Sąd Najwyższy nie przyjął skargi pozwanej o rozdzielność majątkową

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

I CSK 3669/24

2

Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi do rozpoznania w oparciu o pierwszą i

czwartą z wymienionych przesłanek.

Przez istotne zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c., należy rozumieć problem o charakterze prawnym, powstały na tle

konkretnego przepisu prawa, mający charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że

jego rozwiązanie stwarza realne i poważne trudności. Problem ten musi mieć

charakter uniwersalny, co oznacza, że jego rozwiązanie powinno służyć

rozstrzyganiu innych, podobnych spraw. Chodzi przy tym o problem, którego

wyjaśnienie jest konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc pozostający w

związku z podstawami skargi oraz z wiążącym Sąd Najwyższy, a ustalonym przez

sąd drugiej instancji, stanem faktycznym sprawy (art. 39813 § 2 k.p.c.) i także w

związku z podstawą prawną zaskarżonego wyroku (zob. postanowienia SN: z 21

maja 2013 r., IV CSK 53/13, z 3 lutego 2012 r., I UK 271/11, nie publ.). Konieczne

jest przytoczenie argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen.

Skarżący powinien nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub

procesowego), którego dotyczy zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną

argumentację prawną w celu wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego

rozstrzygnięcie ma znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie

(zob. m.in. postanowienia SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, z 9 lutego 2011 r.,

III SK 41/10, nie publ.).

Zgodnie zaś z utrwalonym stanowiskiem judykatury, odwołanie się do

przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej wymaga przedstawienia, w

czym wyraża się „oczywista zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że

istotnie skarga jest oczywiście uzasadniona. Chodzi tu o wykazanie kwalifikowanej

postaci naruszenia prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego

oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej (zob. m.in. postanowienia SN: z 23 listopada 2011 r., III PK 44/11, nie

publ.; z 12 grudnia 2000, V CKN 1780/00, OSNC 2001, Nr 3, poz. 52; z 22 marca

2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, Nr 10, poz. 156 oraz z 15 czerwca 2018 r., III

CSK 38/18, nie publ.). Celem sformułowania powyższej przesłanki przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania nie jest wykazanie jedynie oczywistego naruszenie

konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacji, w której

I CSK 3669/24

3

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob.

postanowienia SN: z 6 listopada 2012 r., III SK 16/12; z 15 października 2015 r., III

CSK 198/15; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15., z 2 czerwca 2016 r., III CSK

113/16; z 27 października 2016 r., III CSK 217/16; z 29 września 2017 r., V CSK

162/17; z 7 marca 2018 r., I CSK 664/17; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 726/17 z 5

października 2018 r., V CSK 168/18).

Nie występują w niniejszej sprawie istotne zagadnienia prawne, których

skarżąca upatrywała w interpretacji art. 52 § 1 i 2 k.r.o. w zakresie: (1) pojęcia

„ważnych powodów” i „szczególnych okoliczności” oraz (2) daty z jaką sąd może

ustanowić rozdzielność majątkową. Kwestie te zostały już wyjaśnione w

orzecznictwie i nie budzą wątpliwości (zob. m.in. postanowienie SN z 18 grudnia

2019 r., I CSK 360/19, wyrok SN z dnia 24 listopada 2017 r., I CSK 118/17 – nie

publ.). Należy podkreślić, że w art. 52 § 1 i 2 k.r.o. nieprzypadkowo posłużono się

niedookreślonymi pojęciami, takimi jak „ważne powody" i „wyjątkowe wypadki",

pozostawiając sądowi luz interpretacyjny, pozwalający dostosować rozstrzygnięcie

do ogółu okoliczności konkretnej sprawy. Powoduje to, iż materia ta, z racji

kazuistycznego charakteru, w zasadzie nie poddaje się uogólnieniom, a tym samym

nie może stanowić adekwatnego podłoża zagadnienia prawnego w rozumieniu art.

3989 § 1 pkt 1 k.p.c., którego założeniem jest abstrakcyjny charakter, odrywający

się od okoliczności konkretnej sprawy. Problematyka ta nie stanowi novum,

ponieważ była wielokrotnie poruszana w judykaturze Sądu Najwyższego, w której

wskazano, że do ustanowienia rozdzielności majątkowej ze skutkiem wstecznym

należy podchodzić z dużą ostrożnością, powściągliwością i świadomością

wyjątkowego charakteru takiego rozwiązania, zaś sama separacja faktyczna

małżonków nie oznacza per se, iż zachodzi wyjątkowy wypadek w rozumieniu art.

52 § 2 k.r.o. (zob. postanowienie SN z 29 grudnia 2025 r., I CSK 97/25, nie publ.

oraz orzecznictwo przywołane w jego uzasadnieniu). Ustanowienie przez sąd

rozdzielności majątkowej między małżonkami, którzy pozostawali we wspólności

ustawowej lub umownej z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa

jest dopuszczalne w zasadzie tylko wówczas, gdy z powodu separacji faktycznej

(życia w rozłączeniu) niemożliwe było już w tym dniu ich współdziałanie w

zarządzie majątkiem wspólnym (postanowienie SN z 14 lutego 2020 r., V CSK

I CSK 3669/24

4

351/19, nie publ.); nie ma zaś wątpliwości, że od dnia przyznania przez skarżącą

ustania wszelkich więzi między małżonkami nie można mówić o współdziałaniu w

zarządzie majątkiem wspólnym.

Oczywistej zasadności skargi kasacyjnej skarżąca upatrywała w naruszeniu

przez Sąd Okręgowy art. 387 § 21 pkt 1 k.p.c. Wbrew twierdzeniom skarżącej

możliwa jest jednak kontrola kasacyjna orzeczenia na podstawie sporządzonego

przez Sąd drugiej instancji uzasadnienia. Sąd ten wskazał przyczyny, na podstawie

których doszedł do wniosków wyrażonych w zaskarżonym orzeczeniu i są one w

zupełności wystarczające. W ramach podstawy rozstrzygnięcia przybliżył

okoliczności uzasadniające to, że strony od marca 2018 r. pozostawały w separacji

faktycznej, a ich wzajemne relacje od tego czasu nie były już dobre. Powód złożył

pozew o rozwód wskazując na trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego, w

tym na ustanie więzi gospodarczych między stronami, zaś w odpowiedzi na pozew

w sprawie o rozwód skarżąca przyznała, że ustały wszelkie więzi między stronami,

w tym również więzi gospodarcze. Nie budzi zatem zastrzeżeń, że Sąd drugiej

instancji mógł dojść do przekonania, iż relacje stron i istniejący między nimi konflikt,

uzasadniają ustanowienie rozdzielności majątkowej małżeńskiej z datą wsteczną.

Mając powyższe na uwadze, nie można przyjąć, że przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania zostały w sposób właściwy wykazane.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.).

Grzegorz Misiurek

(M.M.)

I CSK 3669/24

5

[SOP]