SN nie przyjął skargi w sprawie wpisu Skarbu Państwa jako wierzyciela hipotecznego

Postanowieniem z 3 kwietnia 2024 r., wydanym w sprawie z wniosku Skarbu

Państwa - Ministra Finansów przy udziale Syndyka masy upadłości A.M., P.M.,

I CSK 3567/24

2

N.M., A.M.1 oraz Narodowego Banku Polskiego o wpis zmiany wierzyciela

hipotecznego w księdze wieczystej […], prowadzonej dla bliżej opisanej

nieruchomości, Sąd Okręgowy w Szczecinie oddalił apelację Syndyka masy

upadłości A.M. oraz apelacje uczestników P.M., N.M. i A.M.1 od postanowienia

Sądu Rejonowego w Goleniowie z 17 lutego 2023 r., utrzymującego w mocy wpis

dokonany przez referendarza sądowego. Zgodnie z jego treścią, na podstawie

dołączonych do wniosku dokumentów, w miejsce dotychczasowego wierzyciela

hipotecznego Narodowego Banku Polskiego, do wskazanej wyżej księgi wieczystej

został wpisany Skarb Państwa - Minister Finansów jako nowy wierzyciel hipoteczny.

Uczestnicy postępowania P.M., N.M. i A.M. wnieśli skargę kasacyjną,

opierając wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania na przyczynach kasacyjnych

objętych art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia przysługującym

od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, służącym ochronie interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania prawa, wkład

Sądu Najwyższego w rozwój orzecznictwa i nauki prawa oraz eliminowanie z obrotu

prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu nieważnym lub orzeczeń

oczywiście niezgodnych z prawem. Stosownie do 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez stronę, że w

sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Z punktu widzenia funkcji oraz

założeń skargi kasacyjnej jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia,

rolą ,,przedsądu” jest wstępna selekcja skarg pod kątem spełniania wymienionych

wyżej kryteriów (przyczyn kasacyjnych) kwalifikujących skargę do jej

przedstawienia Sądowi Najwyższemu w celu merytorycznego rozpoznania.

We wniosku o przyjęcie skargi skarżący podnieśli, że w sprawie powstała

potrzeba wykładni art. 6 ust. 3, 7 i 8 ustawy z 12 lutego 2009 r. o udzielaniu przez

I CSK 3567/24

3

Skarb Państwa wsparcia instytucjom finansowym według stanu na dzień 30 grudnia

2015 r. (dnia ogłoszenia upadłości Bank), art. 40 ustawy z 8 lipca 2021 r. o zmianie

ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania

depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji oraz niektórych innych ustaw oraz

art. 95 ust. 4. i 5. ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe w brzmieniu

obowiązującym przed dniem 7 marca 2019 r.

Powołanie się na przyczynę kasacyjną, przewidzianą w art. 3899 § 1 pkt 2

k.p.c. nakłada na skarżących obowiązek wskazania przepisów prawa, których

wykładnia budzi poważne wątpliwości lub wywołuje rozbieżności w orzecznictwie,

szczegółowego opisania, na czym polegają powzięte przez skarżącego

wątpliwości, wykazania, że mają one poważny charakter, przez co ich wykładnia

przez Sąd Najwyższy jest niezbędna do rozstrzygnięcia wniesionej przez

skarżącego skargi kasacyjnej, a także przedstawienia orzeczeń sądów, w których

dokonano różnej interpretacji przepisów, prowadzących do odmiennych

rozstrzygnięć w zbliżonych lub tożsamych stanach faktycznych (por. postanowienia

Sądu Najwyższego z 8 lipca 2008 r., I CSK 11/08 oraz z 12 grudnia 2008 r., II PK

220/08).

