Sąd Najwyższy odrzucił skargę spółki o wysokość wynagrodzenia za służebność przesyłu

Postanowieniem z 30 lipca 2024 r., wydanym w sprawie z wniosku M.L. z

udziałem P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w T. o ustanowienie

służebności przesyłu, Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił apelację uczestnika

postępowania wniesioną od postanowienia Sądu Rejonowego we Wrześni z 15

grudnia 2023 r., ustanawiającego na rzecz uczestnika na bliżej opisanej

nieruchomości wnioskodawcy, bliżej opisane służebności przesyłu związane z

usytuowaniem na niej bliżej opisanych urządzeń przesyłowych, stanowiących

własność uczestnika, w zamian za ustalone przez Sąd wynagrodzenie.

I CSK 4/25

2

Uczestnik postępowania wniósł skargę kasacyjną, opierając wniosek o jej

przyjęcie do rozpoznania na przyczynie kasacyjnej objętej art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Skarżący powołał się na oczywistą zasadność skargi, co obligowało go do

wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia konkretnych przytoczonych we

wniosku przepisów prawa materialnego lub procesowego, naruszenia

dostrzegalnego prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej,

bez odwoływania się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, które nie

podlegają badaniu na etapie tak zwanego przedsądu (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego z 12 grudnia 2000, V CKN 1780/00, OSNC 2001, Nr 3, poz. 52; z 22

marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, Nr 10, poz. 156 oraz z 15 czerwca 2018

r., III CSK 38/18). Skarżący powinien zawrzeć w skardze wyodrębniony wywód

prawny wskazujący, na czym polega ,,oczywistość” skargi w przedstawionym wyżej

rozumieniu, czego nie może łączyć z subiektywnym odczuciem strony, że

zaskarżone orzeczenie jest oczywiście niezasadne lub niesprawiedliwe (zob.

postanowienia Sądu Najwyższego z 5 września 2008 roku, I CZ 64/08; z 19 grudnia

I CSK 4/25

3

2001 roku, IV CZ 200/01 i z 9 czerwca 2008 roku, II UK 37/08). Oczywiste jest to,

co jest widoczne na pierwszy rzut oka, bez badania i studiowania akt sprawy oraz

prowadzenia bardziej złożonych rozumowań. Należy też przypomnieć, że zgodnie z

powszechnie aprobowanym w orzecznictwie i nauce prawa poglądem, o przyjęciu

skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu, lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście

sprzecznego z prawem i nieprawidłowego orzeczenia, które z tych przyczyn nie

może się ostać w obrocie prawnym (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 15

października 2015 r., III CSK 198/15; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15.; z 2

czerwca 2016 r., III CSK 113/16; z 27 października 2016 r., III CSK 217/16; z 29

września 2017 r., V CSK 162/17; z 7 marca 2018 r., I CSK 664/17; z 18 kwietnia

2018 r., II CSK 726/17 z 5 października 2018 r., V CSK 168/18).

Z wywodów skarżącego wynika jednoznacznie, że nie kwestionuje on, co do

zasady, ustanowienia na jego rzecz służebności przesyłu opisanej w postanowieniu

Sądu Rejonowego, albowiem nie sformułował jakichkolwiek zarzutów w tym

zakresie ani w apelacji ani też w skardze kasacyjnej, co wynika z treści tych

środków prawnych oraz z zawartych w nich wniosków apelacji i skargi kasacyjnej.

Na taki kierunek rozumowania skarżącego wskazuje jednoznacznie powołana w

skardze podstawa kasacyjna naruszenia art. 233 § 1 w zw. z art. 286 § 1 k.p.c. (w

sposób oczywisty niedopuszczalna w świetle art. 3983 § 3 k.p.c.) oraz sposób

sformułowania podstawy kasacyjnej naruszenia prawa materialnego, a to art. 3051

w zw. z art. 3052 § 1 k.c. przez ustalenie wynagrodzenia w nieprawidłowej, zdaniem

skarżącego, wysokości.

W apelacji i skardze kasacyjnej skarżący określił wartość przedmiotu

zaskarżenia na kwotę 34 070 zł. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podniesiono,

że wzajemna zależność i uwarunkowanie rozstrzygnięcia co do zakresu i treści

służebności oraz co do wynagrodzenia nie ma charakteru bezwzględnego (zob.

postanowienia Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2015 r., V CSK 217/15 i z 18 maja

2016 r., V CSK 531/15). O ile jawi się jako wyraziste w razie kwestionowania

przesłanek ustanowienia służebności, jej treści lub zakresu co do zasady, wpływa

bowiem w oczywisty sposób na zasadność i wysokość roszczenia o

wynagrodzenie, o tyle zależność odwrotna jest mniej jednoznaczna w sytuacji, w

I CSK 4/25

4

której rozstrzygnięcie o wynagrodzeniu podważane jest jedynie co do wysokości, a

samo ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego nie jest zwalczane. Sąd

Najwyższy wskazał, że wprawdzie zgodnie z art. 5191 § 1 k.p.c. co do zasady w

sprawie o ustanowienie służebności przesyłu - jako sprawie z zakresu prawa

rzeczowego rozpoznawanej w postępowaniu nieprocesowym - skarga kasacyjna

przysługuje niezależnie do wartości przedmiotu zaskarżenia, to jednak,

uwzględniając art. 13 § 2 k.p.c. oraz racje leżące u podstaw art. 3982 § 1 k.p.c.,

należy zgodzić się ze stanowiskiem, że określony w tym przepisie próg 50 000 zł

ma zastosowanie wówczas, gdy skarżący kwestionuje jedynie rozstrzygnięcie

dotyczące pieniężnego roszczenia majątkowego w postaci wynagrodzenia za

ustanowienie służebności (zob. postanowienia z 18 października 2019 r., IV CZ

83/19, z 12 sierpnia 2015 r., II CSK 4/15 oraz z 2 lipca 2019 r., V CSK 56/19).

Z tych przyczyn skarga kasacyjna uczestnika jako niedopuszczalna rationae

valoris w świetle art. 3982 § 1 w zw. art. 13 § 2 k.p.c. podlegała odrzuceniu.

Wniosek wnioskodawcy o przyznanie od uczestnika kosztów postępowania

kasacyjnego zawarty w piśmie procesowym datowanym 23 czerwca 2025 r.,

złożonym w toku postępowania kasacyjnego, podlegał oddaleniu wobec

niewniesienia w terminie odpowiedzi na skargę kasacyjną, doręczoną

wnioskodawcy w dniu 9 grudnia 2024 r.

(A.D.)

[r.g.]