Odsetki po potrąceniu w kredycie frankowym. SN odmówił przyjęcia skargi banku

Pozwem z 5 maja 2021 r., wielokrotnie modyfikowanym, powodowie – M.W. i

S.W. domagali się zasądzenia (roszczenie główne) od pozwanego – Bank S.A. z

siedzibą w W. na ich rzecz łącznie kwoty 105 404,29 zł wraz z odsetkami

ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 12 lutego 2021 r. do dnia zapłaty z uwagi

na nieważność umowy kredytu […] nr […] z 17 stycznia 2006 r. w całości. Jako

I CSK 3423/25

2

żądanie ewentualne wskazali, że domagają się ustalenia dla powodów łącznie, iż

powyższa umowa kredytu mieszkaniowego […] nr […] z 17 stycznia 2006 r. jest

nieważna. W przypadku nieuwzględnienia roszczenia głównego i ewentualnego

powodowie zgłosili kolejne roszczenie ewentualne o zasądzenie od pozwanego na

ich rzecz łącznie kwoty

37 813,30 zł wraz z odsetkami ustawowymi za

opóźnienie od 12 lutego 2021 r. do dnia zapłaty - w przypadku uznania, że klauzule

indeksacyjne umowne dotknięte są sankcją nieważności i nie obowiązują powodów,

zaś umowa pozostaje ważna w pozostałej części po wyeliminowaniu klauzul

niedozwolonych.

Uzasadniając żądanie pozwu powodowie wskazali, że 17 stycznia 2006 r.,

będąc małżeństwem, zawarli z pozwanym Bankiem umowę kredytu

mieszkaniowego […] nr […] na cele konsumenckie, gdyż potrzebowali środków na

zakup nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym położonej w S., ul. […]

Była to umowa kredytu denominowanego do waluty CHF. Na mocy tej umowy

pozwany zobowiązał się wypłacić powodom kwotę kredytu w wysokości 82 740,00

CHF, a powodowie zobowiązali się zwrócić kwotę pożyczonego kapitału wraz z

odsetkami umownymi oraz kosztami kredytu. Powodowie wskazali, że posiadają

status konsumenta oraz że mają interes prawny w wytoczeniu powództwa o

ustalenie.

Ostatecznie – pismem procesowym z 18 sierpnia 2023 r. – M.W. i S.W. w

ramach roszczenia głównego wnieśli o ustalenie, że umowa kredytu

mieszkaniowego […] nr […] z 17 stycznia 2006 r. jest nieważna oraz o zasądzenie

od pozwanej na rzecz powodów łącznię kwoty 204.338,86 zł z odsetkami

ustawowymi za opóźnienie od 12 lutego 2021 r. do dnia zapłaty z uwagi na

nieważność umowy w całości. Powodowie zgłosili także żądanie ewentualne, w

postaci zasądzenia od pozwanej na rzecz powodów łącznie kwoty 204.338,86 zł z

odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 12 lutego 2021 r. do dnia zapłaty z uwagi

na nieważność umowy w całości. W przypadku, zaś, nieuwzględnienia roszczenia

głównego i ewentualnego, zgłosili kolejne roszczenie ewentualne wnosząc o

ustalenie, iż sporna umowa kredytu mieszkaniowego jest nieważna. W sytuacji

nieuwzględnienia powyższych roszczeń powodowie zgłosili najdalsze roszczenie

ewentualne o zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów łącznie kwoty 43.802,26

I CSK 3423/25

3

zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od tej kwoty od 12 lutego 2021

r. do dnia zapłaty w przypadku uznania, że tylko klauzule waloryzacyjne umowne

są dotknięte sankcją nieważności i nie obowiązują powoda, zaś umowa pozostaje

ważna w pozostałej części po wyeliminowaniu klauzul niedozwolonych

W odpowiedzi na pozew pozwany – Bank Spółka Akcyjna w W. - domagał

się oddalenia powództwa w całości, kwestionując roszczenia strony powodowej co

do zasady, co do wysokości i co do posiadania interesu prawnego. Pozwany

podniósł zarzut przedawnienia wszystkich roszczeń strony powodowej z uwagi na

to, że wypłata kredytu i jego przeliczenie z CHF na PLN miały miejsce ponad 10 lat

przed wytoczeniem powództwa. Ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia tego

zarzutu, podniósł zarzut przedawnienia roszczeń powodów w zakresie, w jakim

dochodzą zwrotu uiszczonych, ewentualnie nadpłaconych, rat kredytowych

(kapitałowo-odsetkowych, ewentualnie odsetkowych) przed 31 grudnia 2017 roku,

ewentualnie inną datą ustaloną przez Sąd.

