Wypadek w zawodach sportowych. Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej powoda

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

I CSK 486/25

2

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powód T.B. powołał

się na przyczyny kasacyjne określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Wskazał, że

istnieje konieczność rozpatrzenia naruszenia przepisów prawa procesowego, w tym

art. 385 k.p.c. i art. 378 § 1 w związku z art. 391 § 1 oraz art. 382 k.p.c.,

polegającego na przyjęciu przez sąd drugiej instancji za własne ustaleń faktycznych

sądu pierwszej instancji bez jakichkolwiek merytorycznych rozważań w tej kwestii,

w sytuacji gdy zarzuty apelacji obejmowały błędy w ustaleniach faktycznych i

sprzeczność ustaleń sądu pierwszej instancji ze zgromadzonym materiałem

dowodowym. Zdaniem powoda, w sprawie występują także istotne zagadnienia

prawne dotyczące, po pierwsze, dopuszczalności niedomagania się przez sąd

uzupełnienia opinii biegłych, niezlecenia dodatkowych opinii biegłych (instytutu

naukowego) oraz odstąpienia od konfrontacji biegłych, po drugie, wykładni art. 13

ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (jedn. tekst: Dz. U. z

2024 r., poz. 1488, dalej – „u.o.s.”).

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)

wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on

precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten

powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób

abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy

tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,

nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.

151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK

623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK

547/14).

W świetle utrwalonego stanowiska, w celu uzasadnienia potrzeby wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

I CSK 486/25

3

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) konieczne jest

natomiast wykazanie, że określony przepis prawa lub zespół tych przepisów, mimo

że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita

wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w

judykaturze w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych,

które należy przytoczyć (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13

czerwca 2008 r., III CSK 104/08 i z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07).

Problematyka dopuszczalności przyjęcia przez sąd drugiej instancji ustaleń

faktycznych sądu pierwszej instancji za własne była wielokrotnie przedmiotem

rozważań Sądu Najwyższego. W utrwalonej judykaturze uznaje się, że sąd drugiej

instancji, akceptując ocenę dowodów i ustalenia faktyczne dokonane w pierwszej

instancji, nie ma obowiązku przytaczania przyczyn, dla których poszczególnym

dowodom przyznano albo odmówiono mocy dowodowej; może poprzestać w tej

mierze na uznaniu za własne poczynionych ustaleń faktycznych, z zastrzeżeniem

obowiązku odniesienia się do zarzutów apelacji (art. 378 § 1 k.p.c.) (por. np. wyroki

Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2017 r., I CSK 212/16, z dnia 14 września

2017 r., V CSK 666/16, z dnia 6 grudnia 2017 r., I CSK 136/17, a także

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2013 r., II PK 68/13).

Legislacyjnym usankcjonowaniem tego kierunku orzecznictwa jest de lege lata art.

387 § 21 k.p.c., określający wymagania, którym powinny odpowiadać motywy

wyroku sądu drugiej instancji.

Z wniosku nie wynikało, aby na tym tle w sprawie wystąpiło istotne

zagadnienie prawne bądź rozbieżność w orzecznictwie, w każdym zaś razie

materię tę – wielokrotnie analizowaną w judykaturze – należało uznać za

pozbawioną precedensowego charakteru. Porządkowo należało odnotować, że w

świetle art. 3989 § 1 k.p.c. przyczyny kasacyjnej nie stanowi konieczność

rozpatrzenia przez Sąd Najwyższy naruszenia konkretnych przepisów, o czym

wspomniano we wniosku. Ubocznie zaś należało zauważyć, że in casu Sąd

Apelacyjny wyjaśnił, dlaczego podzielił ocenę dowodów dokonaną przez Sąd

Okręgowy, w szczególności w aspekcie opinii biegłych, co uzasadniło uznanie

ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd Okręgowy za prawidłowe.

I CSK 486/25

4

W kontekście art. 286 k.p.c. trzeba podnieść, że w przepisie tym

nieprzypadkowo użyto słowa „może”, podkreślając szeroki zakres swobody sądu w

zakresie żądania uzupełnienia opinii biegłego lub dopuszczenia dowodu z opinii

innych biegłych. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w której w sprawie dopuszczono nie

jedną, lecz kilka opinii biegłych dotyczących tego samego zagadnienia, taka zaś

sytuacja miała miejsce w okolicznościach sprawy. Materia ta bardzo trudno poddaje

się uogólnieniom, a w konsekwencji co do zasady nie może stanowić przedmiotu

istotnego zagadnienia prawnego, którego istotą jest abstrakcyjny charakter.

