Małżonkowie o wpis do księgi wieczystej. SN nie przyjął skargi kasacyjnej

B.J. i T.W. wnieśli skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w

Radomiu z 27 czerwca 2024 r., zaskarżając je w całości, wnosząc o jego uchylenie

oraz o uchylenie postanowienia Sądu Rejonowego w Grójcu z 12 czerwca 2023 r. i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie

zaskarżonego postanowienia i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżący powołali się na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne,

wskazując, że:

I CSK 34/26

2

1) istnieje konieczność rozpatrzenia naruszenia przepisów prawa

procesowego, zwłaszcza art. 379 pkt 5 k.p.c., polegającego na pozbawieniu

skarżących możliwości obrony swoich praw i pomięcia przez Sąd Okręgowy

żądania rozpoznania apelacji na rozprawie;

2) art. 6268 § 5 i art. 6269 w zw. z art. art. 39822 § 4 i 5 k.p.c. i art. 92 § 4

ustawy z dnia 14 lutego 1911 r. Prawo o notariacie (dalej: „pr.not.”) polegającego

na błędnym uznaniu, że zachodziły podstawy do oddalenia wniosku

wieczystoksięgowego o wpis skarżących jako właścicieli nieruchomości w księdze

wieczystej […] z uwagi na brak jednoczesnego złożenia oświadczenia o nabyciu

nieruchomości przez małżonków podczas, gdy (a) sąd w dacie rozpoznania

wniosku wieczystoksięgowego dysponował całością dokumentów umożliwiających

dokonanie wpisu, tj. oświadczenie od małżonków B.J. i T.W., (b) skarga na

orzeczenie referendarza ma charakter kasatoryjny zatem sąd rozpoznaje sprawę

„od nowa” zgodnie z art. art. 39822 § 2 k.p.c., (c) obowiązkiem w rozumieniu art. 92

§ 4 pr.not. jest wysłanie przez notariusza do sądu wieczystoksięgowego aktu

notarialnego zawierającego przeniesienie prawa własności w dniu sporządzenia

aktu notarialnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno, przede

wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń, a jednocześnie

być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu.

Konstrukcja takiego zagadnienia powinna odpowiadać wymogom

zagadnienia prawnego, o którym mowa w art. 390 § 1 k.p.c. (postanowienie SN z 9

maja 2006 r., V CSK 75/06). W konsekwencji dopuszczalne jest przedstawianie

zagadnień (pytań) prawnych wyłącznie „do rozstrzygnięcia”, a nie „do

uzupełnienia”. Pytanie takie, zaczyna się zawsze od partykuły pytajnej „czy”.

I CSK 34/26

3

Oznacza to, że rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego, dokonuje się przez wybór

towarzyszącej mu odpowiedzi (postanowienie SN z 13 kwietnia 2000 r., III CZP

2/00). Przedstawione przez skarżących zagadnienia prawne tych wymagań nie

spełniają.

Co więcej, zagadnienia te nie mają charakteru uniwersalnego, na co

wskazuje bezpośrednie odniesienie się w ich treści do sytuacji skarżących, i

stanowią w istocie kolejne zarzuty skierowane przeciwko zaskarżonemu

orzeczeniu. Skarżący uzasadniając wątpliwości dotyczące obu problemów, nie

wskazali też na istnienie rozbieżności w orzecznictwie lub doktrynie, nie

przedstawili możliwych rozbieżnych interpretacji prawnych ani racji jurydycznych

stojących za każdą z nich.

Ponadto, wymaga wyjaśnienia, że rozpoznanie sprawy przez Sąd Okręgowy

na posiedzeniu niejawnym nie nastąpiło – wbrew zarzutom skarżących – na

podstawie art. 374 k.p.c., wobec czego złożony w apelacji wniosek o rozpoznanie

sprawy na rozprawie był bezprzedmiotowy. Sprawy wieczystoksięgowe są

rozpoznawane w postępowaniu nieprocesowym, co jak się zdaje, umknęło uwadze

skarżących. Artykuł 6261 § 1 k.p.c. jako zasadę przewiduje rozpoznawanie spraw

w postępowaniu wieczystoksięgowym na posiedzeniu niejawnym (zob. też art. 514

k.p.c.). Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu apelacyjnym, co

oznacza, że Sąd Okręgowy wyznaczył w celu rozpoznania apelacji posiedzenie

niejawne na podstawie art. 6261 § 1 k.p.c., a nie art. 374 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

Nie mogło więc dojść do zarzucanego w skardze naruszenia art. 374 k.p.c., a co za

tym idzie na skutek tego naruszenia – pozbawienia skarżących możności obrony,

prowadzącego do nieważności postępowania (art. 379 pkt 5 k.p.c.).

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 w zw. z art. 13

§ 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Marcin Łochowski

I CSK 34/26

4

(D.Z.)

[SOP]