SN nie przyjął skargi kasacyjnej uczestniczki w sprawie o zniesienie współwłasności

Postanowieniem z 9 kwietnia 2024 r., wydanym w sprawie z wniosku P.J. i

W.J. z udziałem J.K. o zniesienie współwłasności nieruchomości, Sąd Okręgowy w

Łodzi oddalił apelację uczestniczki J.K. od postanowienia Sądu Rejonowego dla

I CSK 3673/24

2

Łodzi - Widzewa w Łodzi z 29 czerwca 2022 r., znoszącego współwłasność bliżej

opisanej nieruchomości przez jej sprzedaż przez komornika sądowego, stosownie

do przepisów kodeksu postępowania cywilnego i podział sumy uzyskanej ze

sprzedaży stosownie do udziałów przypadających wnioskodawcom i uczestniczce.

Uczestniczka wniosła skargę kasacyjną, opierając wniosek o jej przyjęcie do

rozpoznania na przyczynie kasacyjnej objętej art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia

przysługującym od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, służącym

ochronie interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania

prawa, wkład Sądu Najwyższego w rozwój orzecznictwa i nauki prawa oraz

eliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu nieważnym

lub orzeczeń oczywiście niezgodnych z prawem. Stosownie do 3989 § 1 k.p.c., Sąd

Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez

stronę, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Z punktu widzenia funkcji oraz

założeń skargi kasacyjnej jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, rolą

„przedsądu” jest wstępna selekcja skarg pod kątem spełniania wymienionych wyżej

kryteriów (przyczyn kasacyjnych) kwalifikujących skargę do jej przedstawienia

Sądowi Najwyższemu w celu merytorycznego rozpoznania.

Jako podstawę skargi kasacyjnej uczestniczka powołała naruszenie art. 5

k.p.c. polegające na nieudzieleniu jej przez Sąd Rejonowy stosownych pouczeń w

sytuacji, w której działała przed Sądem pierwszej instancji bez fachowego

pełnomocnika procesowego, a nadto jest osobą w umiarkowanym stopniu

niepełnosprawną i leczącą się psychiatrycznie. We wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania uczestniczka podniosła, że jest ona oczywiście

uzasadniona ze względu na rażące i oczywiste naruszenie przez Sąd drugiej

I CSK 3673/24

3

instancji art. 5 § 1 k.p.c. oraz art. 48 ust. 1 ustawy z 19 sierpnia 1994 r. o ochronie

zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2024 r. poz. 917).

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania na jej oczywistej

zasadności nakładało na skarżącą powinność wykazania, że Sąd drugiej instancji

dopuścił się oczywistego naruszenia przytoczonych we wniosku przepisów prawa

materialnego lub procesowego, dostrzegalnego prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej. Oczywiste jest tylko to, co można dostrzec bez

potrzeby głębszej analizy sprawy. Zarzucane uchybienia muszą mieć zatem

kwalifikowany charakter, dotyczyć konkretnych przepisów prawa i być dostrzegalne

w sposób jednoznaczny i oczywisty, na pierwszy rzut oka, co skarżący winien

wykazać we wniosku bez odwoływania się do podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnienia, które nie podlegają badaniu na etapie tak zwanego przedsądu (zob.

postanowienia Sądu Najwyższego z 12 grudnia 2000, V CKN 1780/00, OSNC

2001, Nr 3, poz. 52; z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, Nr 10, poz. 156

oraz z 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18). Należy też przypomnieć, że zgodnie z

powszechnie aprobowanym w orzecznictwie i nauce prawa poglądem, o przyjęciu

skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu, lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście

nieprawidłowego orzeczenia, które nie może się ostać (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 r., Nr 13, poz. 230).

Przytoczony na uzasadnienie tezy o oczywistej zasadności skargi zarzut

naruszenia art. 5 k.p.c. przez Sąd Rejonowy uchyla się spod kontroli kasacyjnej,

której mogą podlegać jedynie uchybienia procesowe popełnione przez Sąd drugiej

instancji i to o ile mogły mieć wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Sąd

Okręgowy nie naruszył natomiast tego przepisu, skoro w postępowaniu

apelacyjnym uczestniczka była reprezentowana przez fachowego pełnomocnika

procesowego ustanowionego na jej wniosek. Nie jest także trafna teza skarżącej o

oczywistej zasadności skargi ze względu na naruszenie przez Sąd Okręgowy art.

48 ust. 1 ustawy z 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, albowiem

w istocie nie doszło do tego uchybienia Sądu drugiej instancji. Stosownie do

przytoczonego przepisu, sąd ustanawia dla osoby, której postępowanie dotyczy

bezpośrednio, adwokata lub radcę prawnego z urzędu, nawet bez jej wniosku,

I CSK 3673/24

4

jeżeli osoba ta ze względu na stan zdrowia psychicznego nie jest zdolna do

złożenia wniosku, a sąd uzna udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie za

potrzebny. Sąd ustanawia adwokata lub radcę prawnego z urzędu, jeżeli

postępowanie dotyczy bezpośrednio osoby przyjmowanej do szpitala

psychiatrycznego albo do domu pomocy społecznej, albo przebywającej w danym

podmiocie, bez jej zgody. Przytoczone normy dotyczą szczególnego trybu

postępowania dotyczącego osoby chorej psychicznie, regulowanego ustawą o

ochronie zdrowia psychicznego, a zatem nie znajdują zastosowania w sprawie o

zniesienie współwłasności nieruchomości. Niezależnie od tego, uczestniczka, jak to

już akcentowano, była w postepowaniu drugoinstancyjnym reprezentowana przez

zawodowego pełnomocnika procesowego.

W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w sentencji. O kosztach

postępowania kasacyjnego na rzecz wnioskodawców, którzy wnieśli odpowiedź na

skargę orzeczono na podstawie art. 520 § 1 w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c.,

nie widząc podstaw do odstąpienia w sprawach działowych od wyraźnej w tym

przepisie zasady (zob.. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 grudnia 2011 r., II

CZ 120/11, IC 2012, nr 11, s. 43; z 3 lutego 2012 r., I CZ 133/1, IC 2013, nr 3, s.53

oraz z 6 czerwca 2012, IV CZ 13/12.). Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania

kasacyjnego w odniesieniu do pełnomocnika skarżącej z urzędu będącego

adwokatem, znajduje oparcie w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r.- Prawo

o adwokaturze (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. , poz.1564) oraz przepisach

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia

przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024 r.,

poz.763 ).

(A.D.)

[SOP]