Należało ponadto zauważyć, że w ugruntowanym orzecznictwie zwraca się

uwagę, iż sąd dokonuje ustaleń na podstawie opinii biegłego, jeżeli uzna opinię za

dostatecznie wiarygodną w rozumieniu art. 233 § 1 k.p.c. Co do zasady zatem,

jeżeli opinia biegłego nie jest wystarczająca do przekonania sądu o prawdziwości

twierdzenia faktycznego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy, sąd rozstrzyga

zgodnie z regułami rozkładu ciężaru dowodu (art. 6 k.c.). Strona nie ma zatem

prawa do drugiego i kolejnego biegłego, którego opinia miałaby służyć weryfikacji

opinii dla niej niekorzystnej (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 1974

r., II CR 817/73, z dnia 5 listopada 1974 r., I CR 562/74, z dnia 26 października

1999 r., II CKN 533/98, z dnia 20 marca 2014 r., II CSK 296/13, z dnia 21 maja

2014 r., II CSK 441/13, z dnia 14 grudnia 2018 r., I CSK 689/17 i z dnia 19 stycznia

2024 r., II CSKP 865/22, OSNC-ZD 2024, nr C, poz. 32).

Materia poruszana we wniosku nie miała zatem – podobnie jak w przypadku

zastrzeżeń związanych z możliwością przyjęcia ustaleń sądu pierwszej instancji za

własne – atrybutu nowości, a wniosek nie przekonywał, aby występowały w niej

poważane wątpliwości interpretacyjne lub rozbieżności w judykaturze w rozumieniu

art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Argumentacja wniosku wskazywała zresztą nie tyle na

intencję wykazania istotnego zagadnienia prawnego lub potrzeby wykładni prawa w

abstrakcyjnym, zobiektywizowanym ujęciu, lecz została skupiona na szerokiej

krytyce stanowiska Sądu Apelacyjnego, który nie podzielił tezy powoda o

konieczności uwzględnienia wniosku o dopuszczenie kolejnej opinii biegłego,

względnie opinii odpowiedniego instytutu (art. 290 k.p.c.). Takie ukierunkowanie

wniosku potwierdzało jasno konkludujące stwierdzenie, że w okolicznościach

sprawy Sąd Apelacyjny miał, zdaniem powoda, obowiązek przeprowadzenia

I CSK 486/25

5

dowodu z opinii instytutu lub innych biegłych. Rzecz jednak w tym, że przekonanie

skarżącego, iż stanowisko sądu meriti o braku potrzeby uzupełnienia lub

dopuszczenia kolejnej opinii biegłego jest błędne, a nawet, że koliduje z poglądami

wyrażanymi w tej materii przez Sąd Najwyższy, nie świadczy o tym, że na kanwie

art. 286 k.p.c. występuje istotne zagadnienie prawne bądź potrzeba wykładni

prawa.

Wątpliwość dotycząca interpretacji art. 13 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.s. i

konsekwencji tego przepisu w kontekście ewentualnej odpowiedzialności

odszkodowawczej w związku z wypadkiem mającym miejsce w ramach zawodów

określonych w art. 13 ust. 1 pkt 1 u.o.s. mogłaby mieć znaczenie dla sprawy tylko

wtedy, gdyby w sprawie wykazano ogólne podstawy odpowiedzialności deliktowej,

w szczególności bezprawność i związek przyczynowy. Powód kwestionował

wprawdzie w podstawach skargi niekorzystną dlań ocenę tych przesłanek

dokonaną przez Sądy meriti, jednak zagadnienie prawne, o którym mowa w art.

3989 § 1 pkt 1 k.p.c., nawet gdyby nie można odmówić mu cechy istotności w

aspekcie merytorycznym, nie może mieć warunkowego charakteru, uzależnionego

od trafności poszczególnych zarzutów kasacyjnych, ponieważ wymagałoby to

dokonania wyprzedzającego badania zasadności podstaw kasacyjnych na etapie

orzekania w przedmiocie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, co jest

niedopuszczalne.

W konsekwencji, nie negując skali cierpień, jakie dotknęły powoda w związku

z wypadkiem, wywody wniosku nie stwarzały podstawy do przyjęcia, że w sprawie

zachodziły powołane przyczyny kasacyjne.

Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

przypominając zarazem, że Sąd Najwyższy bada na tym etapie wyłącznie wniosek

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie, nie wnikając w

zasadność podstaw kasacyjnych.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 i art. 102 w związku z art. 391 §

1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

I CSK 486/25

6

Paweł Grzegorczyk

(K.G.)

[SOP]