Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi w sporze o spadek po A.K.

Postanowieniem z 3 października 2023 r. wydanym w sprawie z wniosku

A.I.2 z udziałem A.I., A.I.1, M.I. i C.Ś. o stwierdzenie nabycia spadku po A.K., Sąd

Okręgowy w Warszawie oddalił apelację uczestniczek postępowania A.I. i A.I.1,

wniesioną od postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi Południe w

Warszawie z 28 marca 2022 r., stwierdzającego, że spadek po A.K. nabył na

podstawie ustawy wnioskodawca A.I..

I CSK 4065/24

2

Uczestniczki A.I. i A.I.1 wniosły skargę kasacyjną, opierając wniosek o jej

przyjęcie do rozpoznania na przyczynach kasacyjnych objętych art. 3989 § 1 pkt 3 i

4 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia

przysługującym od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, służącym

ochronie interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania

prawa, wkład Sądu Najwyższego w rozwój orzecznictwa i nauki prawa oraz

eliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu nieważnym

lub orzeczeń oczywiście niezgodnych z prawem. Stosownie do 3989 § 1 k.p.c., Sąd

Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez

stronę, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Z punktu widzenia funkcji oraz

założeń skargi kasacyjnej jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, rolą

„przedsądu” jest wstępna selekcja skarg pod kątem spełniania wymienionych wyżej

kryteriów (przyczyn kasacyjnych) kwalifikujących skargę do jej przedstawienia

Sądowi Najwyższemu w celu merytorycznego rozpoznania.

We wniosku o przyjęcie skargi skarżące powołały się na nieważność

postępowania apelacyjnego, spowodowaną, w ich ocenie, rozpoznaniem apelacji i

wydaniem zaskarżonego kasacyjnie orzeczenia przez Sąd Okręgowy w składzie

jednoosobowym zamiast trzyosobowym, ustanowionym na podstawie zarządzenia

Prezesa Sądu Okręgowego. Podniosły także, że skarga jest oczywiście

uzasadniona.

Odnosząc się do kwestii nieważności postępowania drugoinstancyjnego,

należy wskazać, że z akt sprawy wynika, iż zarządzenie Prezesa Sądu

Okręgowego w Warszawie o wyznaczeniu składu trzyosobowego zamiast składu

jednoosobowego, wskazanego w art. 15 zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z 2 marca 2020 r.

o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i

zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji

I CSK 4065/24

3

kryzysowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1327, 1429 i 1723), zostało wydane w dniu 24

maja 2023 r. na wniosek sędziego referenta. Przed wydaniem zaskarżonego

kasacyjnie postanowienia z 3 października 2023 r., wszedł w życie, poczynając od

dnia 28 września 2023 r., art. 3671 k.p.c., dodany przez art. 1 pkt 16 ustawy z 7

lipca 2023 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego, ustawy Prawo o

ustroju sądów powszechnych, ustawy Kodeks postępowania karnego oraz

niektórych innych ustaw (Dz.U.2023 r., poz.1860- dalej: „ustawa nowelizująca”),

wprowadzający jako model podstawowy skład jednoosobowy sądu odwoławczego z

wyjątkami wskazanymi w tym przepisie. Zgodnie z art. 32 ustawy nowelizującej, w

postępowaniach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie art. 1

pkt 15-20, 22-32 i 34 oraz art. 15 i art. 20 ustawy nowelizującej (a do tej kategorii

należy ta sprawa), sąd rozpoznaje sprawę w składzie zgodnym z przepisami

ustawy zmienianej w art. 1, art. 15 i art. 20 w brzmieniu nadanym ustawą

nowelizującą, a zatem w składzie jednoosobowym. Jeżeli na podstawie przepisów

dotychczasowych do rozpoznania sprawy wyznaczono skład trzech sędziów,

dalsze jej prowadzenie przejmuje sędzia wyznaczony jako sprawozdawca (tak się

stało w tej sprawie). W niniejszej sprawie nie ziściła się ponadto żadna z

wymienionych w art. 3671 § 1 k.p.c. przesłanek rozpoznania sprawy przez Sąd

Okręgowy w składzie trzyosobowym, stąd wydanie przez Sąd Okręgowy

zaskarżonego kasacyjnie postanowienia z 3 października 2023 r., w składzie

jednoosobowym było zgodne z ustawą. Nie wystąpiła zatem wskazana przez

skarżące przyczyna kasacyjna w postaci nieważności postępowania odwoławczego

(art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c. w zw. z art. 379 pkt 4 k.p.c.)

Oparcie przez uczestniczki wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej na

oczywistej zasadności skargi, obligowało je do wykazania kwalifikowanej postaci

naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego,

naruszenia dostrzegalnego prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej, bez potrzeby zagłębiania się w szczegóły sprawy lub dokonywania jej

poszerzonej analizy, czego skarżące nie uczyniły. Niezależnie od tego należy

przypomnieć, że zgodnie z powszechnie aprobowanym w orzecznictwie i nauce

prawa poglądem, o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje per se

nawet oczywiste naruszenie konkretnego przepisu, lecz jego skutek polegający na

I CSK 4065/24

4

wydaniu oczywiście nieprawidłowego orzeczenia, które nie może się ostać (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 r.,

Nr 13, poz. 230). We wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania uczestniczki nie

przytoczyły przepisów postępowania ani norm materialnoprawnych, które miałyby

zostać naruszone przez Sąd Okręgowy w sposób kwalifikowany, a zatem rażący i

oczywisty. Skoncentrowały się, w istocie, na kwestionowaniu oceny dowodów oraz

ustaleń stanowiących podstawę faktyczną zaskarżonego orzeczenia, co nie jest

dopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym (art. 39813 § 2 i art. 3983 § 3 k.p.c.).

W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w sentencji. Sąd Najwyższy orzekł o

kosztach postępowania kasacyjnego, stosownie do art. 520 § 1 k.p.c. uznając, że

nie ma podstaw do odejścia od wyrażonej w nim reguły.

Agnieszka Piotrowska

(A.D.)

[SOP]