Spór o 88 tys. zł z konta spółki. SN odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Apelacyjnego

w Warszawie z 11 czerwca 2024 r. pozwana wniosła o przyjęcie skargi

do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1, 3 i 4 k.p.c.

I CSK 49/25

2

Wskazując na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego

skarżąca podniosła, że powstaje pytanie, co do wniosku dowodowego

o przesłuchanie osoby, która w dacie formułowania pisma procesowego

zawierającego rzeczony wniosek jest wpisana do rejestru sądowego (rejestru

przedsiębiorców) jako jedyny członek zarządu, a z drugiej strony strona formułująca

wniosek dowodowy ma wiedzę, co do rezygnacji tej osoby z funkcji jedynego

członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Zauważyła, że istota zagadnienia sprowadza się do odpowiedzi na pytanie,

czy wniosek dowodowy powinien obejmować przesłuchanie świadka, czy strony.

Oceniając sprawę pamiętać należy, że strona wnioskująca o przeprowadzenie

dowodu dysponowała danymi z dokumentu urzędowego, a z drugiej strony danymi

z dokumentów prywatnych. Jednocześnie skarżąca zauważyła, że sam wpis

w zakresie zmiany członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

nie jest wpisem konstytutywnym, z drugiej jednak strony istnieje zasada

prawdziwości wpisów w rzeczonym rejestrze.

Podkreśliła,

że zagadnienie to

w kontekście

terminowości wniosków

dowodowych nie

było przedmiotem

ocen sądów

powszechnych i Sądu

Najwyższego.

Ponadto skarżąca podniosła, że w sprawie zachodzi nieważność

postępowania wywołana nienależytą obsadą składu sędziowskiego przed Sądem

drugiej instancji.

Zdaniem pozwanej jej skarga kasacyjna jest także oczywiście uzasadniona.

Zauważyła, że nie wymaga pogłębionej analizy prawnej stwierdzenie, że działania

pozwanej były w interesie spółki. Wynika to z faktu księgowania wypłat powódki,

jak również z faktu, że tożsame działania podejmowane były przez kolejnego

członka zarządu co potwierdzają wyciągi z rachunku bankowego powódki za okres

od 1 stycznia 2017 r. do 18 sierpnia 2017 r. Podstawy prawnej czynności pozwanej

związanej z wypłatami nie udało się ustalić wobec zaniechania przesłuchania

osoby, która po pozwanej pełniła funkcję członka zarządu powódki. Sam fakt

istnienia umowy poręczenia, na podstawie jakiej jej były mąż był poręczycielem

długu względem powódki i wpłaty dokonywane przez niego i pozwaną na rzecz

I CSK 49/25

3

powódki nie dowodzą słuszności poglądu, że powódka kwotę 88 000 zł. otrzymała

zasadnie, a pozwana bez podstawy prawnej wypłaciła z rachunku bankowego

powódki ww. kwotę. Wniosek taki byłby zasadny, gdyby w sprawie przeprowadzono

dowód, co do istnienia umowy pożyczki, o jakiej jest mowa w umowie poręczenia.

Pozwana zaznaczyła, że dowód istnienia zobowiązania obciążał stronę powodową.

Powódka w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o odmowę przyjęcia

jej do rozpoznania oraz o zasądzenie od pozwanej na jej rzecz kosztów zastępstwa

adwokackiego w postępowaniu kasacyjnym w kwocie 6150 zł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania

lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wraz z uzasadnieniem

jest odrębną konstrukcyjnie i funkcjonalnie częścią skargi (art. 3984 § 2 k.p.c.)

i nie jest rzeczą Sądu Najwyższego poszukiwanie w innych częściach wniesionego

środka prawnego argumentów na uzasadnienie podniesionych w nim twierdzeń

(zob. postanowienia SN: z 22 kwietnia 2015 r., IV CSK 613/14 oraz z 30 maja

2001 r., III CZ 36/01, OSNC 2002, nr 2, poz. 22).

