Pozwana spółka nie przeszła przedsądu w sporze o 85 tys. zł za roboty wykończeniowe

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Apelacyjnego

w Lublinie z 21 sierpnia 2024 r. pozwany wniósł o przyjęcie skargi do rozpoznania

na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Wskazał, że w zaskarżonym wyroku zasądzono na rzecz powoda

85 181,91 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 26 listopada 2019 r.,

w sytuacji gdy:

I CSK 4007/24

2

1) Sąd drugiej instancji pominął oczywistą nieważność umowy „o roboty

wykończeniowe” z 5 grudnia 2018 r., w zakresie w jakim przedmiot świadczenia

pieniężnego w niej określony przekracza 50 000,00 zł (art. 58 § 1 k.c. w zw. z art 2

i art 17 § 1 k.s.h. w zw. z art. 229 k.s.h.);

2) Sąd odwoławczy z oczywistym naruszeniem regulacji zawartej w art. 106f

ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług przyjął, że

faktura VAT nr: […] z 2 września 2019 r. jest fakturą końcową, w sytuacji gdy nie

spełnia ona jej prawnych wymogów;

3) Sąd drugiej instancji pominął, że powód nie próbował nawet (i siłą rzeczy

nie udźwignął) dowodu realizacji określonych robót lub prac oraz ich wartości

(do czego był zobowiązany z mocy art. 232 i art. 253 k.p.c. w zw. z art. 245 k.p.c.

w zw. z art. 6 k.c.). Sąd Apelacyjny wbrew zasadzie z art. 6 k.c., uznał, że powód

udowodnił swoje roszczenie, podczas gdy analiza akt sprawy prowadzi do wniosku

przeciwnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c.) stawia skarżącemu szczególnie wysokie wymagania. Zgodnie z utrwalonym

orzecznictwem Sądu Najwyższego, podzielanym przez doktrynę, oczywista

zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane

w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka będzie miała

miejsce tylko wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły zarzucane uchybienia, jest pewne,

że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione we

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty oczywiście

uzasadniają zasadność wniesionego środka prawnego.

Podkreślenia wymaga, że przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. obejmuje

jedynie uchybienia przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym

I CSK 4007/24

3

sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym, które

polegają w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu

oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną

w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie

obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu

w ustalonym stanie faktycznym.

Należy też wskazać, że zgodnie z powszechnie aprobowanym

w orzecznictwie i nauce prawa stanowiskiem, o przyjęciu skargi kasacyjnej

do rozpoznania w związku z wystąpieniem przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1

pkt 4 k.p.c. nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie konkretnego przepisu,

lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście nieprawidłowego orzeczenia,

które nie może się ostać (zob. np. postanowienie SN z 1 grudnia 2023 r., I CSK

5300/22 i przywołane tam orzecznictwo).

Skarżący nie przedstawił przekonujących od razu, widocznych prima facie,

twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce

i zaskarżeniu.

Zaprezentowane przez pozwanego obszerne uzasadnienie przyczyny

kasacyjnej z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. stanowi w istocie prezentację własnego

oglądu sprawy i polemikę z argumentacją przedstawioną przez Sąd Apelacyjny,

a sposób prezentacji zarzutów nadaje mu charakter uzasadnienia właściwego

dla podstaw skargi kasacyjnej. Tym samym wymaga dokonania wnikliwej

i pogłębionej analizy wniesionego środka prawnego – zbliżonej do jego

rozpoznania, co na etapie przedsądu jest niedopuszczalne (zob. postanowienie SN

z 15 marca 2022 r., I CSK 4518/22).

Analiza uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

wskazuje przy tym, że powtórzono w nim - w znacznej mierze – argumentację

przytoczoną przy uzasadnieniu podstaw kasacyjnych i tym samym, że zmierza ono

do wykazania zasadności podniesionych zarzutów, a nie – co jest niezbędne

przy podstawie kasacyjnej z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. - oczywistości naruszenia

prawa, która powinna być dostrzegalna nawet przy wykorzystaniu podstawowej

I CSK 4007/24

4

wiedzy prawniczej (zob. postanowienia SN: z 25 kwietnia 2022 r., I CSK 383/22,

i z 15 września 2022 r., I CSK 1021/22).

