Spór o nieruchomość w O. z dopłatą. SN nie przyjął skargi kasacyjnej

Postanowieniem z 22 listopada 2023 r. Sąd Rejonowy w Oławie zniósł

współwłasność nieruchomości położonej w O., oznaczonej jako działka nr

[…] o powierzchni […] ha, zabudowanej budynkiem mieszkalnym w zabudowie

szeregowej (księga wieczysta […]) w ten sposób, że ustalił, iż wnioskodawczyni M.

U. i uczestnik postępowania małoletni J. D. są współwłaścicielami wskazanej

nieruchomości w następujących udziałach: M. U. – ¼, J. D. – ¾ ; zniósł

współwłasność nieruchomości opisanej w pkt I niniejszego orzeczenia w ten

I CSK 3658/24

2

sposób, że przedmiotową nieruchomość przyznał na własność uczestnikowi;

tytułem spłaty zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni 107 005,98 zł,

którą rozłożył na 4 raty płatne w następujących kwotach i terminach: - pierwsza rata

32 005,98 zł - w terminie roku od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia, -

druga rata 25 000 zł – w terminie dwóch lat od uprawomocnienia się niniejszego

orzeczenia, - trzecia rata 25 000 zł - w terminie trzech lat od uprawomocnienia się

niniejszego orzeczenia, - czwarta rata 25 000 zł - w terminie czterech lat od

uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia, wszystkie raty płatne wraz z

ustawowymi odsetkami za opóźnienie

w przypadku uchybienia terminu

płatności; tytułem rozliczenia wydatków poczynionych na przedmiot współwłasności

zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni 3 853,39 zł; tytułem

wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości zasądził od uczestnika

na rzecz wnioskodawczyni 8 298,78 zł wraz z ustawowymi odsetkami za

opóźnienie liczonymi od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia

zapłaty; umorzył postępowanie w zakresie podziału ruchomości; w pozostałym

zakresie wnioski wnioskodawczyni i uczestnika postępowania oddalił.

Postanowieniem z 22 listopada 2023 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu zmienił

zaskarżone postanowienie: w punkcie I w ten sposób, że wartość określonej w nim

nieruchomości ustalił na 420 854 zł; w puncie III w ten sposób, że zasądził od

uczestnika na rzecz wnioskodawczyni 74 830,19 zł rozłożoną na 2 raty: pierwsza w

wysokości 50 000 zł płatna do 31 grudnia 2024 r. i druga w wysokości 24 830,19 zł

płatna w terminie do 31 grudnia 2025 r. wraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie

w przypadku uchybienia terminowi zapłaty; w punkcie IV i V w ten sposób, że

punkty te uchylił oraz orzeczenie zawarte w punkcie VI określił jako punkt IV;

orzeczenie zawarte w punkcie VII określił jako punkt V; orzeczenie zawarte w

punkcie VIII określił jako punkt VI i punkt IX jako punkt VII; w pozostałym zakresie

apelację oddalił.

W skardze kasacyjnej uczestnik, jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie

skargi do rozpoznania, wskazał na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989

§ 1 pkt 4 k.p.c.

Zdaniem skarżącego skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

I CSK 3658/24

3

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki

skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18).

Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach

kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia,

nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa,

jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia

z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością

lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia

orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej.

Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw.

przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy

dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem

Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej

oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek,

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, w rozumieniu art. 3989 § 1

pkt 4 k.p.c., gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego: oczywistego naruszenia

prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej,

bez potrzeby głębszej analizy. Konieczne było zatem wykazanie, że Sąd drugiej

instancji w sposób oczywisty naruszył przepis jasny i jednoznaczny, którego

wykładnia i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości (zob. m.in. postanowienia

SN: z 8 marca 2002 r. I PKN 34/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003

r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49 i z 11 stycznia 2008 r. I UK 285/07).

Wywody zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, sprowadzają się do polemiki z zaskarżonym orzeczeniem, nie zaś

wykazania, że przy jego ferowaniu popełniono uchybienia w zakresie stosowania

prawa, które miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom.

Uzasadnienie wniosku stanowi w istocie próbę zaangażowania Sądu Najwyższego

do kolejnej weryfikacji instancyjnej prawidłowości dokonania przez Sąd drugiej

I CSK 3658/24

4

instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej w sprawie, co nie jest celem

postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu

przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.,

odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności,

które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu.

O kosztach pełnomocnika z urzędu orzeczono na podstawie § 3

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie

ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2024

r., poz. 763). Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej nie

zawiera oświadczenia, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 1

w związku z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

Jacek Grela

[S.J.]

[SOP]