Sąd Najwyższy nie przyjął skargi w sporze o granicę działek i zasądził 360 zł kosztów

Wnioskodawczyni Z.Z. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu

Okręgowego w Lublinie z 16 kwietnia 2025 r., wydanego w sprawie

z udziałem P.K. o rozgraniczenie.

Uczestnik wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz

o zasądzenie od skarżącej na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

I CSK 41/26

2

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo

jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane

jej funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie skarga kasacyjna może

być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową

i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem

zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie

obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności

i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi

Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały

składu siedmiu sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001,

nr 4, poz. 53). Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona

interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu

Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego

2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła

na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została

jednak spełniona.

W ocenie skarżącej oczywista zasadność skargi przejawia się w naruszeniu

przez Sąd Okręgowy w procesie orzekania przepisów proceduralnych,

tj. art. 232 w zw. z art. 278 i art. 235 w zw. z art. 386 § 4 i art. 13 § 2 k.p.c., a także

prawa materialnego, tj. art. 153 k.c. oraz § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Spraw

I CSK 41/26

3

Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia

14 kwietnia 1999 r.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie

oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki jej przyjęcia do

rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia

zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego

i przeprowadzania wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość

naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia

w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę

przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. Szczególna podstawa przedsądu

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga przy tym samodzielnego, czyli odrębnego od

podstaw kasacyjnych wskazania i wykazania naruszenia konkretnego przepisu

prawa (procesowego lub materialnego), które jest oczywiste i bez wątpliwości

prowadzi do stwierdzenia, że objęte skargą orzeczenie jest wadliwe i dlatego

skarga powinna zostać przyjęta do rozpoznania.

Uzasadnienie wniosku oparte na tej przesłance wymaga przedstawienia

argumentacji prawnej zmierzającej do wykazania kwalifikowanego naruszenia

powołanych w skardze przepisów prawa, możliwego do stwierdzenia

bez merytorycznej analizy zaskarżonego orzeczenia oraz podstaw kasacyjnych

(zob. postanowienia SN z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004,

nr 3, poz. 49, z 5 października 2007 r., III CSK 216/07 i z 11 sierpnia 2011 r.,

IV CSK 163/11). Uzasadnienie wniosku nie może sprowadzać się do powtórzenia,

choćby w zmodyfikowanej formie, uzasadnienia podstaw kasacyjnych, jak również

być sformułowane w sposób, który wymagałby oceny ich zasadności, gdyż nie jest

ona możliwa na tym etapie postępowania i w składzie Sądu dokonującego wstępnej

oceny skargi kasacyjnej pod kątem występowania w sprawie przesłanek

określonych w art. art. 3989 § 1 k.p.c.

Zapoznanie się z treścią wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania prowadzi do wniosku, że skarżący nie przedstawił argumentacji

potwierdzającej, że Sądy orzekające w sprawie dopuściły się rażącego naruszenia

I CSK 41/26

4

prawa. Argumenty zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

stanowią bowiem raczej próbę zakwestionowania poczynionych przez nie ustaleń

faktycznych.

Argumentacja skargi kasacyjnej sprowadza się w rzeczywistości do zarzutu,

że Sąd drugiej instancji nie dokonał żadnych własnych ustaleń w sprawie,

ograniczył się do powtórzenia postępowania administracyjnego oraz postępowania

przed Sądem I instancji. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej Sąd ten

przeprowadził postępowanie oraz wydał rozstrzygnięcie w oparciu o całościowy

materiał.

Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego.

Wskazać jednak należy, że źródłowym stanem prawnym dla nieruchomości

objętych niniejszym postępowaniem są wyniki postępowania prowadzonego na

podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu

własności gospodarstw rolnych oraz kolejne rozgraniczenie dokonane pomiędzy

właścicielami działek w 1975 r., na skutek którego poprzednicy prawni stron ustalili

przebieg granicy. Sąd drugiej instancji wskazał, że stan granic nie uległ zmianom.

Granice działek były ustalone zgodnie z obowiązującym prawem w odpowiednim

postępowaniu.

Zgodnie z jednolitym stanowiskiem Sądu Najwyższego uzasadnienie

oczywistej zasadności skargi nie może poprzestawać na prostym odwołaniu

do naruszeń prawa wskazanych w podstawach kasacyjnych. Uzasadnienia

przyczyn kasacyjnych, kwalifikujących przyjęcie skargi do rozpoznania, Sąd

Najwyższy nie może doszukiwać się w uzasadnieniu podstaw, niezależnie od tego,

że chodzi w tym wypadku o zupełnie odmienne metody argumentowania

(zob. postanowienia SN z 31 stycznia 2020 r., II CSK 432/19; z 15 grudnia 2006 r.,

III CZ 93/06; i z 18 kwietnia 2012 r., I CSK 520/11). Skutecznym argumentem za

powołaną we wniosku przyczyną przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

mogła być w konsekwencji wskazana przez skarżącą „konieczność rozpatrzenia”

naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego ani ogólne stwierdzenie,

że doszło do naruszenia wskazywanych przez skarżącą przepisów.

I CSK 41/26

5

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., Sąd

Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 520 § 3

w zw. z art. 108 i art. 13 § 2 k.p.c. oraz przy uwzględnieniu § 5 pkt 2 w zw. z § 10

ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.

w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Ewa Stefańska

(M.T.)

[SOP]