Sąd Najwyższy nie przyjął skarg klienta i banku w sporze o kredyt waloryzowany kursem

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

I CSK 3695/24

2

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Powód wniósł o przyjęcie skargi do rozpoznania powołując się na jej

oczywistą zasadność.

Pozwana natomiast wskazała na pierwszą i drugą spośród wymienionych

przesłanek.

Przez istotne zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c., należy rozumieć problem o charakterze prawnym, powstały na tle

konkretnego przepisu prawa, mający charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że

jego rozwiązanie stwarza realne i poważne trudności. Problem ten musi mieć

charakter uniwersalny, co oznacza, że jego rozwiązanie powinno służyć

rozstrzyganiu innych, podobnych spraw. Chodzi przy tym o problem, którego

wyjaśnienie jest konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc pozostający w

związku z podstawami skargi oraz z wiążącym Sąd Najwyższy, a ustalonym przez

sąd drugiej instancji, stanem faktycznym sprawy (art. 39813 § 2 k.p.c.), i także w

związku z podstawą prawną zaskarżonego wyroku (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego: z 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13 oraz z 3 lutego 2012 r. I UK 271/11 -

nie publ.). Konieczne jest przytoczenie argumentów prawnych, które prowadzą do

rozbieżnych ocen. Skarżący powinien nie tylko wskazać przepis prawa

(materialnego lub procesowego), którego dotyczy zagadnienie, ale także

przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu wykazania, że zagadnienie

jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla merytorycznego

rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 23

sierpnia 2007 r., I UK 134/07 oraz z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10 - nie publ.).

Powołanie się w skardze kasacyjnej na potrzebę wykładni przepisów

prawnych wymaga wykazania przez autora skargi, że określony przepis prawa,

mimo że budzi poważne wątpliwości, ze wskazaniem na czym te poważne

wątpliwości polegają, nie doczekał się wykładni, bądź że jego niejednolita

wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów, które należy przytoczyć

(zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01,

OSNC 2002, nr 12, poz. 151; z 15 października 2002 r., II CZ 102/02, nie publ.).

I CSK 3695/24

3

Rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych nie może się sprowadzać do

odpowiedzi na zarzuty autora skargi skierowane pod adresem zaskarżonego

orzeczenia ani też do odpowiedzi na wątpliwości skarżącego, które można wyjaśnić

za pomocą obowiązujących reguł wykładni bądź w drodze prostego zastosowania

przepisów (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 16 stycznia 2003 r., I PK

230/02, OSNP - wkładka 2003, nr 13, poz. 5; z 6 października 2020 r., I UK 340/19,

nie publ.).

Pozwana wskazała w skardze kasacyjnej na wystąpienie w sprawie

zagadnienia prawnego związanego z możliwością dokonania oceny abuzywności

postanowień umowy kredytu waloryzowanego kursem waluty obcej przez pryzmat

art. 3851 § 1 i 2 k.c. oraz art. 1 ust. 2 Dyrektywy 93/13 w przypadku wygaśnięcia tej

umowy na skutek jej wykonania oraz braku unormowań nakazujących bankowi

wskazywanie w treści umowy kredytu tego rodzaju sposobu ustalania kursów walut

stanowiących podstawę waloryzacji. Sposób sformułowania przedstawionego

problemu nie odzwierciedla – z przytoczonych wyżej przyczyn – wystąpienia

istotnego zagadnienia prawnego. Jedynie ubocznie należało wskazać, że charakter

postanowień umowy kredytu indeksowanego (denominowanego) do waluty obcej,

regulujących mechanizm przyjętej waloryzacji z odwołaniem się do tabel kuksów

waluty ustalonych jednostronnie przez bank jako klauzul abuzywnych został

wyjaśniony w orzecznictwie (zob. m.in. wyroki SN: z 22 stycznia 2016 r., I CSK

1049/14, OSNC 2016, nr 11, poz. 134; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 7

listopada 2019 r., IV CSK 13/19; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 27 lipca 2021

r., V CSKP 49/21), Abuzywne klauzule indeksacyjne są od początku, z mocy

samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść kredytobiorcy, chyba że

następczo udzieli on świadomej i wolnej zgody na te klauzule i w ten sposób

przywróci ich skuteczność z mocą wsteczną (zob. uchwała siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego – zasada prawna – z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9,

poz. 56). Jeżeli zaś eliminacja niedozwolonego postanowienia umownego

doprowadzi do takiej deformacji regulacji umownej, że na podstawie pozostałej jej

treści nie da się odtworzyć treści praw i obowiązków stron, to nie można przyjąć, iż

strony pozostają związane pozostałą częścią umowy. Koresponduje to z art. 6 ust.

1 Dyrektywy 93/13, który przewiduje, że nieuczciwe warunki w umowach

I CSK 3695/24

4

zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące

dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony,

jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków (zob. np. wyroki

SN: z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 3

lutego 2022 r., II CSKP 459/22). Oceny, czy postanowienie umowne jest

niedozwolone dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy (uchwała składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC

2019, nr 1, poz. 2), stąd późniejsze zdarzenia nie mają znaczenia dla oceny

charakteru tych postanowień. Nie zachodzi zatem również potrzeba wykładni art.

3851 § 1 i 2 k.c. w związku z art. 6 ust. 1 Dyrektywt 93/13 art. 1 pkt 1 lit. a) i art. 4

ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych

innych ustaw (tzw. ustawy antyspreadowej).

Powód nie przedstawił stosownego wywodu prawnego wskazującego na

oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. Należało przypomnieć, że uzasadnienie

przyczyny przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania stanowi odrębny element

skargi kasacyjnej, w związku z czym jej wystąpienia nie można upatrywać w

uzasadnieniu podstaw kasacyjnych. Wbrew twierdzeniom skarżącego, Sąd

Apelacyjny dokonał oceny roszczenia powoda przez pryzmat art. 415 w związku z

art. 416 k.c. i wskazał przesłanki tej oceny.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł, jak

w sentencji.

Grzegorz Misiurek

[P.L.]

[a.ł]