Klient kontra bank o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, 2700 zł. Sąd zasądził

I CSK 3405/24

2

Wyrokiem z 24 kwietnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił apelację

powódki od wyroku Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z 30

września 2022 r.

Powódka wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego,

zaskarżając ten wyrok w części. Zdaniem skarżącej w sprawie występują istotne

zagadnienia prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), w ramach których pyta:

1. czy źródłem obowiązku do złożenia oświadczenia woli na podstawie art. 64

k.c. może być „samoistne orzeczenie sądu badającego wszelkie okoliczności

sprawy”?

2. czy współdłużnik solidarny odpowiadający z nieruchomości obciążonej

hipoteką ma status osoby trzeciej, w sytuacji gdy drugi współdłużnik na

skutek podziału majątku wspólnego przestaje być współwłaścicielem tej

nieruchomości, i czy stanowi to przejęcie długu w rozumieniu art. 519 k.c.?

3. czy przeniesienie własności nieruchomości na jednego ze współdłużników

solidarnych, pociągające za sobą przeniesienie na niego obciążającej tę

nieruchomość hipoteki, skutkuje przeniesieniem całego zadłużenia, które ta

hipoteka zabezpiecza, z jednoczesnym zwolnieniem z długu drugiego

współdłużnika solidarnego?

W przypadku odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca

wniosła o nieobciążanie jej kosztami zastępstwa procesowego na podstawie art.

102 k.p.c. z uwagi na jej trudną sytuację bytową i materialną.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany J.P. wniósł m.in. o odmowę

przyjęcia skargi do rozpoznania oraz zasądzenie od powódki na jego rzecz kosztów

postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa

procesowego.

Podobnie pozwany bank wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego od powódki na

jego rzecz według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I CSK 3405/24

3

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi

nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, którego celem jest

ochrona interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa, usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu

dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Ograniczenie przesłanek do

czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nastąpi

jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane te funkcje, a skarga

kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne wymaga sformułowania

problemu prawnego i wykazania, że ma on precedensowy charakter oraz

znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych

przepisów prawa i zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, a zarazem jego

rozstrzygnięcie powinno mieć znaczenie dla rozpoznawanej sprawy (zob. m.in.

postanowienia SN: z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 10 kwietnia 2014 r., IV CSK

623/13; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14; z 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14,

i z 6 lutego 2026 r., I CSK 719/25).

Zagadnienia sformułowane przez skarżącą nie spełniają tych kryteriów,

a skarga jest bezzasadna w stopniu oczywistym.

Odnosząc się do pierwszego z zagadnień, wskazać należy przede

wszystkim, że art. 64 k.c. nie jest źródłem roszczenia i nie kreuje obowiązku

złożenia oświadczenia woli. Źródłem takiego obowiązku będzie zwykle ustawa albo

czynność prawna. Sąd nie jest uprawniony do stwierdzania istnienia takiego

obowiązku, gdy uzna to za słuszne, a tego w istocie – jak wynika ze skargi

kasacyjnej – chciałaby skarżąca.

Rozstrzygnięcie drugiego z zagadnień nie miałoby znaczenia dla

rozpoznawanej sprawy. W okolicznościach faktycznych nie może być mowy

o przejęciu długu już tylko z tego powodu, że J.P. pozostaje dłużnikiem w takim

I CSK 3405/24

4

samym zakresie jak powódka, a nie jest możliwe przejęcie własnego długu. Poza

tym nie ulega wątpliwości, że wierzyciel nie udzielił zgody na przejęcie długu. Dla tej

oceny nie ma znaczenia przyznanie na własność nieruchomości pozwanemu J.P. w

postępowaniu działowym. Skarżąca wciąż pozostaje stroną umowy kredytu oraz

dłużnikiem osobistym pozwanego banku, a cel, do którego dąży, to w istocie

nieodpłatne zwolnienie jej z długu przez bank.

Również trzeciego z zagadnień nie sposób uznać za istotne, gdyż jego

rozstrzygnięcie nie nasuwa wątpliwości. Długów zaciągniętych razem przez

małżonków nie rozlicza się w ramach postępowania działowego w razie ustania

wspólności małżeńskiej. Rozliczeniu podlegają jednie aktywa, a dług – mimo

podziału majątku wspólnego – utrzymuje się nadal w niezmienionej postaci. Nie ma

na to wpływu przeniesienie własności nieruchomości obciążonej hipoteką na

zabezpieczenie spłaty długu na własność jednego z małżonków. Obciążenie

długiem tylko jednego z małżonków godziłoby w prawa wierzycieli (zob. uchwałę SN

z 28 marca 2019 r., III CZP 21/18, OSNC 2019, nr 9, poz. 88, i postanowienie SN

z 13 marca 2020 r., III CZP 64/19, OSNC 2020, nr 12, poz. 107).

Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,

11, 3 i 4 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2, § 2 pkt 6 oraz § 20 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie, a także § 10 ust. 4 pkt 2, § 2 pkt 6 oraz § 20 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych.

Sąd Najwyższy nie dostrzegł, by w sprawie zachodził szczególnie

uzasadniony wypadek umożliwiający nieobciążanie skarżącej jako strony

przegrywającej kosztami, jak wymaga tego art. 102 k.p.c. Przeciwko zastosowaniu

tego przepisu przemawia w szczególności widoczna prima facie bezzasadność

wnoszenia kolejnego środka zaskarżenia niemającego szansy na odniesienie

pożądanego dla powódki skutku.

I CSK 3405/24

5

(E.M.)

[a.ł]