W wyniku rozpoznania sprawy Sąd Okręgowy w Koszalinie wyrokiem z 28

lutego 2024 r. stwierdził, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie w

przeważającej części i w konsekwencji, szczególności, ustalił, iż umowa kredytu

mieszkaniowego […] nr […] zawarta 17 stycznia 2006 roku pomiędzy Bank S.A. w

W., a powodami M.W. i S.W. jest nieważna (pkt 1); zasądził od Bank S.A. w W.

łącznie na rzecz powodów M.W. i S.W. kwotę 204.338,15 zł wraz z odsetkami

ustawowymi za opóźnienie od dnia 12 lutego 2021 r. do dnia zapłaty (pkt 2); oddalił

powództwo w pozostałym zakresie (pkt 3).

Apelację od tego rozstrzygnięcia wniosła strona pozwana, zaskarżając wyrok

Sądu Okręgowego w Koszalinie z 28 lutego 2024 r. w części, tj.: w zakresie jego

punktów – 1,2,4 oraz 5, podnosząc wyszczególnione w jej treści zarzuty naruszenia

przepisów prawa procesowego oraz materialnego, wnosząc jednocześnie o jego

zmianę w zaskarżonej części poprzez oddalenie powództwa w całości.

Powodowie wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie na ich rzecz kosztów

postępowania apelacyjnego.

Pismem procesowym z 10 stycznia 2025 r. - złożonym w postępowaniu

apelacyjnym - pozwany Bank poinformował, o wniesieniu przez powodów

I CSK 3423/25

4

oświadczenia w przedmiocie potrącenia wierzytelności powodów o zwrot kwot

pieniężnych zapłaconych w związku z wykonywaniem spornej umowy kredytu i

wynikających z tych płatności odsetek ustawowych za opóźnienie (łącznie

283.547,73 zł) z wierzytelnością Banku o zwrot kwoty 201.951,79 zł, tytułem

kapitału udostępnionego powodom przez Bank w związku z realizacją umowy

kredytu. Pozwany wskazał, że w przypadku uznania przez Sąd umowy kredytu za

nieważną podnosi jednocześnie zarzut nieistnienia wierzytelności dochodzonej

pozwem ponad kwotę 2.386,36 zł, ze względu na umorzenie wierzytelności

powodów w części, na skutek złożonego przez powodów oświadczenia o

potrąceniu. Jednocześnie Bank wskazał, że oświadczenie o potrąceniu,

wskazujące na dwie wyszczególnione wierzytelności powodów (oznaczonej

literami: a oraz b) nie doprecyzowuje potrącanej wierzytelności oznaczonej literą a.

Zarazem pozwany Bank podkreślił, że nie kwestionuje wierzytelności

przedstawionej do potrącenia oznaczonej literą b, dotyczącej kwoty spłaconej przez

powodów. W piśmie procesowym z 4 lutego 2025 r. powodowie odnieśli się do

stanowiska Banku wyrażonego w piśmie z 10 stycznia 2025 r. akcentując, że

wniosek dowodowy Banku obejmujący dokument oświadczenia o potrąceniu

złożonego przez powodów jest prawnie obojętny dla rozstrzygnięcia sprawy,

ponieważ pozwany nie złożył w niniejszym procesie wyraźnie zakomunikowanego

zarzutu potrącenia.

W ocenie Sądu Apelacyjnego w Szczecinie argumentacja pozwanego Banku

podniesiona w apelacji okazała się nieuzasadniona, wyrok został jednak częściowo

zmieniony przez oddalenie powództwa w części, która dotyczyła wierzytelności

powodów umorzonej w wyniku złożonego przez powodów oświadczenia o

potrąceniu. Wśród wielowątkowych rozważań Sąd II instancji, w szczególności

zważył, że klauzule spreadowe nie określają głównego przedmiotu umowy i

podlegają ocenie w świetle art. 3851 k.c. i art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13. Klauzule

