Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi pozwanej w sporze o zachowek

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest

sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

w nawiązaniu do powyższych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego

w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym,

o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.

I CSK 440/26

2

Pozwana we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powołała

się na jej oczywistą zasadność (art 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) z uwagi na naruszenie art.

991 § 2 k.c. oraz art. 233 § 1 k.p.c., które są tożsame z podniesionymi podstawami

skargi kasacyjnej. W ocenie pozwanej zaskarżony wyrok jest dla niej krzywdzący,

a jego realizacja może naruszyć jej prawo własności, gdyż powód będzie mógł

dochodzić zasądzonego na jego rzecz zachowku przez ewentualną egzekucję

z nieruchomości.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie

oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki jej przyjęcia do

rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia

zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego

i przeprowadzania wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość

naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia

w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę

przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. Szczególna podstawa przedsądu z art.

3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga przy tym samodzielnego, czyli odrębnego od podstaw

kasacyjnych wskazania i wykazania naruszenia konkretnego przepisu prawa

(procesowego lub materialnego), które jest oczywiste i bez wątpliwości prowadzi do

stwierdzenia, że objęty skargą wyrok jest wadliwy i dlatego skarga powinna zostać

przyjęta do rozpoznania.

Uzasadnienie wniosku skarżącej nie odpowiada tym wymaganiom, gdyż nie

zawiera argumentacji wykazującej oczywisty charakter zarzuconych naruszeń

prawa, które mogłoby ewentualnie świadczyć o oczywistej zasadności skargi.

Większość zarzutów skarżącej nie uwzględnia dokonanych w sprawie ustaleń

faktycznych lub stanowi wprost polemikę z nimi, chociaż ustawodawca wyłączył

możliwość oparcia skargi na zarzutach dotyczących błędów w ustaleniach

faktycznych lub ocenie dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.) i przyjął, że Sąd Najwyższy

dokonanymi ustaleniami byłby związany przy rozpoznawaniu sprawy (art. 39813 § 2

k.p.c.). Analiza uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia nie wskazuje na istnienie

uchybień, które uniemożliwiałyby jednoznaczne określenie podstawy faktycznej

sprawy i zweryfikowanie oceny prawnej przyjętej przez Sąd Apelacyjny. Sąd drugiej

I CSK 440/26

3

instancji uznał, że powód nie otrzymał należnego mu zachowku zarówno w postaci

uczynionej przez spadkodawcę darowizny, gdyż darowana mu przez babkę kwota

5.000 zł z przeznaczeniem na komputer została przez Sądy meriti uznana za

drobną i stosunkach rodzinnych zwyczajowo przyjętą (art. 994 § 1 k.c.), jak

i w postaci powołania do spadku oraz w postaci zapisu, a zatem na podstawie art.

991 § 2 k.c. powodowi przysługuje przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę

sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

W niniejszej sprawie należycie ustalono wartość majątku spadkowego

według stanu z 16 lutego 2018 r. i cen z 31 stycznia 2023 r., łącznie z wartością

dokonanej drobnej darowizny oraz uwzględniono udział w majątku spadkowym,

przysługujący powodowi. Z ustaleń poczynionych w sprawie wynikało, że wartość

masy spadkowej wynosiła 323.734,56 zł, z czego ½ potencjonalna część

przypadająca przy spadkobraniu ustawowym po Z.W. na rzecz powoda w miejsce

jego matki J.D. to kwota 161.867,28 zł. Zatem wysokość należnego powodowi

zachowku, którą w niniejszej sprawie należy mu przyznać wynosi ½ z kwoty

161.867,28 zł, a więc 80.933,64 zł. Twierdzenia skarżącej o zawyżonych

wartościach nieruchomości nie znalazły odzwierciedlenia w zgromadzonym

materiale dowodowym, gdyż opinia biegłego była spójna i kategoryczna, a

zastrzeżenia wniesione przez skarżącą zostały należycie wyjaśnione. Świadczenie

zostało ustalone w prawidłowej wysokości.

Wbrew odczuciom skarżącej ocena prawna dokonana przez sąd drugiej

instancji w kontekście mającego zastosowanie prawa materialnego do ustalonego

stanu faktycznego nie jest oczywiście wadliwa. Sądy nie ustaliły jakichkolwiek

szczególnych okoliczności, które by mogły przemawiać za pozbawieniem lub

ograniczeniem roszczenia zasadnie dochodzonego przez powoda, w warunkach

gdy pozwana uzyskała majątek spadkowy po Z.W., mogący w części posłużyć do

zaspokojenia powoda.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.,

orzeczono jak w postanowieniu.

Marta Romańska

[dr]

I CSK 440/26

4

[SOP]