Sąd Najwyższy nie przyjął skargi banku, a bank ma zapłacić 2700 zł kosztów

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest

I CSK 386/26

2

sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

w nawiązaniu do powyższych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego

w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym,

o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.

Pozwany wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

z powołaniem się na potrzebę rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia prawnego (art.

3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), które przedstawił jako pytanie: czy wobec treści wyroku

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 czerwca 2025 r. wydanego

w sprawie C-396/24, zgodnie z którym „art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG

z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach

konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie

orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku gdy warunek umowy

kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca

ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego

kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej

umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty", dopuszczalne jest przyjęcie,

zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt III CZP

25/22, że „jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu

niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub

część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają

samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze

stron"?.

Skarżący powołał się również na potrzebę wykładni przepisów wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), tj. art.

405 k.c. w zw. z art. 410 § 1 i 2 k.c.

Zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa, powołanie się na

występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego jako na przesłankę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga określenia problemu

o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym

orzecznictwie i wymagającego pogłębionej wykładni. Skarżący powinien to

I CSK 386/26

3

zagadnienie sformułować oraz przedstawić argumentację jurydyczną

uzasadniającą tezę o możliwości rozbieżnych ocen prawnych w związku ze

stosowaniem przepisów, na tle których ono powstało. Zagadnienie powinno być

ponadto „istotne” z uwagi na wagę problemu interpretacyjnego, którego dotyczy dla

systemu prawa. Skoro jednak skarga kasacyjna jest wnoszona w konkretnej

sprawie, to zarówno charakter rozpoznawanego roszczenia, jak i ustalony przez

sądy meriti stan faktyczny, którym Sąd Najwyższy byłby związany (art. 3983 § 3

i art. 39813 § 2 k.p.c.), musi pozostawać w związku z przedstawionym przez

skarżącego zagadnieniem prawnym i pozwalać na jego rozstrzygnięcie.

O potrzebie wykładni przepisów prawnych jako przesłance przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania można mówić wtedy, gdy z mającego zastosowanie lub

mogącego mieć zastosowanie w sprawie przepisu dekodowane są różne normy

prawne, a brak jest wypowiedzi w doktrynie i orzecznictwie, które by te różnice

usuwały i wyjaśniały przyczyny ich występowania. Ponadto, potrzeba wykładni

przepisów prawnych nie powstaje, gdy Sąd Najwyższy zajmował co do nich

stanowisko i wyrażał poglądy we wcześniej wydanych orzeczeniach, a nie zaszły

żadne okoliczności uzasadniające ich zmianę.

Istniejące przez pewien czas rozbieżności w wykładni i stosowaniu

przepisów regulujących zasady wzajemnych rozliczeń stron nieważnej umowy

kredytu w oparciu o teorię dwóch kondykcji co do jej aktualności i stosowania, które

mogły powstać na gruncie wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z 19 czerwca

2025 r., C-396/24 zostały wyjaśnione. W tym zakresie należy odwołać się do

wyroku z 8 sierpnia 2025 r., II CSKP 705/23, w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że

uzasadnienie wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie C-396/24 nie odnosi

się ani do teorii salda, ani do teorii dwóch kondykcji jako dwóch konkurujących ze

sobą sposobów rozliczenia stron nieważnej umowy kredytu frankowego, lecz

koncentruje się na zasadzie aktualności wzbogacenia przewidzianej w art. 409 k.c.

W związku z tym należy stwierdzić, że zastosowanie teorii dwóch kondykcji przy

wzajemnych rozliczeniach stron znajduje podstawę w orzecznictwie sądowym

i w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE.

I CSK 386/26

4

W świetle kolejnych wyroków Trybunału Sprawiedliwości UE: z 27 listopada

2025 r., C-746/24, z 11 grudnia 2025 r., C-767/24 i z 22 stycznia 2026 r, C-902/24

należy przyjąć, że do zastosowania teorii salda może dojść jedynie na korzyść

konsumenta, gdy przedsiębiorca występuje przeciwko niemu o zwrot świadczeń

spełnionych na podstawie nieważnej umowy kredytowej. Z kolei teoria dwóch

kondykcji obowiązuje w sytuacji, gdy konsument występuje o zwrot takich

świadczeń.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. oraz –

co do kosztów postępowania – art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 391 §

1 k.p.c., § 2 pkt 6 w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964), orzeczono jak w postanowieniu.

Marta Romańska

[dr]

[SOP]