walutowe mieszczą w sobie ryzyko wymiany i określają główny przedmiot umowy

kredytu. Bez postanowień zawierających klauzule przeliczeniowe strony nie

mogłyby spełnić swoich świadczeń głównych, ponieważ determinują one wysokość

kwoty w walucie polskiej, zapłaconej przez Bank w wykonaniu umowy kredytu oraz

wysokość rat, co przekłada się na świadczenia konsumenta. W efekcie bez klauzul

I CSK 3423/25

5

pozwalających na przeliczenie kwoty wypłaconego kredytu (więc określenia

wysokości długu strony powodowej) oraz pozwalających na ustalenie wysokości rat

kredytu (zatem po raz kolejny długu strony powodowej) strony nie mogłyby spełnić

świadczeń głównych wynikających z umowy. W dalszej kolejności Sąd odwoławczy

zauważył także, iż abuzywność klauzul umownych ocenia się według stanu z chwili

zawarcia umowy, a upadek umowy z tej przyczyny następuje ex tunc, więc umowę

należy traktować tak, jakby nigdy nie została zawarta. Mając na uwadze, że

postanowienie łączącej strony umowy odnoszące się do sposobu określania kursu

waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie wiąże

konsumenta, należało, zdaniem Sądu II instancji, dokonać oceny, czy możliwe jest

przyjęcie, że miejsce tego postanowienia może zająć inny sposób określenia kursu

waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. Sąd II instancji

podkreślił, że zgodnie z jednolitym orzecznictwem klauzule kształtujące mechanizm

indeksacji w umowie kredytu indeksowanego określają główne świadczenia.

Oznacza to, że wyeliminowanie klauzuli przeliczeniowej z umowy kredytu

indeksowanego kursem waluty obcej powodowałoby niemożliwość określenia w

sposób zgodny z wolą stron świadczenia głównego, co dotyczy wysokości

zobowiązania konsumenta względem banku. Wynikający z tego brak konsensu w

zakresie świadczenia głównego musi powodować skutek w postaci braku związania

umową w pozostałym zakresie. Umowa kredytu indeksowanego nie może zatem

pozostać w mocy w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty

obcej. Sąd Apelacyjny zauważył także, iż w rozpoznawanej sprawie

materialnoprawne oświadczenie o potrąceniu zostało złożone przez stronę

powodową — oświadczenie powodów z 17 grudnia 2024 r. Strona pozwana

podniosła z kolei w niniejszym postępowaniu, w piśmie procesowym z 10 stycznia

2025 r. zarzut wygaśnięcia zobowiązania, co w świetle powyższej argumentacji

oznaczało, że taki zarzut ostatecznie wywarł wpływ na treść rozstrzygnięcia. Sąd

Apelacyjny podzielił wyrażony przez stronę pozwaną w piśmie procesowym z 10

stycznia 2025 r. pogląd, że strona powodowa nie określiła w sposób jednoznaczny

wierzytelności przedstawionej do potrącenia w pierwszej kolejności, to jest

wierzytelności obejmującej skapitalizowane odsetki. Podana została bowiem

jedynie kwota tych odsetek, nie wskazano jednak kwoty głównej, od której kwota ta

I CSK 3423/25

6

została wyliczona ani okresu, za który naliczono odsetki (z podaniem daty

początkowej i końcowej). Tym samym wierzytelność z tytułu odsetek nie mogła

zostać uznana za skonkretyzowaną (zindywidualizowaną). Sąd odwoławczy

wskazał też, że wskutek oświadczenia powodów o potrąceniu wzajemnych

wierzytelności stron wierzytelności te umorzyły się do kwoty 2.386,36 zł (różnica

między kwotami 204.338,15 i 201.951,79). Oświadczenie o potrąceniu zostało

doręczone pozwanemu Bankowi 19 grudnia 2024 r. (zgodnie z jego twierdzeniem

zawartym w piśmie procesowym z 10 stycznia 2025 r., popartym dowodem w

postaci koperty z prezentatą Banku). Wierzytelność strony powodowej stała się

wymagalna 11 lutego 2021 r., pozwany Bank pozostawał zatem w opóźnieniu od 12

lutego 2021 r. i od tej daty uzasadnione było roszczenie powodów o zapłatę

odsetek ustawowych za opóźnienie. W wyniku potrącenia wierzytelność powodów

w wysokości 204.338,15 zł (zasądzona przez Sąd I instancji) umorzyła się do kwoty

2.386,36 zł. Nie umorzyły się dochodzone przez stronę powodową odsetki

ustawowe od kwoty 204.338,15 zł za okres od 12 lutego 2021 r. do 19 grudnia 2024

r. oraz odsetki ustawowe od kwoty 2.386,36 zł liczone od 20 grudnia 2024 r. do

dnia zapłaty.

