SN nie przyjął skargi banku w sporze o kredyt indeksowany do franka

Pozwany Bank S.A. w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Warszawie z 18 czerwca 2025 r.,

VIII ACa 1814/25, w sprawie z powództwa A.R. przeciwko temu Bankowi o

ustalenie i zapłatę.

I CSK 3694/25

2

Powódka wniosła o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz

o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia.

W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności

kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę

postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu

7 sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego

przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój

prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99,

OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł

na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanki te nie

zostały jednak spełnione.

Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie

okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na

przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego

I CSK 3694/25

3

zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi

przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze,

które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz

innych podobnych spraw (zob. postanowienia SN z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,

OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12,

poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, z 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16).

Istotne zagadnienie prawne skarżący upatruje w konieczności

rozstrzygnięcia: czy wola konsumenta, który uważa, iż stwierdzenie nieważności

całej umowy nie jest dla niego niekorzystne, przeważa nad wdrożeniem systemu

ochrony, takiego jak zastąpienie nieuczciwego postanowienia przepisem

dyspozytywnym i utrzymanie umowy w mocy, czy też wyłącznie utrzymanie w mocy

klauzuli abuzywnej uwarunkowane jest uprzednią, dobrowolną i świadomą zgodą

konsumenta?; czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu

postanowienia abuzywnego, tj. na etapie poprzedzającym etap zastępowania

postanowienia abuzywnego przepisem dyspozytywnym, o którym mowa

w orzeczeniach C-26/13 Kasler i C-260/18 Dziubak oraz C-932/19 OTP

Jelzalogbank Zrt. dopuszczalne jest ustalenie treści umowy (stosunku prawnego),

w zakresie, który był regulowany przez abuzywną normę, na podstawie

art. 65 §1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z art. 41 ustawy - Prawo wekslowe lub

art. 56 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c., lub też art. 56 k.c. w zw. ze wskazanymi

w przypisie kilkudziesięcioma przepisami, z których na zasadzie analogii iuris lub

analogii legis wynika, że w polskim prawie obowiązuje generalna norma, zgodnie

z którą wartość waluty obcej określa się według kursu średniego NBP?; czy jeżeli

bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu indeksowanego do franka

szwajcarskiego nie może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej jego

substytucji normą dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych

zapewnia doprowadzenie do sytuacji jaka miałaby miejsce, gdyby umowa nie

zawierała tego abuzywnego postanowienia?; czy art. 358 § 2 k.p.c. stanowi

szczegółowy przepis dyspozytywny, który znajduje zastosowanie z mocy prawa

(automatycznie) w miejsce abuzywnej klauzuli kursowej określającej sposób

ustalania kursu CHF, na potrzeby operacji związanych z indeksowaniem przy

wypłacie i przy spłacie kredytu?; czy w sytuacji, jeżeli: a) Kredytobiorca wystąpił

I CSK 3694/25

4

z inicjatywą zawarcia aneksu (w niniejszej sprawie Aneksów do Umów kredytu

numer […] i numer […]: zawarto Aneks nr […] do umowy kredytu nr […]

wprowadzając możliwość spłaty kredytu bezpośrednio w walucie CHF,

a także regulując w dodanym ust. 9a zasady ustalania kursów walut oraz w dniu

14 listopada 2014 r. strony zawarły analogiczny aneks do umowy nr […] z dnia 30

kwietnia 2008 roku) b) Kredytobiorca mając możliwość swobodnego zapoznania się

z treścią aneksu i zrezygnowania z jego zawarcia, dobrowolnie zawarł ten aneks,

można mówić, że konsument nie wyraził świadomej zgody na dalsze

obowiązywanie

określonego

postanowienia,

a w konsekwencji nie pozbawił umowy ewentualnego jej abuzywnego elementu,

regulującego kwestie dokonywania przeliczeń walutowych pomiędzy stronami?

Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

na twierdzeniu, że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga

wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości,

nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane

przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia SN:

z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, z 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15,

z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15).

Potrzebę wykładni przepisów skarżący łączył z art. 385 1 § 1 i 2 k.c.

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie dotyczące tego, które postanowienia

charakterystyczne dla umów kredytu indeksowanych do franka szwajcarskiego są

abuzywne, w przypadku stwierdzenia przez sąd, że uprawnienie banku do ustalania

kursu franka szwajcarskiego narusza rażąco interesy konsumenta i jest niezgodne

z dobrymi obyczajami: czy abuzywna jest wówczas wyłącznie Klauzula Kursowa

określająca sposób ustalenia wartości franka szwajcarskiego, czy też wszystkie

postanowienia dotyczące indeksacji kredytu, tj. Klauzula Kursowa i Klauzula

Ryzyka Walutowego stanowiąca, że wysokość zobowiązań z umowy kredytu

zależna jest od zmiennej na przestrzeni obowiązywania umowy wartości waluty

obcej?

I CSK 3694/25

5

Podnoszone we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

kwestie prawne i wątpliwości interpretacyjne zostały już wyjaśnione w orzecznictwie

(zob. m.in. postanowienia SN wydane w sprawach: I CSK 2225/23, I CSK 2268/23,

I CSK 2291/23 i I CSK 2334/23 oraz wyroki w sprawach: II CSKP 957/23,

II CSKP 1002/23, II CSKP 1956/22, II CSKP 2164/22 i II CSKP 2295/22).

Problem sformułowany przez skarżącego w zakresie skutków uznawania

postanowień umownych za abuzywne i możliwości zastąpienia takich postanowień

przepisami dyspozytywnymi czy dotyczący niejednoznaczności postanowień

w zakresie oszacowania kwoty kredytu również został wyjaśniony. Trafność

i aktualność przyjętej przez sądy powszechne oceny sprawy potwierdza pogląd,

wyrażony w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego

z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22. W orzeczeniu tym wyjaśniono m.in., że w razie

uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego, odnoszące się do

sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie

umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć,

że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej

wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

Wskazać również należy, że czynności zdziałane po podpisaniu takiej

umowy pozostają bez wpływu na jej nieważność, skoro nieważność ta występuje

od początku, a wyrok sądu jedynie to stwierdził. Umowa w całości nieważna

od początku nie staje się ważna w wyniku podpisania aneksu.

Skarżący nie przedstawił przekonujących od razu, widocznych prima facie,

twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce

i zaskarżeniu.

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. O kosztach postępowania

kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,11 i 3 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 7, § 10

ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

I CSK 3694/25

6

Ewa Stefańska

(M.T.)

[SOP]