Skarga o zasiedzenie udziałów w nieruchomości nie przeszła wstępnej kontroli SN

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od postanowienia Sądu Okręgowego

w Poznaniu z 28 maja 2024 r. wnioskodawczyni wniosła o przyjęcie skargi

do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Podniosła, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdyż opiera się

na naruszeniu podstawowych przepisów postępowania oraz przepisów prawa

cywilnego materialnego: art. 102, art. 234, art. 328 § 2 k.p.c., art. 382, art. 387 § 21,

art. 385, art. 391 i art. 520 k.p.c. oraz art. 172, art. 206, art. 336 i art. 339 k.c. Każdy

prawnik już na pierwszy rzut oka, po analizie akt sądu pierwszej oraz drugiej

instancji, jest w stanie stwierdzić, że w badanej sprawie powinno dojść

I CSK 3848/24

2

do uwzględnienia wniosku i oddalenia apelacji przez sąd odwoławczy. Wskazała,

że najbardziej rzucającym się w oczy uchybieniem jest okoliczność, że z akt sprawy

jednoznacznie wynika, iż postępowanie dowodowe przed sądem drugiej instancji

zostało przeprowadzone w sposób pobieżny, nakierowany na wyłuskanie takich

sformułowań i odpowiedzi, które pasowałyby pod konkretną tezę i co za tym idzie

orzeczenie sądu o oddaleniu wniosku, co należy uznać za niedopuszczalne.

W ocenie skarżącej od razu widać więc, że zaskarżone orzeczenie

Sądu Okręgowego narusza porządek prawny w sposób niedopuszczalny

w praworządnym państwie, a co więcej - jest rażąco niesprawiedliwe stąd

nie powinno się ostać.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Mając powyższe na względzie podkreślić należy, że cel wymagania

przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie

przez prawidłowe powołanie i wyczerpujące uzasadnienie istnienia przesłanek

o charakterze publicznoprawnym, które - zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. - będą mogły

stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej

do rozpoznania.

Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c.) stawia skarżącemu szczególnie wysokie wymagania. Zgodnie z utrwalonym

orzecznictwem Sądu Najwyższego, podzielanym przez doktrynę, oczywista

zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane

w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka będzie miała

miejsce tylko wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły zarzucane uchybienia, jest pewne,

że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione we

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty oczywiście

uzasadniają zasadność wniesionego środka prawnego. Oczywiste jest przy tym

I CSK 3848/24

3

tylko to, co można dostrzec od razu - bez potrzeby głębszej analizy

czy przeprowadzenia wnikliwych badań lub dociekań. Innymi słowy, podnoszone

uchybienia muszą mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne na pierwszy rzut

oka - już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. m.in. postanowienia SN:

z 27 kwietnia 2006 r., I CZ 15/06; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09; z 15 czerwca

2018 r., III CSK 38/18; z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, z 28 stycznia 2022 r.,

I CSK 584/22; z 7 czerwca 2023 r., I CSK 742/23; z 20 października 2023 r., I CSK

1673/23).

Podkreślenia wymaga, że przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. obejmuje

jedynie uchybienia przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym

sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym, które

polegają w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu

oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną

w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie

obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu

w ustalonym stanie faktycznym.

Należy też wskazać, że zgodnie z powszechnie aprobowanym

w orzecznictwie i nauce prawa stanowiskiem, o przyjęciu skargi kasacyjnej

do rozpoznania w związku z wystąpieniem przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1

pkt 4 k.p.c. nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie konkretnego przepisu,

lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście nieprawidłowego orzeczenia,

które nie może się ostać (zob. np. postanowienie SN z 1 grudnia 2023 r., I CSK

5300/22 i przywołane tam orzecznictwo).

Nie budzi również wątpliwości, że okoliczności uzasadniające przyjęcie

skargi do rozpoznania skarżący winien wykazać we wniosku bez odwoływania się

do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, które nie podlegają badaniu na etapie

tak zwanego „przedsądu” (zob. m.in. postanowienia SN: z 28 stycznia 2022 r.,

I CSK 947/22; z 13 lipca 2023 r., I CSK 2570/22, i z 10 sierpnia 2023 r., I CSK

5584/22).

I CSK 3848/24

4

Skarżąca nie przedstawiła przekonujących od razu, widocznych prima facie,

twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce

i zaskarżeniu.

W lakonicznym uzasadnieniu przesłanki przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c. wnioskodawczyni powołała szereg przepisów, których naruszenia miał

dopuścić się Sąd Okręgowy, ale nie wyjaśniła na czym polegało to naruszenie

- z odwołaniem się do konkretnej regulacji oraz nie wskazała jaki wpływ przywołane

naruszenia miały na treść rozstrzygnięcia.

Dodatkowo w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania skarżąca odwołuje się do analizy akt Sądu pierwszej i drugiej

instancji, co samo w sobie stanowi zanegowanie wystąpienia przyczyny kasacyjnej

w postaci oczywistej zasadności skargi. Jak zostało to już wskazane zarzucane

z powołaniem się art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. uchybienia powinny mieć charakter

kwalifikowany i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka - już nawet przy pobieżnej

lekturze skargi, a zatem bez potrzeby głębszej analizy czy przeprowadzenia

wnikliwych badań lub dociekań.

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania prezentuje

natomiast jedynie negatywne stanowisko skarżącej wobec rozstrzygnięcia, ale nie

zawiera jakiejkolwiek argumentacji jurydycznej, która mogłyby wskazywać,

że rzeczywiście doszło do wydania rażąco wadliwego orzeczenia. Tym samym

wnioskodawczyni nie wykazała, że jej skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona.

W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd

Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1

w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.,

Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Maciej Kowalski

(a.z.)

I CSK 3848/24

5

[SOP]