Ostatecznie Sąd Apelacyjny w Szczecinie wyrokiem z 20 czerwca 2025 r., w

szczególności: I. zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Koszalinie w jego

pkt. 2 w ten sposób, że zasądził od pozwanej na rzecz powodów: łącznie kwotę

2.386,36 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 20 grudnia 2024 r. do dnia

zapłaty; ustawowe odsetki za opóźnienie od kwoty 204.338,15 zł za okres od 12

lutego 2021 r. do 19 grudnia 2024 r., oddalając powództwo w pozostałym zakresie;

oddalił apelację w pozostałym zakresie (II).

Pozwany – Bank S.A. z siedzibą w W. - skargą kasacyjną zaskarżył

powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego we Szczecinie z 20 czerwca 2025 r. w części,

tj.: w pkt. I w zakresie w jakim Sąd II instancji zasadził ustawowe odsetki za

opóźnienie od kwoty 204.338.15 zł za okres od 12 lutego 2021 r. do 19 grudnia

2024 r., oraz w pkt. III rozstrzygnięcia.

Skargę tę oparł na zarzutach naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.:

art. 498 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 499 k.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i

przyjęcie, że wskutek złożonego przez stronę powodową oświadczenia o

I CSK 3423/25

7

potrąceniu należą się powodom odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty

204.338,15 zł za okres od 12 lutego 2021 r. do 19 grudnia 2024 r., podczas gdy, w

ocenie pozwanego Banku, odsetki za opóźnienie od wierzytelności dochodzonej

pozwem, za okres następujący po dniu powstania stanu potrącalności uległy

umorzeniu z uwagi na moc wsteczną oświadczenia o potrąceniu.

Na podstawie art. 3984 § 2 k.p.c. w związku z art. art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

skarżący wniósł o przyjęcie jego skargi do rozpoznania, wskazując, że istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i

wywołujących rozbieżności w praktyce sądów powszechnych tj. art. 498 § 1 i 2 k.c.

w zw. z art. 499 k.c. Tytułem wykazania powołanej przyczyny kasacyjnej skarżący

w pierwszej kolejności wskazał, że jego skarga kasacyjna powinna zostać przyjęta

do rozpoznania z uwagi na jej oczywistą zasadność wynikającą z naruszenia art.

2031 k.p.c. i nierozpoznaniem przez Sąd Apelacyjny istoty sprawy poprzez

zaniechanie oceny podniesionego przez stronę pozwaną zarzutu wygaśnięcia

wierzytelności i rozliczenia stron (spełnienia świadczenia przez pozwanego) na

podstawie złożonego przez stronę powodową oświadczenia o potrąceniu. Jak

wskazał skarżący w sytuacji uznania, że strony nie są związane umową, dla oceny

zasadności żądania zapłaty kwot uiszczonych przez powodów w jej wykonaniu,

istotne znaczenie ma oświadczenie o potrąceniu, jego materialne skutki oraz

bezpośredni wpływ na roszczenie dochodzone w niniejszym postępowaniu. Z uwagi

na powyższe Sąd Apelacyjny zobowiązany był ocenić oświadczenie powodów i

uwzględnić je przy rozstrzyganiu sprawy, czego, w ocenie pozwanego, zaniechał.

W dalszej kolejności pozwany Bank stwierdził, że w zaskarżonym wyroku Sąd

Apelacyjny w Szczecinie uwzględnił, iż wskutek złożonego przez stronę powodową

oświadczenia o potrąceniu doszło do umorzenia wierzytelności pozwanego Banku

w stosunku do wierzytelności strony powodowej, jednak zarazem uznał, że stronie

powodowej należną są jeszcze odsetki od umorzonej wierzytelności dochodzonej

pozwem. Według Sądu II instancji nie umorzyły się dochodzone przez stronę

powodową odsetki ustawowe od kwoty 204.338,15 zł za okres od 12 lutego 2021 r.

