Osoba prywatna kontra spółka o zwolnienie spod egzekucji

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

I CSK 399/26

2

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca pozwana T.

S.A. powołała się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. Wskazała, że złożenie

podpisu pod uchwałą rady nadzorczej z dnia 26 sierpnia

2010 r. przez dwóch spośród czterech jej członków pociągało za sobą jej

nieskuteczność, a tym samym umowa z dnia 26 sierpnia 2010 r. między E. S.A. a

A.P. jest bezwzględnie nieważna (art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 379 § 1 k.s.h.).

Nieważności tej byli świadomi przedstawiciele T. S.A., toteż ich działania w ramach

transakcji pomiędzy A. Sp. z o.o. a powodem nie były podejmowane w dobrej

wierze, a zła wiara pełnomocnika nie może nie rzutować na ocenę dobrej lub złej

wiary mocodawcy.

Wykazanie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej stawia skarżącemu

szczególnie wysokie wymagania. Jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze Sądu

Najwyższego, oczywista zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego

prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie.

Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy,

czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą

zatem mieć kwalifikowany charakter, odnosić się do konkretnych, powołanych

przez skarżącego przepisów prawa i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por.

m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00,

OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr

10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).

Bliższa analiza wniosku nie przekonywała, aby sytuacja taka miała miejsce w

sprawie rozstrzygniętej zaskarżonym wyrokiem. Sąd Apelacyjny szczegółowo

wyjaśnił, z jakich względów uznał, że doszło do skutecznego nabycia akcji przez

powoda, a rozważania te korespondują ze stanowiskiem Sądu Najwyższego

wyrażanym w uprzednich rozstrzygnięciach dotyczących analogicznych stanów

faktycznych (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2022 r.,

II CSKP 717/22 i z dnia 18 lutego 2025 r., II CSKP 147/23, a także postanowienie

I CSK 399/26

3

Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2023 r., I CSK 832/23). Wywody wniosku

wskazujące na brak dobrej wiary po stronie podmiotu działającego w roli

pełnomocnika powoda i A. Sp. z o.o. w K. nie miały odzwierciedlenia w wiążącym

Sąd Najwyższy stanie faktycznym (por. art. 39813 § 2 k.p.c.), a stanowisko Sądu

Apelacyjnego, według którego dowód działania w złej wierze w kontekście art. 169

§ 1 k.c. obciążał in casu pozwaną, nie mógł być uznany za błędny, a tym bardziej

wadliwy w stopniu oczywistym i widocznym prima facie (por. powołany wcześniej

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2022 r.,

II CSKP 717/22).

Ubocznie tylko należało zauważyć, że o oczywistej zasadności skargi

kasacyjnej nie można było mówić już z tego powodu, że w podstawach skargi

kasacyjnej, którymi Sąd Najwyższy – z zastrzeżeniem nieważności postępowania –

jest związany, nie zarzucono naruszenia art. 841 k.p.c., który stanowi główny

wykładnik zasadności powództwa w procesie ekscydencyjnym. W postępowaniu

tym sąd bada, czy powodowi przysługuje prawo podmiotowe, które doznało

naruszenia na skutek skierowania egzekucji do zajętego przedmiotu. W

konsekwencji skuteczne zakwestionowanie wyroku uwzględniającego lub

oddalającego powództwo o zwolnienie od egzekucji wymaga sformułowania

zarzutu naruszenia art. 841 k.p.c., ewentualnie w powiązaniu z przepisami prawa

materialnego, którym uchybienie stanowiło podłoże błędnego zastosowania

art. 841 k.p.c. (por. odpowiednio wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2024

r., II CSKP 726/24 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2024 r.,

I CSK 2759/24).

Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1,

art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

(K.G.)

I CSK 399/26

4

[SOP]