Odnosząc się w pierwszej kolejności do ujęcia wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania oraz jego uzasadnienia podnieść należy, że zarówno

w doktrynie, jak i w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono już, że jeżeli

jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

(art. 3984 § 2 w zw. art. 3989 § 1 k.p.c.) wskazuje się istotne zagadnienie prawne,

a więc zagadnienie poważne, wymagające pogłębionej analizy prawnej i wcześniej

nierozstrzygane, to skarga taka nie może być jednocześnie oczywiście

uzasadniona, a więc uzasadniona prima facie, bez podejmowania jakichkolwiek

szczegółowych analiz i dociekań. To samo dotyczy zbiegu przesłanek w postaci

oczywistej zasadności skargi oraz potrzeby wykładni przepisów prawa (zob.

I CSK 49/25

4

orzeczenia SN: z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 577/17, i z 17 lipca 2019 r., III CSK

148/19).

W konsekwencji konstrukcja przedmiotowego wniosku skarżącej nie może

być uznana za prawidłową.

Za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. uznaje

się zagadnienie dotychczas nierozstrzygnięte w orzecznictwie, a zatem takie, które

cechuje się przymiotem nowości i którego wyjaśnienie może sprzyjać rozwojowi

prawa (zob. np. postanowienia SN: z 21 stycznia 2022 r., I CSK 1285/22;

z 24 kwietnia 2023 r., I CSK 4950/22; z 20 grudnia 2023 r., I CSK 4003/23).

Powołanie się na przyczynę kasacyjną wymienioną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on znaczenie

dla rozwoju prawa lub precedensowy charakter. Zagadnienie prawne powinno

przy tym zostać oparte na konkretnych, powołanych we wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania przepisach prawa, które jednocześnie pozostają

w związku z podstawami wniesionego środka prawnego. Zagadnienie takie musi

zostać ujęte w sposób abstrakcyjny - tak, aby jego rozstrzygnięcie mogło uzyskać

ogólniejsze znaczenie, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą.

Konieczne jest także powołanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych

ocen przedstawionego problemu i zaprezentowanie możliwych kierunków

interpretacyjnych (zob. np. postanowienia SN: z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07;

z 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13; z 16 grudnia 2021 r., V CSK 289/21;

z 23 grudnia 2022 r., I CSK 3245/22; z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1253/23;

z 4 września 2023 r., I CSK 1862/23; z 31 stycznia 2024 r., I CSK 2718/23).

Ponadto zagadnienie prawne musi mieć charakter ściśle jurydyczny dający

się przedstawić w sposób syntetyczny i oderwany od kontrowersji dotyczących

ustaleń faktycznych lub oceny dowodów (zob. postanowienia SN: z 13 stycznia

2023 r., I CSK 1826/22, i z 26 maja 2023 r., I CSK 4904/22) oraz nie może mieć

charakteru kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi

odnośnie do kwalifikacji prawnej szczegółowych elementów podstawy faktycznej

zaskarżonego orzeczenia (zob. np. postanowienia SN: z 30 kwietnia 2015 r.,

V CSK 598/14, i z 15 kwietnia 2021 r., I CSK 720/20).

I CSK 49/25

5

Analiza przedstawionego przez pozwaną problemu nie pozwala na przyjęcie,

że podnoszona kwestia stanowi istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989

§ 1 pkt 1 k.p.c.

Przede wszystkim skarżąca nie wykazała aby przedstawione zagadnienia

prawne miało taki wymiar problemowy, aby udzielona odpowiedź miała znaczenie

dla rozstrzygnięcia o zasadności skargi kasacyjnej wniesionej w sprawie.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika bowiem, że wskazywana przez

skarżącą osoba nie została przesłuchana, nie wobec wadliwości złożonego

wniosku dowodowego, a wobec uznania tego dowodu za nieistotny

dla rozstrzygnięcia sprawy a przy tym za zmierzający do przedłużenia

postępowania oraz spóźniony.

Skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

wskazała, na tle jakich przepisów powstał przedstawiony problem i nie

zaprezentowała stosownej argumentacji jurydycznej potwierdzającej, że

zagadnienie to ma charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że istnieją co najmniej

dwie równorzędne możliwości jego rozstrzygnięcia oraz jakie racje przemawiają

za każdym z rozwiązań. Innymi słowy pozwana nie przedstawiła argumentów

prowadzących do rozbieżnych ocen zaprezentowanego problemu i nie wyjaśniła,

dlaczego jego rozstrzygnięcie może się przyczynić do rozwoju prawa, a przy tym,

że będzie miało wpływ na treść orzeczenia.

Taki sposób argumentacji nie spełnia wymagań wynikających z orzecznictwa

Sądu Najwyższego, gdzie przyjmuje się, że w uzasadnieniu przyczyny kasacyjnej

z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. skarżący powinien nie tylko wskazać przepis prawa

(materialnego lub procesowego), którego dotyczy zagadnienie, ale także

przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu wykazania, że zagadnienie

jest istotne dla rozwoju prawa, i jednocześnie będzie miało znaczenie

dla merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. np. postanowienia SN:

z 13 lipca 2023 r., I CSK 2570/22, i z 25 lutego 2025 r. I CSK 4581/23, i z 12 lutego

2026 r., I CSK 2504/25).

Bez znaczenia jest przy tym, że pozwana w ramach podstaw wniesionego

środka prawnego i ich uzasadnienia zarzuciła naruszenie określonych regulacji

I CSK 49/25

6

prawa procesowego. Jak zostało to już podniesione nie jest rzeczą Sądu

Najwyższego poszukiwanie w innych częściach skargi kasacyjnej argumentów

na uzasadnienie przyjęcia jej do rozpoznania.

Odnosząc się do zarzucanej przez pozwaną nieważności postępowania

przed Sądem drugiej instancji zauważyć należy, że wniosek o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania nie precyzuje na czym miałaby polegać nienależyta

obsada Sądu odwoławczego, ani nie wskazuje jakie przepisy ustawy procesowej

zostały naruszone. Szczególny charakter tej przyczyny kasacyjnej, która jest brana

przez Sąd Najwyższy – w granicach zaskarżenia - z urzędu pod rozwagę (art. 39813

§ 1 k.p.c.) sprawia jednak, że przy jej ocenie Sąd Najwyższy bada wszelkie

okoliczności - nawet nie powołane w skardze, które mogą wywołać skutek

w postaci nieważności postępowania przed sądem drugiej instancji.

W konsekwencji nie ma żadnych przeszkód, aby odnieść się do argumentacji

pozwanej dotyczącej wystąpienia przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.

zamieszczonych poza wnioskiem o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

i jego uzasadnieniem.

W ramach prezentacji podstaw skargi skarżąca zarzuciła Sądowi drugiej

instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: art. 45 ust. 1 Konstytucji,

art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej

Konwencji Praw Człowieka przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu,

że osoba powołana na urząd sędziego Sądu Apelacyjnego w Warszawie

na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia

8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw posiada możność prowadzenia spraw w sądzie powszechnym oraz

wydawania wyroków w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, co w konsekwencji

doprowadziło do nieważności postępowania, o jakiej jest mowa w art. 379

pkt 4 k.p.c.

Wbrew twierdzeniom pozwanej zaskarżony wyrok nie został wydane

w warunkach nieważności postępowania. Skarżąca nie przytoczyła bowiem

jakichkolwiek okoliczności (poza powołaniem sędziego przez Prezydenta RP

na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej po zmianach dokonanych

I CSK 49/25

7

ww. ustawą z 8 grudnia 2017 r.), które mogłyby prowadzić do wniosku o istnieniu

obiektywnie uzasadnionych wątpliwości co do wskazanego sędziego, a tym

bardziej do sformułowania wniosku o nieważności postępowania. Powołanie

sędziego sądu powszechnego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa wybranej

zgodnie z obowiązującą ustawą nie jest bowiem okolicznością, która samodzielnie

może prowadzić do przyjęcia, że postępowanie z udziałem takiego sędziego jest

dotknięte nieważnością w rozumieniu art. 379 k.p.c. (zob. postanowienie SN

z 27 czerwca 2024 r., I CSK 1185/24, i cytowane tam orzecznictwo Sądu

Najwyższego).