do 19 grudnia 2024 r. oraz odsetki ustawowe od kwoty 2.386,36 zł liczone od 20

grudnia 2024 r. do dnia zapłaty. Jak podkreślił skarżący stanowisko Sądu II

instancji wynikało z przyjęcia przez ten Sąd poglądu na temat retroaktywność

I CSK 3423/25

8

oświadczenie o potrąceniu z perspektywy treści przepisu art. 498 § 1 k.c. Na tym tle

w ocenie pozwanego rysuje się zagadnienie prawne dotyczące tego, czy

oświadczenie o potrąceniu wierzytelności wywołuje skutki prawne od momentu jego

złożenia, czy też działa z mocą wsteczną i następuje od momentu, gdy

wierzytelność potrącającego stała się wymagalna. Następnie skarżący wskazał, że

zgodnie z art. 499 k.c. oświadczenie o potrąceniu ma moc wsteczną od chwili,

kiedy potrącenie stało się możliwe. Wsteczny skutek potrącenia, w przypadku

wierzytelności Banku oraz konsumentów z tytułu nieważności umowy kredytu

będzie oznaczał, że skutek potrącenia będzie następował już w dacie

wymagalności wierzytelności potrącającego. Oznacza to, iż niezależnie od

momentu, w którym oświadczenie takie zostało złożone, skutek w postaci

wzajemnego umorzenia dwóch przeciwstawnych wierzytelności następuje w chwili,

gdy dla wierzyciela aktywnego ziściły się wszystkie przesłanki potrącenia. Będzie to

dzień, w którym oprócz istnienia stanu wzajemności jednorodzajowych roszczeń

wierzyciel ten dysponuje już zaskarżalnym i wymagalnym roszczeniem (art. 498

k.c.). Sytuację prawną powstającą dla danego wierzyciela w rezultacie ziszczenia

się wszystkich przesłanek warunkujących kompetencję do potrącenia określa się

"stanem potrącalności". Powołana wyżej moc wsteczna oświadczenia o potrąceniu

powoduje, iż zniesieniu ulegają skutki opóźnienia, a nawet zwłoki dłużnika. W

odniesieniu do okresu pomiędzy powstaniem stanu potrącalności, a wykonaniem

uprawnienia do potrącenia wygasa zatem obowiązek zapłaty odsetek. Jak

podkreślił skarżący zasada retroaktywności potrącenia prowadzi więc do uznania

za niebyłe skutków prawnych związanych z istnieniem wierzytelności, które

następnie zostały umorzone w wyniku potrącenia. Dotyczy to w szczególności

odsetek naliczanych za opóźnienie za okres po dniu powstania stanu potrącalności.

Uznanie ich za niebyłe dotyczy tej części każdej z wierzytelności wzajemnych, które

uległy umorzeniu. Za przyjęciem powyższego stanowiska sądy opowiedziały się w

orzeczeniach, które wskazał skarżący. Następnie pozwany stwierdził, że

dostrzegalna jest również praktyka sądów powszechnych, które przyjmują,

odmiennie stanowisko, zgodnie z którym możliwe jest objęcie dokonywanym

potrąceniem także odsetek za opóźnienie od kwoty wierzytelności wymagalnej

wcześniej liczonych od dnia następującego po dniu jej wymagalności do dnia, kiedy

I CSK 3423/25

9

wymagalna stała się druga wierzytelność. I w tym przypadku skarżący wskazał na

przykładowe orzecznictwo sądowe podkreślając, że w ocenie sądów nie ma

podstaw do kwestionowania możliwości przedstawienia do potrącenia należności z

tytułu odsetek za opóźnienie od świadczeń, które należały się w realiach spraw

przez nie rozpoznawanych i które postawione zostały w stan wymagalności.

Ostatecznie skarżący stwierdził, że, w jego ocenie, zasadne jest przyjęcie

przedmiotowej skargi kasacyjnej do rozpoznania, co umożliwi wyjaśnienie i

ujednolicenie przepisów w zakresie mocy wstecznej oświadczenia o potrąceniu w

kontekście art. 498 § 1 k.c. i art. 499 k.c.

We wnioskach skarżący domagał się, w szczególności, uchylenia

zaskarżonego orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Szczecinie w zaskarżonej części i

przekazania sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi w innym składzie,

ewentualnie uchylenia zaskarżonego orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Szczecinie

w zaskarżonej części i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, poprzez oddalenie

powództwa w części zasądzonych odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty

204.338.15 zł za okres od 12 lutego 2021 r. do 19 grudnia 2024 r.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwanego Banku, powodowie domagali

się wydania postanowienia o odmowie przyjęcia tej skargi kasacyjnej do

rozpoznania; zasądzenia od pozwanego na rzecz powodów kosztów postępowania

kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym

według norm przepisanych, a na wypadek przyjęcia tej skargi kasacyjnej do

rozpoznania wnieśli o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania

kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu

kasacyjnym, według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

I CSK 3423/25

10

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W

judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności

kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę

postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00,

OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego

w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4

lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że

istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że

określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się

wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez

skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, nie publ., z 26 czerwca 2015 r.,

III CSK 77/15, nie publ. i z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, nie publ.).