Przedstawione przez skarżących problemy interpretacyjne nie mają wpływu

na wynik sprawy, albowiem nie dotyczą, w istocie tego, co było przedmiotem

rozpoznania i rozstrzygnięcia przez Sądy meriti w tej sprawie. Wniosek Skarbu

Państwa Ministra Finansów dotyczył ujawnienia go jako wierzyciela hipotecznego -

na podstawie załączonych do wniosku dokumentów - w miejsce poprzedniego

wierzyciela hipotecznego czyli Narodowego Banku Polskiego. Tymczasem

skarżący kwestionują w skardze prawidłowość ujawnienia Narodowego Banku

Polskiego jako wierzyciela hipotecznego w miejsce uprzedniego wierzyciela czyli

Banku w W.. Poprzednik wnioskodawcy czyli Narodowy Bank Polski został jednak

ujawniony jako wierzyciel hipoteczny na podstawie prawomocnego postanowienia

Sądu Okręgowego w Szczecinie z 31 października 2016 r. (II Ca 886/16) po

rozstrzygnięciu zarzutów uczestników postępowania dotyczących tego wpisu.

Skarżący wskazali także, że w ich ocenie skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona ze względu na naruszenie przez Sąd Okręgowy art. 6 ust. 3, 7 i 8

I CSK 3567/24

4

ustawy z 12 lutego 2009 r. o udzielaniu przez Skarb Państwa wsparcia instytucjom

finansowym według stanu na dzień 30 grudnia 2015 r. oraz art. 95 ust. 4. i 5.

ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe w brzmieniu obowiązującym przed

dniem 7 marca 2019 r.

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania na jej oczywistej

zasadności nakładało na skarżących powinność wykazania, że Sąd drugiej instancji

dopuścił się oczywistego naruszenia przytoczonych we wniosku przepisów prawa

materialnego lub procesowego, dostrzegalnego prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej. Oczywiste jest tylko to, co można dostrzec bez

potrzeby głębszej analizy sprawy. Zarzucane uchybienia muszą mieć zatem

kwalifikowany charakter, dotyczyć konkretnych przepisów prawa i być dostrzegalne

w sposób jednoznaczny i oczywisty, na pierwszy rzut oka, co skarżący winien

wykazać we wniosku bez odwoływania się do podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnienia, które nie podlegają badaniu na etapie tak zwanego przedsądu (zob.

postanowienia Sądu Najwyższego z 12 grudnia 2000, V CKN 1780/00, OSNC

2001, Nr 3, poz. 52; z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, Nr 10, poz. 156

oraz z 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).Należy też przypomnieć, że zgodnie z

powszechnie aprobowanym w orzecznictwie i nauce prawa poglądem, o przyjęciu

skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu, lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście

nieprawidłowego orzeczenia, które nie może się ostać (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 r., Nr 13, poz. 230).

Skarżący nie wykazali oczywistej, widocznej prima vista wadliwości

zaskarżonego postanowienia Sądu drugiej instancji w powyższym rozumieniu.

Należy ponadto zwrócić uwagę na niekoherentność powołanych przyczyn

kasacyjnych. Oczywistość skargi kasacyjnej ma miejsce w razie sprzeczności

zaskarżonego orzeczenia z powszechnie akceptowaną, utrwaloną i niebudzącą

wątpliwości wykładnią prawa. Przesłanka druga opiera się natomiast na wykazaniu

przez stronę, że takiej zgodności brak, co więcej, z uwagi na poważne wątpliwości i

rozbieżności w orzecznictwie, zachodzi potrzeba merytorycznej wypowiedzi Sądu

Najwyższego we wskazanej w skardze kwestii.

I CSK 3567/24

5

Nie zachodzą zatem przywołane we wniosku przyczyny kasacyjne, co

prowadziło do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i obciążenia

skarżących kosztami postępowania kasacyjnego na rzecz wnioskodawcy. Zawarty

w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosek Narodowego Banku Polskiego o

zasądzenie na jego rzecz od skarżących kosztów postępowania kasacyjnego

podlegał oddaleniu, albowiem w odpowiedzi wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie i

z tymi tylko żądaniami związany był wniosek o przyznanie kosztów postępowania

kasacyjnego. Skoro Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, to

koszty sporządzenia i wniesienia odpowiedzi na skargę nie mogą być uznane za

koszty celowej obrony, albowiem wniosek o ich zasądzenie związany był z innym

oczekiwanym przez uczestnika rozstrzygnięciem (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego z 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, OSNC 2015, nr 7 - 8, poz. 91, z 5

grudnia 2013 r., III SK 23/13 i z 18 grudnia 2012 r., II CSK 397/12).

Agnieszka Piotrowska

(A.D.)

[SOP]