykazywała istnienia swojej wierzytelności do potrącenia.
Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy

Rozstrzygnięcie: Zasądzono
Sąd: Sąd Najwyższy, Izba Cywilna Wydział I
Sygnatura: I CSK 3379/25

Treść orzeczenia

I CSK 3379/25

POSTANOWIENIE

21 stycznia 2026 r.

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

SSN Mariusz Załucki

na posiedzeniu niejawnym 21 stycznia 2026 r. w Warszawie

w sprawie z powództwa P.D., E.D., B.D. i Z.D.

przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.

o zapłatę i ustalenie,

na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.

od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi

z 17 czerwca 2025 r., I ACa 3244/23,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 2 700

(dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek

ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia

doręczenia niniejszego postanowienia pozwanemu do dnia

zapłaty.

Uzasadnienie

Pozwany Bank S.A. w W. wywiódł skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Łodzi z 17 czerwca 2025 r., wydanego w sprawie z powództwa

P.D, E.,B. i Z.D. o zapłatę i ustalenie.

Skarżący uzasadnił wniosek o przyjęcie skargi do

rozpoznania

występowaniem w sprawie następującego zagadnienia prawnego:

I CSK 3379/25

Czy sąd rozpoznający sprawę może odstąpić od badania i oceny

materialnoprawnej złożonego przez powoda oświadczenia o potrąceniu w toku

innego postępowania pomiędzy tymi samymi stronami i w konsekwencji pominąć

skutki, jakie z potrąceniem wiąże prawo materialne, tj. art. 498 k.c. w zw. z art. 499

k.c., w sytuacji dokonania przez powoda pozaprocesowego potrącenia

obejmującego wierzytelność pieniężną dochodzoną pozwem oraz przeciwstawne

roszczenie pieniężne pozwanego, oparte na tej samej podstawie faktycznej

i prawnej?

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy wskazywał już, że samo złożenie skutecznego od strony

formalnej zarzutu potrącenia nie powoduje skutku umorzenia do wysokości

wierzytelności niższej. Aby doszło do potrącenia wymagane jest bowiem ustalenie

istnienie wierzytelności do potrącenia oraz wierzytelności potrącanej. Jeżeli strona

pozwana konsekwentnie podnosiła, że umowa jest ważna, to jednocześnie nie

wykazywała istnienia swojej wierzytelności do potrącenia. Możliwość zgłoszenia

zarzutu potrącenia jako ewentualnego została zaś przyjęta przez Sąd Najwyższy

jedynie w sytuacjach, w których strona dążąca do potrącenia nie kwestionowała

istnienia własnej wierzytelności, natomiast podważała zasadność roszczenia strony

przeciwnej (zob. postanowienie SN z 8 października 2025 r. oraz cytowane tam

orzecznictwo).

Dodatkowo należy stwierdzić, że skoro oświadczenie o potrąceniu zostało

złożone w toku innego postępowania, to dla przyjęcia jego skuteczności konieczne

jest dokonanie jego oceny w zawisłym już sporze, w ramach którego oświadczenie

zostało złożone.

Nieuwzględnienie materialnoprawnych skutków oświadczenia o potrąceniu

złożonego w toku innego postępowania toczącego się między stronami nie stanowi

zatem nowego problemu prawnego, którego nie dałoby się rozstrzygnąć przy

pomocy powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa i który nie był jeszcze

przedmiotem oceny Sądu Najwyższego. Takie zaś wymagania stawiane są

skutecznemu podniesieniu przesłanki zagadnienia prawnego, jako podstawy

przyjęcia skargi do rozpoznania (zob. np. postanowienia SN z 29 maja 2024 r., I

I CSK 3379/25

CSK 1972/23; z 28 maja 2024 r., I CSK 3902/23; z 22 maja 2024 r., I CSK 3877/23;

z 21 marca 2024 r., I CSK 1797/23; z 13 marca 2024 r., I CSK 3806/23; z 25

stycznia 2024 r., I CSK 110/23; z 11 stycznia 2024 r., I CSK 3937/23).

Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi do rozpoznania, o kosztach postępowania kasacyjnego

rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 6

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców

prawnych.

Mariusz Załucki

[SOP]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.