Zwrot kaucji za zamówione stanowiska. SN odmówił przyjęcia skargi spółki P.

Pozwana P. sp. z o.o. z siedzibą w D. wniosła skargę kasacyjną od wyroku

Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 12 lutego 2024 r., wydanego w sprawie z

powództwa Zarządcy Masy Sanacyjnej L. S.A. w restrukturyzacji z siedzibą w T. o

zapłatę.

Skarżąca uzasadniła wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania

nieważnością postępowania wynikającą z niemożności obrony swoich praw

wynikającej z braku możliwości przedstawienia dokumentów na poparcie swoich

I CSK 3523/24

2

tez, ponieważ zostały one wydane w trybie pilnym Prokuraturze Krajowej. Ponadto

wskazała na oczywistą zasadność składanej skargi, która powstała na skutek

naruszenia art. 3271 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. poprzez niepodanie przez Sąd II instancji

argumentów, ze względu na które wykluczył możliwość zastosowania w sprawie

art. 411 pkt 1 k.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wbrew twierdzeniom skarżącej, nie została ona pozbawiona możności

obrony swoich praw w całości. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się

bowiem, że hipoteza art. 379 pkt 5 k.p.c. zostaje wypełniona, gdy z powodu

uchybień procesowych sądu strona nie mogła brać i faktycznie nie brała udziału

w postępowaniu lub jego istotnej części, zaś skutki tych wadliwości nie mogły być

usunięte na następnych posiedzeniach przed wydaniem wyroku w danej instancji

(zob. np. postanowienia SN z 31 stycznia 2025 r., I CSK 4436/23; z 10 grudnia

2024 r., III CZ 136/24; z 28 listopada 2024 r., I CSK 3539/23; z 19 listopada 2024 r.,

I UZ 11/24; z 14 listopada 2024 III CZ 238/24 oraz z 20 września 2024 r., I CSK

1980/24).

W przypadku skarżącej sytuacja taka nie miała miejsca. Pozwana

podejmowała bowiem liczne próby uzasadniania swojego stanowiska, składała

pisma, była aktywna procesowo. Powołanie się na dokumenty złożone

w Prokuratorze Krajowej miało najpewniej na celu przedłużenie postępowania,

w szczególności, że Sąd II instancji ustalił, iż ich zawartość nie miała

bezpośredniego związku z rozpoznawaną sprawą, zaś ustalony fakt wykonania i

sprzedaży zamówionych stanowisk wykluczał tezę pozwanej, jakoby umowa miała

charakter pozorny. Jednocześnie materiał dowodowy zgromadzony przed sądami

obu instancji pozwalał na uwzględnienie roszczenia o zwrot kaucji.

Z kolei oczywista zasadność skargi kasacyjnej występuje wtedy, gdy

zachodzi niewątpliwa, widoczna bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność

orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni i w wyniku

takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie oczywiście

wadliwe zob. np. postanowienia SN z 7 grudnia 2023 r., I CSK 5630/22; z 8

listopada 2023 r., I CSK 3494/23; z 20 października 2023 r., I CSK 1631/23 oraz z

I CSK 3523/24

3

25 września 2023 r., I CSK 903/23). Ponieważ o przyjęciu skargi kasacyjnej do

rozpoznania nie decyduje samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa

materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz

sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego

orzeczenia, samo naruszenie przepisów dotyczących sporządzania uzasadnień nie

może co do zasady świadczyć o oczywistej zasadności skargi, ponieważ

uzasadnienie jest jedynie świadectwem procesu rozumowania sądu, zatem sposób

jego sporządzenia, choćby niedoskonały, nie może wpłynąć na treść zapadłego już

rozstrzygnięcia. Istotnie, uzasadnienie wyroku Sądu II instancji w zakresie

odnoszącym się do art. 411 k.c. jest bardzo lakoniczne, jednak zostało zawarte w

szerszym fragmencie, w którym Sąd w szczegółowy sposób wyjaśnił, dlaczego

przyjął, że umowa została wykonana, a przedmiot sprzedaży został odebrany bez

zgłoszenia wad czy usterek. Całokształt tych okoliczności wskazuje na to, że nie

istniały żadne podstawy, ze względu na które pozwana miałaby wiedzieć, że nie

jest do świadczenia zobowiązana, co sprawia, że wspomniany przepis w oczywisty

sposób nie może znaleźć zastosowania w okolicznościach faktycznych sprawy.

Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi do rozpoznania, o kosztach postępowania kasacyjnego

rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 7

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców

prawnych.

Mariusz Załucki

[SOP]