Przelew wierzytelności między spółkami z tym samym pełnomocnikiem. SN nie przyjął skargi

1. Postanowieniem z 8 kwietnia 2024 r. Sąd Rejonowy w Łasku na skutek

skargi uczestnika postępowania M.R. uchylił w całości zaskarżony wpis zmiany

wierzyciela wierzytelności zabezpieczonej hipoteką łączną zwykła w kwocie 40 000

CHF dokonany z wniosku B. LTD z siedzibą w N. (C.) i orzekł o kosztach

postępowania.

2. Na skutek apelacji wnioskodawcy Sąd Okręgowy w Sieradzu

postanowieniem z 27 lutego 2025 r. oddalił apelację i rozstrzygnął o kosztach

postępowania apelacyjnego.

3. Od postanowienia Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wniósł

wnioskodawca. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

powołując się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

4. Uczestnik wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie zwrotu

kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już

wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej

(zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,

że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania

cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu

publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz

prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń

wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie

zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie

sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji

tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach

I CSK 3440/25

3

której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap

postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś merytorycznej

ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek,

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas usprawiedliwione.

6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna nie

zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona została

przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., uzasadniająca przyjęcie skargi do rozpoznania.

7. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego istotne

zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) powinno zostać sformułowane w

sposób spełniający wymagania stawiane zagadnieniu prawnemu przedstawianemu

Sądowi Najwyższemu przez sąd drugiej instancji w razie powstania poważnych

wątpliwości, w formie pytania sformułowanego w taki sposób, by możliwe było

rozstrzygnięcie stawianych przez skarżącego wątpliwości (art. 390 § 1 k.p.c. – zob.

postanowienia SN z 23 stycznia 2014 r., I UK 361/13 oraz z 14 września 2012 r., I UK

218/12; z 17 grudnia 2025 r., III USK 205/24). Ponadto istotne zagadnienie prawne

winno stanowić problem prawny nowy, nierozwiązany dotychczas w orzecznictwie,

którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Tymczasem

sformułowane przez skarżącego zagadnienia nie ma przymiotu nowości.

Dopuszczalność szerokiego stosowania art. 108 k.c. była wielokrotnie rozważana

w orzecznictwie, co zresztą udokumentował sam skarżący w uzasadnieniu wniosku

o przyjęcie skargi do rozpoznania. Jak trafnie podkreślił Sąd Okręgowy,

w orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie utrzymywany jest pogląd, zgodnie

z którym w sytuacji zawarcia umowy przelewu wierzytelności między dwiema

spółkami z ograniczoną odpowiedzialnością, jeżeli jedną z nich reprezentuje

pełnomocnik ustanowiony przez członka jednoosobowego zarządu pierwszej spółki,

będącego jednocześnie prokurentem drugiej spółki, znajduje zastosowanie zasada

zakazu dokonywania czynności z samym sobą.

8. Powyższej oceny prawnej nie zmienia kwestia ewentualnego zastosowania

prawa obcego, skoro zgodnie z ustaleniami sądów, umowa wprost przewidywała,

iż wszelkie spory związane z jej interpretacją, zawarciem lub wykonaniem podlegają

prawu polskiemu.

I CSK 3440/25

4

9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

10. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

11. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520

k.p.c.

(Ł.W.)

[a.ł]