O ile pozwana miała w toku postępowania przed Sądem drugiej instancji

wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności wskazywanego w skardze sędziego

mogła skorzystać z przysługującej jej instrumentów procesowych np. z wniosku

o wyłączenie sędziego (art. 48-49 k.p.c.), albo wniosku o zbadanie spełnienia

przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności (art. 42a § 3 ustawy z dnia

27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych. Zaniechanie takich

czynności w toku postępowania przed Sądem drugiej instancji i powoływanie się

na przedmiotową okoliczność dopiero w skardze kasacyjnej należy, wobec tego

ocenić jako nadużycie prawa procesowego (art. 41 k.p.c.).

Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c.) stawia skarżącemu szczególnie wysokie wymagania. Zgodnie z utrwalonym

orzecznictwem Sądu Najwyższego, podzielanym przez doktrynę, oczywista

zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane

w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka będzie miała

miejsce tylko wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły zarzucane uchybienia, jest pewne,

że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione

we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty oczywiście

uzasadniają zasadność wniesionego środka prawnego. Oczywiste jest przy tym

tylko to, co można dostrzec od razu - bez potrzeby głębszej analizy

czy przeprowadzenia wnikliwych badań lub dociekań. Innymi słowy, podnoszone

uchybienia muszą mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne na pierwszy rzut

oka - już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. m.in. postanowienia SN:

z 27 kwietnia 2006 r., I CZ 15/06; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09; z 15 czerwca

I CSK 49/25

8

2018 r., III CSK 38/18; z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, z 28 stycznia 2022 r.,

I CSK 584/22; z 7 czerwca 2023 r., I CSK 742/23; z 20 października 2023 r., I CSK

1673/23).

Podkreślenia wymaga, że przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. obejmuje

jedynie uchybienia przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym

sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym, które

polegają w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu

oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną

w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie

obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu

w ustalonym stanie faktycznym.

Należy też wskazać, że zgodnie z powszechnie aprobowanym

w orzecznictwie i nauce prawa stanowiskiem, o przyjęciu skargi kasacyjnej

do rozpoznania w związku z wystąpieniem przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1

pkt 4 k.p.c. nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie konkretnego przepisu,

lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście nieprawidłowego orzeczenia,

które nie może się ostać (zob. np. postanowienie SN z 1 grudnia 2023 r., I CSK

5300/22 i przywołane tam orzecznictwo).

Skarżąca nie przedstawiła przekonujących od razu, widocznych prima facie,

twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce

i zaskarżeniu. Podobnie jak w przypadku przedstawionego zagadnienia prawnego,

pozwana, we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie powołała

żadnych przepisów prawa, których naruszenie mogłoby prowadzić do wydania

rażąco wadliwego orzeczenia i tym samym wskazywać na oczywistą zasadność jej

skargi.

Brak nakreślenia kontekstu prawnego twierdzeń pozwanej w uzasadnieniu

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uniemożliwia Sądowi

Najwyższemu ich ocenę pod kątem wystąpienia przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c.

Ponadto argumenty skarżącej opierają się na subiektywnych przekonaniach

i arbitralnych twierdzeniach, że działania pozwanej były w interesie powodowej

I CSK 49/25

9

spółki i w istocie stanowią polemikę ze stanowiskiem Sądu Apelacyjnego, który

przyjął, że pozwana – bez podstawy prawnej – wydatkowała środki pieniężne

należące do powódki i tym samym uszczupliła jej majątek o dochodzoną w pozwie

kwotę. Skarżąca zmierza w istocie do podważenia ustaleń faktycznych Sądu drugiej

instancji, co w postępowaniu kasacyjnym jest wyłączone ze względu na związanie

Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego

orzeczenia - art. 39813 § 2 k.p.c.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,

jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1

i 3 w zw. z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

przy uwzględnieniu § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 oraz § 20 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat

za czynności adwokackie.

Maciej Kowalski

(a.z.)

[SOP]