Spółdzielnia kwestionowała sędziego SN powołanego przez nową KRS. Skarga odrzucona

Powódka K. Spółdzielnia Mieszkaniowa w K. wywiodła skargę kasacyjną o

wznowienie postępowania na postanowienie Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2025

r., I CSK 3415/24, odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej powódki do

rozpoznania, wydanego w sprawie przeciwko B.O., P.O. i R.O.

o zapłatę.

I CSK 379/25

2

Skarżąca wskazała, że wnosi o wznowienie postępowania w oparciu

o art. 401 § 1 pkt 1 k.p.c. z uwagi na wydanie orzeczenia o odmowie przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania przez osobę nieuprawnioną – sędziego T.S.,

który został powołany na urząd sędziego SN na wniosek KRS ukształtowanej

przepisami ustawy nowelizującej z 8 grudnia 2017 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a zarazem

kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści.

Zgodnie z art. 401 k.p.c. podstawą wniesienia skargi o wznowienie

postępowania jest nieważność postępowania. Podstawami skargi z powodu

nieważności mogą być jedynie te enumeratywnie wymienione w powołanym

przepisie, tj.:

1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli

orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się

wyroku nie mogła domagać się wyłączenia;

2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była

należycie reprezentowana bądź jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była

pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed

uprawomocnieniem się wyroku niemożność działania ustała lub brak reprezentacji

był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności

procesowe.

Nie uzasadnia skargi o wznowienie postępowania powołanie się na

przyczyny nieważności inne niż wymienione w art. 401, 4011 § 1 i art. 403 k.p.c.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że można żądać

wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym wyrokiem,

a także nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym lub upominawczym

(art. 399 § 1 w zw. z art. 3531 k.p.c.) oraz postanowieniem co do istoty sprawy

wydanym w postępowaniu nieprocesowym (art. 524 § 1 k.p.c.). Dopuszczalność

wznowienia postępowania dotyczy zatem prawomocnych orzeczeń

merytorycznych, które stanowią rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Wyjątek od tej

I CSK 379/25

3

ogólnej reguły określającej zakres przedmiotowy skargi o wznowienie

postępowania zawarty jest w art. 399 § 2 k.p.c., który dopuszcza wznowienie

postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem, gdy podstawa skargi

wynika z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność aktu

normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą, na

podstawie którego zostało ono wydane (art. 4011 k.p.c.).

Zgodnie z art. 410 § 1 k.p.c. sąd odrzuca skargę o wznowienie postępowania

m.in. nieopartą na ustawowej podstawie wznowienia. W orzecznictwie dominuje

stanowisko, że skarga nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia nie tylko

wtedy, gdy przytoczona w niej podstawa nie odpowiada żadnej z ustawowych

podstaw wznowienia, lecz także wówczas, gdy podstawa ta odpowiada wprawdzie

ustawowej podstawie wznowienia, jednakże w rzeczywistości nie wystąpiła (zob.

np. postanowienie SN z 29 stycznia 1968 r., I CZ 122/67, OSNCP 1968, nr 8-9,

poz. 154).

Skarga o wznowienie postępowania opiera się na przysługującej poza

tokiem instancji skardze o reasumpcję wadliwego procesu i zastąpienie zapadłego

orzeczenia orzeczeniem nowym. Nadzwyczajny charakter tego środka prawnego,

skierowanego przeciwko prawomocnemu orzeczeniu powoduje, że wznowienie

postępowania może nastąpić wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie.

Katalog podstaw wznowienia postępowania został zawarty w art. 401, 4011

i 403 k.p.c. i jest on wyczerpujący. Wszelkie inne okoliczności, wykraczające poza

sytuacje taksatywnie wymienione w tych przepisach, nie mogą stanowić oparcia dla

skargi o wznowienie. Pozbawienie możności działania polega na tym, że z powodu

wadliwości proceduralnych sądu, będących skutkiem naruszenia konkretnych

przepisów kodeksu postępowania cywilnego, strona nie mogła brać udziału

w całym postępowaniu lub istotnej jego części. Nie można jednak żądać

wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się wyroku niemożność działania

ustała. Istotne jest przy tym, że pozbawienie możności działania nie może opierać

się na subiektywnym przeświadczeniu strony żądającej wznowienia postępowania

o wystąpieniu takiej okoliczności. (zob. postanowienie SN z 6 listopada 2024 r.,

II CSKP 1875/22).

I CSK 379/25

4

Skarżący powołał się na okoliczności powołania sędziego Tomasza

Szanciło, który wydał zaskarżone orzeczenie. Podnoszone w skardze argumenty

nie spełniają enumeratywnie wskazanych podstaw wniesienia skargi o wznowienie

postępowania.

Strona powodowa w postępowaniu, którego wznowienia się domaga, nie

żądała wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy. Pomimo tego, że prawidłowo

została zawiadomiona o składzie rozpoznającym sprawę. Skarżąca nie wyjaśniła

(a tym bardziej nie usprawiedliwiła) również faktu niezłożenia wniosków

z art. 49 § 1 k.p.c. lub art. 29 § 6 u.S.N., przy czym należy przypomnieć, że,

stosownie do art. 29 § 4 u.S.N., okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego

Sądu Najwyższego nie mogłyby stanowić wyłącznej podstawy do podważenia

orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego

niezawisłości i bezstronności. Dopuszczalność badania spełnienia przez sędziego

Sądu Najwyższego lub sędziego delegowanego do pełnienia czynności

sędziowskich w Sądzie Najwyższym wymogów niezawisłości i bezstronności

dotyczy tylko okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po

powołaniu, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do

naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik

sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru

sprawy (art. 29 § 5 u.S.N.) (zob. postanowienie SN z 19 września 2024 r.,

II CSKP 4/24).

W orzecznictwie zauważono już, że podnoszenie wątpliwości co do

okoliczności związanych ze składem sądu dopiero po zakończeniu postępowania

(judykatem niekorzystnym dla danej strony czy uczestnika) świadczy o tym, że

skarżący, żądając wznowienia postępowania kasacyjnego, zmierzają nie tyle do

ukształtowania składu orzekającego Sądu Najwyższego w sposób odpowiadający

ich zdaniem standardom konstytucyjnym i międzynarodowym, lecz do stworzenia

sobie po raz drugi możliwości oceny podstaw kasacyjnych przez inny skład Sądu

Najwyższego (zob. postanowienie SN z 21 stycznia 2022 r., III CO 6/22). Działanie

takie nie może korzystać z ochrony.

I CSK 379/25

5

Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. odrzucił

skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnął zaś na podstawie

art. 98 w zw. z art. 99 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 7 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Adam Doliwa

(P.H.)

[a.ł]