SN odmówił przyjęcia skargi syndyka banku, kredytobiorcy dostaną 2700 zł kosztów

Wyrokiem z 14 września 2022 r., I C 2590/22, Sąd Okręgowy w Krakowie

ustalił nieważność umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do franka

szwajcarskiego (CHF), zawartej przez powodowych kredytobiorców z pozwanym

bankiem, zasądził od banku łącznie na rzecz kredytobiorców 127 628,11 zł

z odsetkami z zastrzeżeniem, że wykonanie zasądzonego świadczenia będzie

I CSK 3723/24

2

uzależnione od jednoczesnego spełnienia przez kredytobiorców świadczenia

należnego bankowi w wysokości 125 481,36 zł, i oddalił powództwo w pozostałym

zakresie.

W toku postępowania apelacyjnego 20 lipca 2023 r. Sąd Rejonowy dla

m.st. Warszawy w Warszawie ogłosił upadłość banku

Wyrokiem częściowym zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny

w Krakowie oddalił apelację banku w części dotyczącej ustalenia.

Sąd drugiej instancji ustalił, że 2 marca 2007 r. strony zawarły umowę

kredytu na sumę 125 481,36 zł indeksowanego kursem CHF, jako równowartość

53 035,23 CHF. Rzeczywista równowartość w CHF miała zostać określona po

wypłacie kredytu. Spłata kredytu miała nastąpić w 360 miesięcznych ratach. Kredyt

został wypłacony jednorazowo.

Rzeczywista wysokość rat kapitałowo-odsetkowych miała zostać określona

w harmonogramie spłat. W dniu wypłaty kredytu suma wypłaconych środków miała

być przeliczana na CHF według kursu kupna walut określonego w tabeli kursów

obowiązującego w dniu uruchomienia środków. Wysokość zobowiązania miała być

ustalana, jako równowartość spłaty wyrażonej w CHF, po jej przeliczeniu według

kursu sprzedaży walut określonego w bankowej tabeli kursów walut dla kredytów

dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych do CHF obowiązującego

w dniu spłaty.

Do umowy zawarto dwa aneksy. Aneksem nr […] z 26 września 2007 r.

suma kredytu została zwiększona do 140 215.68 zł. Aneksem nr […] z 13 stycznia

2011 r. określono, że wysokość zobowiązania będzie ustalana jako równowartość

wymaganej spłaty wyrażonej w CHF - po jej przeliczeniu według kursu sprzedaży

walut ustalanego rzez Narodowy Bank Polski, rozumianego jako kurs sprzedaży

walut przez Narodowy Bank Polski obowiązujący w dniu poprzedzającym dzień

wpływu środków na rachunek spłaty.

Od 14 marca 2007 r. do 25 czerwca 2020 r. kredytobiorcy uiścili na rzecz

banku tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych łącznie 124 753,11 zł.

I CSK 3723/24

3

Sąd drugiej instancji wskazał, że w umowie będącej przedmiotem niniejszej

sprawy bank w sposób jednostronny oznaczał kurs waluty właściwej do wyliczenia

zobowiązania kredytobiorcy. Z treści umowy nie wynikały zaś ani obiektywne, ani

weryfikowalne oznaczenia tego kursu. Przedmiotowa umowa nie była negocjowana

indywidualnie, zawiera postanowienia naruszające w sposób rażący interesy

konsumenta i jest sprzeczna z dobrymi obyczajami.

W ocenie Sądu drugiej instancji nie ma możliwości utrzymania umowy po

wyeliminowaniu postanowień abuzywnych. Przedmiotowa umowa jest

bezskuteczna na skutek zastosowania przez bank niedozwolonych postanowień

umownych.

Syndyk masy upadłości banku wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania ze względu na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia

prawnego: czy postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy o ustalenie

nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu waloryzowanego (indeksowanego

albo denominowanego) do waluty obcej, wytoczone przeciwko upadłemu bankowi

(kredytodawcy), jest sprawą „o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy

upadłości" w rozumieniu art. 145 ust. 7 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo

upadłościowe (pr.upadł.) i tym samym podlega zawieszeniu na podstawie art. 174

§ 1 pkt 4 lub art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i art. 145 ust. 1 pr.upadł.

do czasu rozpoznania zgłoszenia wierzytelności na liście wierzytelności lub,

odpowiednio, odmowy uwzględnienia wierzytelności na liście i wyczerpania trybu

określonego ustawą.

Syndyk masy upadłości banku wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania również z uwagi na istnienie potrzeby wykładni przepisów prawnych:

art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i w zw. z art. 145 ust. 1 pr.upadł. oraz

art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 w zw. z art. 145 ust. 1 pr.upadł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 144 ust. 1 pr.upadł. po ogłoszeniu upadłości postępowania

sądowe, administracyjne lub sądowoadmimstracyjne dotyczące masy upadłości

mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko memu.

I CSK 3723/24

4

Postępowanie o ustalenie nieważności umowy kredytu nie jest postępowaniem

dotyczącym wierzytelności, o którym mowa w art. 145 pr.upadł., dlatego należało je

podjąć i dalej prowadzić. Orzeczenie ustalające ważność lub nieważność umowy

kredytu (ściślej istnienie lub nieistnienie stosunku kredytu) może na podstawie

art. 366 k.p.c. mieć wpływ na rozstrzygnięcie o wierzytelnościach stron umowy,

w tym może wiązać przy ustalaniu lity wierzytelności upadłego, lecz sam proces o

ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego nie jest postępowaniem

dotyczącym wierzytelności.

Takie stanowisko potwierdza również uchwała Sądu Najwyższego

z 19 września 2024 r., III CZP 5/24: „postępowanie sądowe z powództwa

kredytobiorcy będącego konsumentem o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego

z umowy kredytu, prowadzone przeciwko bankowi, co do którego w toku

postępowania ogłoszono upadłość, nie jest sprawą „o wierzytelność, która podlega

zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego

2003 r. Prawo upadłościowe, a tym samym może być podjęte z chwilą ustalenia

osoby pełniącej funkcję syndyka”. To właśnie korelacja art. 145 ust. 1 pr.upadł. z

ustaleniem listy wierzytelności, wyrażająca istotę i funkcję przywołanego przepisu,

stanowi o różnicy między sprawami o ustalenie i sprawami o zasądzenie

świadczenia. W przypadku zawieszenia postępowania o ustalenie nieistnienia

stosunku kredytu kredytobiorca upadłego nie mógłby zgłosić roszczenia o ustalenie

do listy wierzytelności, ponieważ umieszczeniu na liście podlegają tylko

wierzytelności, czyli prawa do żądania spełnienia oznaczonego świadczenia.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Na podstawie art. 98 k.p.c. kredytobiorcom przysługuje od skarżącego zwrot

kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki

minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

I CSK 3723/24

5

Dariusz Pawłyszcze

(G.G.)

[SOP]