Spółka w sporze o zapłatę z umowy kredytu frankowego. SN nie przyjął skargi kasacyjnej

1. Wyrokiem z 18 września 2023 r. Sąd Okręgowego w Poznaniu zasądził

od pozwanego […] Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz powoda Ł.B. 296 881,98

zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 1 czerwca 2021 r. i orzekł o

kosztach procesu.

2. Na skutek apelacji strony pozwanej Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem

z 11 czerwca 2025 r. oddalił apelację i rozstrzygnął o kosztach postępowania

apelacyjnego.

3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona pozwana.

Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się

na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

4. Strona powodowa wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie

od strony pozwanej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już

wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej

(zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,

że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania

cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu

publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz

prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń

wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie

zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie

sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji

tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach

I CSK 3521/25

3

której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap

postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś merytorycznej

ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek,

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas usprawiedliwione.

6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna nie

zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona została

przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., uzasadniająca przyjęcie skargi do

rozpoznania.

7. Należy podkreślić, że problemy prawne przedstawione przez skarżącego

nie mają cech nowości wymaganej od istotnego zagadnienia prawnego

uzasadniającego przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Kwestie te były

przedmiotem wielokrotnych wypowiedzi Sądu Najwyższego w orzeczeniach

wydanych, często w odniesieniu do zbliżonych treścią umów kredytowych, nie tylko

na etapie wstępnej oceny. Wszystkie te zagadnienia zostały omówione

i rozstrzygnięte w orzecznictwie sądowym, które często zapadało już po wniesieniu

skargi kasacyjnej, ponieważ dotyczą one starszych spraw. W tzw. międzyczasie

ukształtowało się orzecznictwo dotyczące tych problemów i w świetle obecnych

orzeczeń, skarga jest nieaktualna, co uniemożliwia jej przyjęcie do rozpoznania.

Podobnie należy ocenić przytoczone we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania wątpliwości co do wykładni przepisów prawa.

8. W aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości

stosowanie tzw. teorii dwóch kondykcji, do rozliczeń stron z nieważnej umowy

kredytu frankowego. Zgodnie z teorią dwóch kondykcji, każdej ze stron przysługują

odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu

tej umowy (zob. uchwała siedmiu sędziów SN z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21,

OSNC 2021, nr 9, poz. 56). Zastosowanie teorii salda jest dopuszczalne tylko jeśli to

bank dochodzi roszczenia o zwrot (zob. wyrok TSUE z 19 czerwca 2025r. w sprawie

C-396/25, Lubrecznik), w pozostałych sytuacjach to teoria dwóch kondykcji lepiej

chroni konsumenta (zob. wyroki SN: z dnia 5 września 2025 r., II CSKP 550/24; z 12

lutego 2026 r., II CSKP 283/25; z 15 stycznia 2026 r., II CSKP 881/25; z 3 grudnia

2025 r., II CSKP 495/24; z 18 września 2025 r., II CSKP 6/25; z 15 stycznia 2026 r.,

II CSKP 426/24; z 5 listopada 2025 r., II CSKP 1118/23; z 18 lipca 2025 r., II CSKP

I CSK 3521/25

4

543/24; z 20 sierpnia 2025 r., II CSKP 101/23). Odmiennego stanowiska nie

uzasadnia również wyrok TSUE z 10 września 2026 r. (C-510/25, Adazik). Trybunał

wyraźnie wskazał, że teoria dwóch kondykcji nie narusza Dyrektywy 93/13. Ponadto,

w sprawie będącej przedmiotem skargi kasacyjnej pojawia się okoliczność pominięta

przez TSUE, a więc kwestionowanie przez skarżącego nieważności umowy kredytu

frankowego, w konsekwencji również przysługiwania mu wierzytelności z tego tytułu.

9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

10. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

11. O kosztach postępowania kasacyjnego nie orzeczono, ponieważ strona

przeciwna w terminie nie wniosła odpowiedzi na skargę kasacyjną (art. 3987 § 1

k.p.c.).

(Ł.W.)

[SOP]