Sąd Najwyższy nie przyjął skargi pozwanej w sporze małżonków i zasądził 360 zł kosztów

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

I CSK 3618/24

2

Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi do rozpoznania w oparciu o pierwszą i

czwartą z wymienionych przesłanek.

Przez istotne zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c., należy rozumieć problem o charakterze prawnym, powstały na tle

konkretnego przepisu prawa, mający charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że

jego rozwiązanie stwarza realne i poważne trudności. Problem ten musi mieć

charakter uniwersalny, co oznacza, że jego rozwiązanie powinno służyć

rozstrzyganiu innych, podobnych spraw. Chodzi przy tym o problem, którego

wyjaśnienie jest konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc pozostający w

związku z podstawami skargi oraz z wiążącym Sąd Najwyższy, a ustalonym przez

sąd drugiej instancji, stanem faktycznym sprawy (art. 39813 § 2 k.p.c.) i także w

związku z podstawą prawną zaskarżonego wyroku (zob. postanowienia SN: z 21

maja 2013 r., IV CSK 53/13, z 3 lutego 2012 r., I UK 271/11, nie publ.). Konieczne

jest przytoczenie argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen.

Skarżący powinien nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub

procesowego), którego dotyczy zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną

argumentację prawną w celu wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego

rozstrzygnięcie ma znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie

(zob. m.in. postanowienia SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, z 9 lutego 2011 r.,

III SK 41/10, nie publ.).

Zgodnie zaś z utrwalonym stanowiskiem judykatury, odwołanie się do

przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej wymaga przedstawienia, w

czym wyraża się „oczywista zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że

istotnie skarga jest oczywiście uzasadniona. Chodzi tu o wykazanie kwalifikowanej

postaci naruszenia prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego

oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej (zob. m.in. postanowienia SN: z 23 listopada 2011 r., III PK 44/11, nie

publ.; z 12 grudnia 2000, V CKN 1780/00, OSNC 2001, Nr 3, poz. 52; z 22 marca

2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, Nr 10, poz. 156 oraz z 15 czerwca 2018 r., III

CSK 38/18, nie publ.). Celem sformułowania powyższej przesłanki przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania nie jest wykazanie jedynie oczywistego naruszenie

konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacji, w której

I CSK 3618/24

3

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob.

postanowienia SN: z 6 listopada 2012 r., III SK 16/12; z 15 października 2015 r., III

CSK 198/15; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15., z 2 czerwca 2016 r., III CSK

113/16; z 27 października 2016 r., III CSK 217/16; z 29 września 2017 r., V CSK

162/17; z 7 marca 2018 r., I CSK 664/17; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 726/17 z 5

października 2018 r., V CSK 168/18).

Skarżąca upatrywała istnienia czterech istotnych zagadnień prawnych w

interpretacji pojęciu wyjątkowego wypadku - w rozumieniu art. 52 § 2 k.r.o. -

uzasadniającego możliwość ustanowienia rozdzielności majątkowej z datą

wsteczną, odwołując się do kazuistycznych przykładów mających uzasadniać

możliwość odmiennych ocen. Tymczasem zagadnienie prawne, z racji

publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej, nie może sprowadzać się tylko do

wyjaśnienia problemów w konkretnej sprawie, ale ma mieć również walor

abstrakcyjny.

W orzecznictwie wyjaśniono już, że ważnymi przyczynami, o których mowa

w art. 52 § 2 zdanie drugie k.r.o., uzasadniającymi wsteczne ustanowienie

rozdzielności majątkowej, są tylko takie wypadki, w których z powodu separacji

faktycznej niemożliwe staje się współdziałanie małżonków w zarządzie majątkiem

wspólnym, przy czym ocena w tym zakresie powinna obejmować także interes

rodziny i wierzycieli oraz wskazówkę; powinna być ona przy tym wyważona i

ostrożna (zob. m.in. postanowienie SN z 18 grudnia 2019 r., I CSK 360/19, nie

publ. oraz orzecznictwo przywołane w jego uzasadnieniu.). Mogą zdarzyć się takie

sytuacje, że przed rozwiązaniem małżeństwa majątek wspólny przestaje służyć

realizacji celów małżeństwa, dlatego w ustawie wprost dopuszcza się możliwość

wcześniejszego ustanowienia rozdzielności majątkowej (zob. wyrok SN z 24

listopada 2017 r., I CSK 118/17, nie publ.).

Zagadnienie piąte sprowadzało się w istocie do niedopuszczalnej w

postępowaniu kasacyjnym polemiki z ustaleniami faktycznymi przyjętymi przez Sąd

drugiej instancji. Należy zatem przypomnieć, że w postępowaniu kasacyjnym nie

można kwestionować prawidłowości ustaleń faktycznych (art. 39813 § 2 k.p.c.); nie

jest w nim dopuszczalne powołanie nowych faktów i dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.).

I CSK 3618/24

4

Oczywista zasadność skargi została odniesiona został natomiast do

stwierdzenia przez Sąd drugiej instancji - w ocenie skarżącego wadliwego - że w

niniejszej sprawie wystąpił wyjątkowy wypadek umożliwiający ustanowienie

rozdzielności majątkowej z datą wsteczną. Nie ma jednak podstaw do uznania

skargi kasacyjnej za oczywiście zasadną. Trafnie uznał Sąd drugiej instancji, że

całkowita separacja stron od 1 stycznia 2015 r., w tym absolutny brak porozumienia

na wszystkich płaszczyznach łączących ich spraw, zwłaszcza majątkowych,

uzasadniały przyjęcie, iż w sprawie zachodziły wyjątkowe okoliczności pozwalające

na orzeczenie rozdzielności majątkowej z datą wcześniejszą niż data wytoczenia

powództwa. W tych okoliczności nie można dopatrzyć się rażącego naruszenia

przez Sąd drugiej instancji art. 52 § 1 i 2 k.r.o.

Mając powyższe na uwadze, nie można przyjąć, że przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania zostały w sposób właściwy wykazane.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.).

Grzegorz Misiurek

(M.M.)

[SOP]