Spór o podział majątku wspólnego i zniesienie współwłasności,

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

I CSK 480/26

2

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uczestnik

T.Z. powołał się na istotne zagadnienie prawne, wyrażające się w pytaniu, czy na

skutek podziału majątku wspólnego byłych małżonków możliwe jest przyznanie

całości bądź wydzielonej części gospodarstwa rolnego temu z małżonków, który

zamierza prowadzić gospodarstwo rolne wyłącznie w ten sposób, że będzie

wysługiwać się osobą trzecią, bez prowadzenia gospodarstwa osobiście.

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)

wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on

precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten

powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób

abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy

tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,

nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.

151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r.,

IV CSK 623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r.,

V CSK 547/14).

Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej

zaskarżonym postanowieniem wystąpiła powołana przyczyna kasacyjna. Przy

formułowaniu zagadnienia prawnego, którego podłoże stanowił art. 2b ustawy z

dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2026 r., poz. 941,

dalej – „u.k.u.r.”) w związku z art. 213 § 2 k.c., pominięto bowiem, że zgodnie z art.

2b ust. 4 pkt 6 u.k.u.r. wymagań przewidzianych w art. 2b ust. 1 i 2 tej ustawy, tj.

m.in. akcentowanego w skardze obowiązku osobistego prowadzenia gospodarstwa

rolnego, w skład którego weszła nieruchomość rolna, nie stosuje się do

nieruchomości nabytej w wyniku podziału majątku wspólnego po ustaniu

małżeństwa – jeżeli nieruchomość ta co najmniej 5 lat przed nabyciem wchodziła w

skład majątku wspólnego podlegającego podziałowi. Wniosek nie uwzględniał

ponadto, że naruszenie obowiązku określonego w art. 2b ust. 1 u.k.u.r. jest

sankcjonowane zgodnie z art. 9 ust. 3 u.k.u.r., a przewidziany w art. 2a u.k.u.r

I CSK 480/26

3

zakaz nabywania nieruchomości rolnych przez inne osoby aniżeli rolnicy

indywidualni również nie dotyczy nabycia w wyniku podziału majątku wspólnego po

ustaniu małżeństwa (art. 2a ust. 3 pkt 10 u.k.u.r.). Przepis

art. 2a u.k.u.r. nie został ponadto objęty zarzutami kasacyjnymi, toteż prawidłowość

jego stosowania pozostawała poza granicami kontroli kasacyjnej (art. 39813 § 1

k.p.c.).

Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.,

Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

(M.M.)

[SOP]