W kontekście orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i

obowiązującej, w ramach rozliczeń pomiędzy konsumentem a przedsiębiorcą

związanych ze zwrotem wzajemnych świadczeń spełnionych na podstawie

nieważnej umowy kredytowej, teorii dwóch kondykcji, nie występują wskazywane

przez pozwaną wątpliwości interpretacyjne, tym bardziej, że reformatoryjne

orzeczenie zostało wydane nie na skutek zarzutu potrącenia pozwanej - która stała

na stanowisku, że sporna umowa kredytowa jest ważna - lecz w związku z

I CSK 3423/25

11

oświadczeniem powodów z 17 grudnia 2024 r. o potrąceniu (k. 407).

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej już wyjaśnił, że w razie

stwierdzenia nieważności umowy kredytowej zawartej przez przedsiębiorcę z

konsumentem, konsument jest uprawniony do domagania się od przedsiębiorcy

zwrotu świadczeń spełnionych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy oraz

odsetek za opóźnienie od momentu upływu terminu nałożonego na danego

przedsiębiorcę do wykonania tego zobowiązania, po tym jak przedsiębiorca ten

otrzyma wezwanie do zwrotu tego świadczenia (zob. wyrok z 14 grudnia 2023 r., C

– 28/22). Powstanie stanu wymagalności roszczenia o zwrot świadczenia

spełnionego w wykonaniu nieważnej umowy oraz stanu opóźnienia w realizacji tego

roszczenia przez zobowiązanego, nie jest uzależnione od stanowiska konsumenta

co do braku jego zgody na dalsze obowiązywanie umowy zawierającej klauzule

abuzywne (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 7 grudnia

2023 r., C - 140/22). Ponadto w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości

Unii Europejskiej również i przedsiębiorcy – w przypadku nieważności umowy

kredytowej – przysługuje roszczenie o zwrot kapitału wypłaconego konsumentowi w

wykonaniu tej umowy, z odsetkami za opóźnienie od dnia wezwania konsumenta

do zapłaty (zob. wyrok z 15 czerwca 2023 r., C – 520/21 oraz postanowienie z 11

grudnia 2023 r., C – 756/22). Pozwana nie twierdzi, że wzywała powodów do

zwrotu kapitału w taki sposób, aby jej roszczenie z tego tytułu stało się wymagalne

przed 20 grudnia 2024 r. Według wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, zastosowanie teorii salda może

nastąpić jedynie na korzyść konsumenta, gdy to przedsiębiorca występuje

przeciwko konsumentowi o zwrot świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej

umowy kredytowej. Natomiast w odwrotnej relacji procesowej obowiązuje teoria

dwóch kondykcji, co ma również znaczenie dla kwestii wymagalności roszczeń

odsetkowych konsumenta. Wreszcie istotnych wskazówek interpretacyjnych w

kwestii wymagalności roszczeń kondykcyjnych konsumenta i przedsiębiorcy, a tym

samym i roszczeń odsetkowych z perspektywy zarzutu potrącenia dostarcza wyrok

Trybunału Sprawiedliwości z 22 stycznia 2026 r, C-902/24,

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., a o kosztach postępowania

I CSK 3423/25

12

kasacyjnego orzekł zgodnie z art. 98 § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., art. 391 § 1

k.p.c. i art. 398²¹ k.p.c., przy uwzględnieniu § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt. 2 i § 20

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych (jedn. tekst: Dz. U. z 2023 poz.1935 ze zm).

W skład należnych kosztów weszła także kwota opłaty skarbowej od

pełnomocnictwa. Orzeczenie o odsetkach od zasądzonych kosztów postępowania

kasacyjnego znajduje uzasadnienie w art. 98 § 11 k.p.c. w zw. z art. 19 ust. 1 i art.

31 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania

cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 614) oraz przy uwzględnieniu

§ 2a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 sierpnia 2014 r. w sprawie

określenia brzmienia klauzuli wykonalności.

Władysław Pawlak

[PG]

[SOP]