Zauważyć także należy, że z przedmiotowego uzasadnienia wynika, że

celem pozwanego, jest podważenie stanowiska Sądu Apelacyjnego,

że zaoferowane przez powoda dowody wystarczyły do wykazania zasadności

zasądzonej w zaskarżonym wyroku kwoty. Powoływanie się przez pozwanego

na naruszenie art. 6 k.c. w związku z art. 232, 253 i 245 k.p.c. zmierzało bowiem do

wytknięcia Sądowi Apelacyjnemu błędnego przyjęcia, że określony fakt został

udowodniony, co sprowadzało się do niedopuszczalnej polemiki z podstawą

faktyczną zaskarżonego orzeczenia.

Zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c. w postępowaniu kasacyjnym nie jest

dopuszczalne powołanie nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest

związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego

orzeczenia. Z unormowaniem tym koresponduje art. 3983 § 3 k.p.c., stosownie

do którego podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia

faktów lub oceny dowodów. W konsekwencji, uzasadnienie wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania powinno zawierać taką argumentację, która

wspierałaby tezę o rażącym naruszeniu prawa - co umożliwiałoby uznanie skargi

za oczywiście uzasadnioną, ale w ustalonym przez sąd drugiej instancji stanie

faktycznym. Jak zostało to już wyjaśnione ograniczenia kognicji Sądu Najwyższego

sprawiają, że o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania (podobnie jak o uznaniu

jej zasadności) nie mogą przesądzać zarzuty, których istota - niezależnie od ujęcia

jako zarzutu naruszenia prawa procesowego lub materialnego - sprowadza się

do kwestionowania czy też polemizowania z ustaleniami faktycznymi będącymi

podstawą dla wydania przez sąd drugiej instancji zaskarżonego orzeczenia

(zob. postanowienie SN z 26 września 2023 r., I CSK 4541/22).

Ponadto pozwany we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

powołuje się na okoliczności wykraczające poza ustalony przez Sąd meriti stan

faktyczny rozpoznawanej sprawy. O ile w toku postępowania przed Sądem

Apelacyjnym pozwany podnosił zarzut nieważności umowy wobec naruszenia

art. 229 k.s.h. i przedstawił na jego poparcie odpowiednie dowody, wobec ich

I CSK 4007/24

5

pominięcia przez ten Sąd, winien powołać się przede wszystkim na naruszenie

odpowiednich przepisów ustawy procesowej. Tymczasem pomimo braku w tym

zakresie jakichkolwiek ustaleń faktycznych we wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania powołano się w tym zakresie jedynie na naruszenie

przepisów prawa materialnego. Uzasadnienie wniosku stanowi w istocie próbę

zaangażowania Sądu Najwyższego do kolejnej weryfikacji instancyjnej

prawidłowości i kompletności dokonanych przez Sąd drugiej instancji ustaleń

faktycznych i oceny prawnej w sprawie, co nie jest celem postępowania

kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu przewidzianą

w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Również powoływanie się przez pozwanego na wystawienie wskazywanej

faktury Vat z naruszeniem art. 106f ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku

od towarów i usług nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Faktura jest

dokumentem o charakterze techniczno-rozliczeniowym, pełniącym rolę jedynie

dokumentu prywatnego, który może zawierać oświadczenie woli strony, która ją

wystawiła (np. wezwanie do zapłaty, uznanie niewłaściwe długu, pokwitowanie itp.),

a zatem ma istotne znaczenie dla wykładni oświadczeń woli stron i jest

powszechnie uznawana za jeden z dowodów, w oparciu o który sąd może

samodzielnie lub z uwzględnieniem innych dowodów ustalić treść stosunku

prawnego łączącego strony (zob. postanowienie SN z 28 lutego 2025 r., I CSK

2170/23). Odrębnym zagadnieniem jest natomiast spełnianie przez nią wymogów

nakładanych przez odpowiednie przepisy prawa.

W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd

Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1

k.p.c.).

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,

jak w sentencji.

Sposób ujęcia w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku o zasądzenie

kosztów postępowania kasacyjnego uniemożliwiał jego rozpoznanie na etapie

postępowania przedsądowego.

I CSK 4007/24

6

Maciej Kowalski

(a.z.)

[SOP]